Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 4.19

4.19.1

akīrtayata suśroṇī dharmaṃ śakraṃ divākaram /
mārutaṃ cāśvinau devau kuberaṃ varuṇaṃ yamam // 1 //

4.19.2

rudramagniṃ bhagaṃ viṣṇuṃ skandaṃ pūṣaṇameva ca /
sāvitrīsahitaṃ cāpi brahmāṇaṃ paryakīrtayat // 2 //

4.19.3

ityevaṃ mṛgaśavākṣī suśroṇī dharmacāriṇī /
upātiṣṭhata sā sūryaṃ muhūrtamabalā tadā // 3 //

4.19.4

tadasyāstanumadhyāyāḥ sarvaṃ sūryo'vabuddhavān /
antarhitaṃ tatastasyā rakṣo rakṣārthamādiśat // 4 //

4.19.5

taccaināṃ nājahāttatra sarvāvasthāsvaninditām // 5 //

4.19.6

pratasthe sā sukeśāntā tvaramāṇā punaḥpunaḥ /
vilambamānā vivaśā kīcakasya niveśanam // 6 //

4.19.7

tāṃ mṛgīmiva vitrastāṃ dṛṣṭvā kṛṣṇāṃ samāgatām /
utpapātāsanāttūrṇaṃ nāvaṃ labdhveva pāragaḥ // 7 //

4.19.8

ślakṣṇaṃ covāca vākyaṃ sa kīcakaḥ kāmamūrcchitaḥ /
svāgataṃ te sukeśānte suvyuṣṭā rajanī mama // 8 //

4.19.9

svāminī tvamanuprāptā cirasya bhavanaṃ śubhe /
kuruṣva ca mayi prītiṃ vaśaṃ copānayasva mām // 9 //

4.19.10

pratigṛhṇīṣva me bhogāṃstvadarthamupakalpitān / sarvaratnamayīṃ mālāṃ kuṇḍale ca hiraṇmaye // 10 /

4.19.11

vāsāṃsi candanaṃ mālyaṃ dhūpaśuddhāṃ ca vāruṇīm / pratigṛhṇīṣva bhadraṃ te vihara tvaṃ yathecchasi /
prītyā me kuru madmākṣi prasādaṃ priyadarśane // 11 //

4.19.12

svāstīrṇamasti śayanaṃ sitasūkṣmottaracchadam /
atrāruhya mayā sārdhaṃ pibemāṃ varavāruṇīm // 12 //

4.19.13

bhajasva māṃ viśālākṣi bhartā te sadṛśosmyaham /
upasarpa varārohe merumarkaprabhā yathā // 13 //
vaiśampāyana uvāca /

4.19.14

sa mūḍhaḥ kīcakastatra prāptāṃ rājīvalocanām /
abravīddraupadīṃ dṛṣṭvā durātmā hyātmasammataḥ // 14 //

4.19.15

kīcakenaivamuktā sā draupadī varavarṇinī /
abravīttamanācāraṃ nedṛśaṃ vaktumarhasi // 15 //

4.19.16

nāhaṃ śakyā tvayā spraṣṭuṃ śvapaceneva brāhmaṇī /
gantumicchasi durbuddhe gatiṃ durgatarāntarām // 16 //

4.19.17

yatra gacchanti bahavaḥ paradārābhimarśakāḥ /
narāḥ sambhinnamaryādāḥ kīṭavaccāśubhāśrayāḥ // 17 //

4.19.18

apraiṣīnmāṃ surāhārīṃ sudeṣṇā tvanniveśanam /
tasyai nayiṣye madirāṃ bhaginī tṛṣitā tava // 18 //

4.19.19

pipāsitā ca kaikeyī tūrṇaṃ māmādiśattataḥ /
dīyatāṃ me surā śīghraṃ sūtaputra vrajāmyaham // 19 //
kīcaka uvāca /

4.19.20

anyā bhadre hariṣyanti rājaputryāḥ surāmimām /
kiṃ tvaṃ yāsyasi kalyāṇi madarthaṃ tvamihāgatā // 20 //
vaiśampāyana uvāca /

4.19.21

ityuktvā dakṣiṇe pāṇau sūtaputraḥ parāmṛśat / sā gṛhītā vidhūnvantī bhūmau nikṣipya bhājanam /
sabhāṃ śaraṇamādhāvadyatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 21 //

4.19.22

tāṃ kīcakaḥ pradhāvantīṃ keśapakṣe parāmṛśat /
pātayitvā tu tāṃ bhūmau sūtaputraḥ padā'vadhīt // 22 //

4.19.23

sabhāyāṃ paśyato rājño virāṭasya mahātmanaḥ /
brāhmaṇānāṃ ca vṛddhānāṃ kṣatriyāṇāṃ ca paśyatāṃ // 23 //

4.19.24

tasyāḥ pādābhitaptāyā mukhādrudhiramāsravat // 24 //

4.19.25

tato divākareṇāśu rākṣasaḥ sanniyojitaḥ /
sa kīcakamapovāha vātavegena bhārata // 25 //

4.19.26

sa papāta tadā bhūmau rakṣobalasamīritaḥ /
vighūrṇamāno niśceṣṭaśchinnamūla iva drumaḥ // 26 //

4.19.27

tāṃ dṛṣṭvā tatra te sabhyā hāhābhūtāḥ samantataḥ / na yuktaṃ sūtaputreti kīcaketi ca te'vadan /
kimiyaṃ vadhyate bālā kṛpaṇā cāpyabāndhavā // 27 //

4.19.28

tasyāmāsanhi te pārthāḥ sabhāyāṃ bhrātarastathā /
amṛṣyamāṇāḥ kṛṣṇāyāḥ kīcakena padā vadhaṃ // 28 //

4.19.29

tāṃ dṛṣṭvā bhīmasenasya krodhādāsramavartata / dhūmocchvāsaḥ samabhavannetre cocchritapakṣmaṇī /
sasvedā bhrukuṭī cogrā lalāṭe samavartata // 29 //

4.19.30

tasya bhīmo vadhaprepsuḥ kīcakasya durātmanaḥ /
dantairdantāṃstadā ropānniṣpipeṣa mahāmanāḥ // 30 //

4.19.31

bhūyaḥ sañcaritaḥ kruddhaḥ sahasotthāya cāsanāt /
niraikṣata drumaṃ dīrghaṃ rājānaṃ cāpyavaikṣata // 31 //

4.19.32

vadhamākāṅkṣamāṇaṃ taṃ kīcakasya durātmanaḥ /
ākāreṇaiva bhīmaṃ sa pratyapedhadyudhiṣṭhiraḥ // 32 //

4.19.33

tasya rājā śanaiḥ sañjñāṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
cakāra bhīmasenasya roṣāviṣṭasya dhīmataḥ // 33 //

4.19.34

pratyākhyānaṃ tadā cāha kaṅko nāma yudhiṣṭhiraḥ // 34 //

4.19.35

sūda mā sāhasaṃ kārṣīḥ phalito'yaṃ vanaspatiḥ /
nātra śuṣkāṇi kāṣṭhāni santi yāni ca kāni ca // 35 //

4.19.36

yadi te dārukṛtyaṃ syānniṣkramya nagarādbahiḥ /
samūlaṃ śātayervṛkṣaṃ śramaste na bhaviṣyati // 36 //

4.19.37

yasya cārdrasya vṛkṣasya śītacchāyāṃ samāśrayet /
na tasya parṇe druhyeta pūrvavṛttamanusmaran // 37 //

4.19.38

na krodhakālasamayaḥ sūda mā cāpalaṃ kṛthāḥ /
apūrṇo'yaṃ dvipakṣono nedaṃ balavatāṃ bahu // 38 //

4.19.39

athāṅguṣṭhenāvamṛdgādaṅguṣṭhaṃ tatra dharmarāṭ /
prabodhanabhayādrājño bhīmaṃ taṃ pratyaṣedhayat // 39 //

4.19.40

bhīmasenastu tadvākyaṃ śrutvā parapurañjayaḥ / sahasotpatitaṃ krodhaṃ nyayacchaddhṛtimānbalāt /
iṅgitajñaḥ sa tu bhrātustūṣṇīmāsīdvṛkodaraḥ // 40 //

4.19.41

bhīmasya ca samārambhaṃ dṛṣṭvā rājño'sya ceṣṭitam /
draupadī cādhikaṃ krodhātprārudatsā punaḥpunaḥ // 41 //

4.19.42

kīcakenānugamanātkṛṣṇā tāmrāyatekṣaṇā /
sabhādvāramupagamya rudantī vākyamabravīt // 42 //

4.19.43

avekṣamāṇā suśroṇī patīṃstāndīnacetasaḥ / ākāraṃ parirakṣantī pratijñāṃ dharmasaṃyutām /
dahyamāneva raudreṇa cakṣuṣā drupadātmajā // 43 //

4.19.44

prajārakṣaṇaśīlānāṃ rājñāṃ hyamitatejasām /
kāryā'nupālanaṃ nityaṃ dharme satye ca tiṣṭhatām // 44 //

4.19.45

svaprajāyāṃ prajāyāṃ ca viśeṣaṃ nādhigacchatām /
priyeṣvapi ca vadhyeṣu samatvaṃ ye samāśritāḥ // 45 //

4.19.46

vivādeṣu pravṛtteṣu samaṃ kāryānudarśinā /
rājñā dharmāsanasthena jitau lokāvubhāvapi // 46 //

4.19.47

rājandharmāsanastho hi rakṣa māṃ tvamanāgasam // 47 //

4.19.48

ahaṃ tvanaparādhyantī kīcakena durātmanā /
paśyataste mahārāja hatā pādena dāsivāt // 48 //

4.19.49

tvatsamakṣaṃ nṛpaśreṣṭha niṣpiṣṭā vasudhātale /
anāgasaṃ kṛpārhāṃ māṃ striyaṃ tvaṃ paripālaya // 49 //

4.19.50

rakṣa māṃ kīcakādbhītāṃ dharmaṃ rakṣa nareśvara /
matsyādhipa prajā rakṣa pitā putrānivaurasān // 50 //

4.19.51

yastvadharmeṇa kāryāṇi mohātmā kurute nṛpaḥ /
acirāttaṃ durātmānaṃ vaśe kurvanti śatravaḥ // 51 //

4.19.52

matsyānāṃ kulajastvaṃ hi teṣāṃ satyaṃ parāyaṇam /
tvaṃ kilaivaṃvidho jātaḥ kule dharmaparāyaṇe // 52 //

4.19.53

atastvāhamabhikrande śaraṇārthaṃ narādhipa /
trāhi māmadya rājendra kīcakātpāpapūruṣāt // 53 //

4.19.54

anāthāmiha māṃ jñātvā kīcakaḥ puruṣādhamaḥ /
praharatyeva nīcātmā na tu dharmamavekṣate // 54 //

4.19.55

akāryāṇāmanārambhātkāryāṇāmanupālanāt /
prajāsu ye suvṛttāste svargamāyānti bhūmipāḥ // 55 //

4.19.56

kāryākāryaviśeṣajñāḥ kāmakāreṇa pārthivāḥ /
prajāsu kilbiṣaṃ kṛtvā narakaṃ yāntyadhomukhāḥ // 56 //

4.19.57

naiva yajñairna vā dānairna gurorupasevanāt /
prāpnuvanti tathā dharmaṃ yathā kāryānupālanāt // 57 //

4.19.58

api cedaṃ purā brahmā provācendrāya pṛcchate /
dvandvaṃ kāryamakāryaṃ ca loke cāsītparaṃ yathā // 58 //

4.19.59

dharmādharmau punardvandvaṃ viniyuktamathāpi vā /
kriyāṇāmakriyāṇāṃ ca prāpaṇe puṇyapāpayoḥ // 59 //

4.19.60

prajāyāṃ sṛjyamānāyāṃ purā hyetadudāhṛtam /
etadvo mānuṣāḥ samyakkāryaṃ dvandvatrayaṃ bhuvi // 60 //

4.19.61

asminsunīte durnīte labhate karmajaṃ phalam /
kalyāṇakārī kalyāṇaṃ pāpakārī ca pāpakam // 61 //

4.19.62

tena gacchati saṃsargaṃ svargāya narakāya vā / sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vā'pi kṛtvā mohena mānavaḥ /
paścāttāpena tapyeta svabuddhyā maraṇaṃ gataḥ // 62 //

4.19.63

evamuktvā paraṃ vākyaṃ visasarja śatakratum /
śakropyāpṛcchya brahmāṇaṃ devarājyamapālayat // 63 //

4.19.64

yathoktaṃ devarājena brahmaṇā parameṣṭhinā /
tathā tvamapi rājendra kāryākārye sthiro bhava // 64 //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc