Mahabharata · Chapter 4.23

ahaṃ sairandhriveṣeṇa vasantī rājaveśmani /
vaśagā'smi sudeṣṇāyā akṣadhūrtasya kāraṇāt // 1 //

vikriyāṃ paśya me tīvrāṃ rājaputryāḥ parantapa /
āse kālamupāsīnā sarvaduḥkhasahā punaḥ // 2 //

anityāḥ khalu martyānāmarthāśca vyasanāni ca /
iti matvā pratīkṣāmi bhartṝṇāmudayaṃ punaḥ // 3 //

cakravatparivartante hyarthāśca vyasanāni ca /
iti kṛtvā pratīkṣāmi bhartṝṇāmudayaṃ punaḥ // 4 //

ya eva heturbhavati puruṣasya jayāvahaḥ /
parājaye ca hetuḥ sa iti ca pratipālaye // 5 //

dattvā yācanti puruṣā hatvā hanyanta eva te /
pātayitvā ca pātyante parairiti ca me śrutam // 6 //

na daivasyātibhārosti na caivāsyātivartanam /
iti cāpyāgamaṃ bhūyo daivasya pratipālaye // 7 //

sthitaṃ pūrvaṃ jalaṃ yatra na punastatra tiṣṭhati /
iti paryāyamicchanti pratīkṣāmyudayaṃ punaḥ // 8 //

daivena kila yasyārthaḥ sunītopi vipadyate /
sadā daivāgame yatnastena kāryo vijānatā // 9 //

kinnu me vacanasyādya kathitasya prayojanam /
pṛccha māṃ duḥkhitāmenāmapṛṣṭā'pi bravīmi te // 10 //

mahiṣī pāṇḍuputrāṇāṃ duhitā drupadasya ca /
imāmavasthāṃ samprāptā madanyā kā jijīviṣet // 11 //

kurūnpariharansarvānpāñcālānapi bhārata /
pāṇḍaveyāṃśca samprāpto mama śoko hyarindama // 12 //

bhrātṛbhiḥ śvaśuraiḥ putrairbahubhiḥ parivāritā /
evaṃ samuditā nārī kānveyaṃ duḥkhabhāginī // 13 //

nūnaṃ bālatayā dhāturmayā vai vipriyaṃ kṛtam /
tasya prabhāvāddurnītaṃ prāptā'smi bharatarṣabha // 14 //

varṇaṃ vikāramapi me paśya pāṇḍava yādṛśam /
īdṛśo me na tatrāsīdduḥkhe paramake purā // 15 //

tvameva bhīma jānīṣe yanme pārtha sukhaṃ purā /
sā'haṃ dāsītvamāpannā na śāntiṃ manasā labhe // 16 //

taddaivikamidaṃ manye yatra pārtho dhanañjayaḥ /
bhīmadhanvā mahāraṅge cāste śānta ivānalaḥ // 17 //

aśakyā vedituṃ pārtha prāṇināṃ vai gatirnaraiḥ /
vinipātamimaṃ paśya yuṣmākamavicintitam // 18 //

yasyā mama mukhaprekṣā yūyamindrasamāḥ sadā /
sā prekṣya mukhamanyāsāmavarāṇāṃ varā satī // 19 //

paśya pāṇḍava me'vasthāṃ yathā nārhāmi vai tathā /
yuṣmāsu dhriyamāṇeṣu pāñcāleṣu ca mānada // 20 //

yasyāḥ sāgaraparyantā pṛthivī vaśavartinī /
āsītsā'dya sudeṣṇāyāḥ pāñcālī vaśavartinī // 21 //

yasyāḥ puraścarā hyāsanpṛṣṭhataścānugāminaḥ /
sāhamadya sudeṣṇāyāḥ puraḥ paścācca gāminī // 22 //

idaṃ tu duḥkhaṃ kaunteya mamāsahyaṃ nibodha tat / yā na jātu svayaṃ piṃṣe gātrodvartanamātmanaḥ /
anyatra kuntyā bhadraṃ te sā pinaṣmyadya candanaṃ // 23 //

paśya kaunteya pāṇī me naivaṃ vai bhavataḥ purā /
ityasmai darśayāmāsa kiṇavantau karāvubhau // 24 //

bibhemi kuntyā yā nā'haṃ yuṣmākaṃ vā kadācana /
sā'dyāgrato virāṭasya bhītā tiṣṭhāmi kinkarī // 25 //

kinnu vakṣyati samrāṇmāṃ varṇakaḥ sukṛto na vā /
nānyapiṣṭaṃ virāṭasya candanaṃ kila rocate // 26 //
vaiśampāyana uvāca /

sā kīrtayantī duḥkhāni bhīmasenasya bhāminī /
ruroda śanakaiḥ kṛṣṇā bhīmasyorassamāśritā // 27 //

sā bāṣpakalayā vācā niśvasantī punaḥpunaḥ /
hṛdayaṃ bhīmasenasya ghaṭayantīdamabravīt // 28 //

nālpaṃ kṛtaṃ mayā bhīma devānāṃ kilbiṣaṃ purā /
abhāgyā yā tu jīvāmi martavye sati pāṇḍava // 29 //

kīcakaṃ cenna hanyāstvaṃ svātmānaṃ nāśayāmyaham / viṣamāloḍya pāsyāmi pravekṣyāmyathavā'nalam /
abhāgyā'hamapuṇyā'haṃ nityaduḥkhā ca viklavā // 30 //

pāpe nipatitāyāśca kiṃ phalaṃ jīvitena me /
ityasmai darśayāmāsa kiṇabaddhau karāvubhau // 31 //

tatastasyāḥ karau pīnau kiṇabaddhau vṛkodaraḥ /
mukhamānīya vepantyā ruroda paravīrahā // 32 //

tau gṛhītvā ca kaunteyo bāṣpamutsṛjya vīryavān /
tataḥ paramaduḥkhārta idaṃ vacanamabravīt // 32 //