Mahabharata · Chapter 4.14

tataḥ kṛṣṇā sukeśī sā darśanīyā śucismitā / veṇīkeśānsamutkṣipya pīnavṛttakucā śubhā /
jugūhe dakṣiṇe pārśve mṛdūnasitalocanā // 1 //

vāsaśca paridhāyaikaṃ kṛṣṇā sumalinaṃ mahat /
kṛtvā veṣaṃ ca sairandhryāḥ kṛṣṇā vyacaradārtavat // 2 //

praviṣṭā nagaraṃ bhīrūḥ sairandhrīveṣasaṃyutā /
tāṃ narāḥ paridhāvantaḥ striyaśca samupādravan // 3 //

apṛcchaṃste ca tāṃ dṛṣṭvā kā tvaṃ kiṃ ca cikīrṣasi / sā tānuvāca rājendra sairandhryahamupāgatā /
karma cecchāmi vai kartuṃ tasya yā māṃ bhariṣyati // 4 //
vaiśampāyana uvāca /

tasyā rūpeṇa veṣeṇa ślakṣṇayā ca girā tathā /
na śraddadhānāstāṃ devīmannahetorupasthitām // 5 //

virāṭasya tu kaikeyī bhāryā paramasammatā /
ālokayantī dadṛśe prāsādāddrupadātmajām // 6 //

sā samīkṣya tathārūpāmanāthāmekavāsasam /
strībhiśca puruṣaiścāpi sarvataḥ parivāritām // 7 //

virāṭabhāryā tāṃ devī kāruṇyājjātasambhramā /
apreṣayatsamīpasthāḥ striyo vṛddhāśca tatparāḥ // 8 //

apanīya tataḥ sarvā ānayadhvamihaiva tām / yadā dṛṣṭā mayā sādhvī kampate me manastadā /
tasmācchīghramihānāya darśayadhvaṃ yadīcchatha // 9 //

tāstathoktā upāgamya draupadīṃ parisangatāḥ /
ānīya sarvathā tvenāmabruvanmadhurākṣaram // 10 //

bhadre tvāṃ draṣṭumicchantī sudeṣṇā harmyabhūtale / tvadarthaṃ praiṣayaccāsmāndraṣṭuṃ tāṃ tvaṃ yadīcchasi /
āyāhyasmābhirevādya rakṣyamāṇā yatheṣṭataḥ // 11 //

tacchrutvā draupadī tāsāṃ vacanaṃ vākyakovidā /
īpsitarthātilābhena hṛṣṭā'yātā gṛhottamam // 12 //

rājaveśma hyupākramya yatrāgryamahiṣī sthitā /
sudeṣṇāmagamatkṛṣṇā rājabhāryāṃ yaśasvinīm // 13 //

kṛṣṇānkeśānmṛdūndīrghānsamudgrathyāsitekṣaṇā / kuñcitāgrāṃstu sūkṣmāgrāndarśanīyānnibadhya ca /
jugūhe dakṣiṇe pārśve mṛdūnāyatalocanā // 14 //

sā praviśya virāṭasya draupadyantaḥpuraṃ śubhā /
hrīniṣevānvitā bālā kampamānā lateva sā // 15 //

abhigamya ca suśroṇī sarvalakṣaṇasaṃyutā /
dadarśāvasthitāṃ haime pīṭhe ratnaparicchade // 16 //

raktasūkṣmāmbaradharāṃ meghe saudāminīmiva /
nānāvarṇavicitrāṃ ca sarvābharaṇabhūṣitām // 17 //

subhrūṃ sukeśīṃ suśroṇīṃ kubjavāmanamadhyagām /
bahupuṣpopakīrṇāyāṃ bhūmyāṃ vedimivādhvare // 18 //

sudeṣṇāṃ rājamahiṣīṃ sarvālankārabhūṣitām /
śrīmatīṃ rājaputrīṇāṃ śatena parivāritām // 19 //

tāḥ sarvā draupadīṃ dṛṣṭvā santaptāḥ paramāṅganāḥ /
paritaścopatasthustāḥ sahasotthāya cāsanāt // 20 //

nirīkṣamāṇāḥ sarvāstāḥ śacīṃ devīmivāgatām / gūḍhagulphāṃ varārohāṃ kṛṣṇāṃ tāmrāyatekṣaṇām /
atisarvānavadyāṅgīṃ natagātrīṃ sumadhyamām // 21 //

na hrasvāṃ nātimahatīṃ jātāṃ bahutṛṇe vane /
ṛśyarohīmivānindyāṃ sukeśīṃ mṛgalocanām // 22 //

tāṃ mṛgīmiva vitrastāṃ yūthabhraṣṭāmiva dvipām /
lakṣmīmiva viśālākṣīṃ vidyāmiva yaśasvinīm // 23 //

rohiṇīmiva tārāṇāṃ dīptāmagniśikhāmiva /
pārvatīmiva rudrāṇīṃ velāmiva mahodadheḥ // 24 //

sulabhāmiva nāgīnāṃ mṛgīṇāmiva kinnarīm /
gaṅgāmiva viśuddhāṅgīṃ śāradīmiva śarvarīm // 25 //

tāmacintyatamāṃ loke ilāmiva yaśasvinīm /
sāvitrīmiva durdhaṣāṃ brāhmyā lakṣmyā samanvitāṃ // 26 //

sītāmiva satīṃ śuddhāmarundhatīmiva priyām /
sudeṣṇā paryapṛcchattāṃ vismayotphullalocanā // 27 //

kā tvaṃ sarvānavadyāṅgi kutosi tvamihāgatā /
kasya vā tvaṃ viśālākṣi kiṃ vā te karavāṇyaham // 28 //

gūḍhagulphā samānorūstrigambhīrā ṣaḍunnatā /
snigdhā pañcasu rakteṣu haṃsagadgadabhāṣiṇī // 29 //

śukeśī susvarā śyāmā pīnaśroṇīpayodharā /
arālapakṣmanayanā bimboṣṭhī tanumadhyamā // 30 //

kambugrīvā gūḍhasirā pūrṇacandranibhānanā /
dānavī kinnarī vā tvaṃ gandharvī vanadevatā // 31 //

apsarā vā'si nāgī vā tārā vā tvaṃ vilāsinī /
alambusā miśrakeśī puṇḍarīkā'tha mālinī // 32 //

tenatenaiva sampannā kāśmīrīva turangamā /
indrāṇī tvatha rudrāṇī svadhā vā'pyathavā ratiḥ // 33 //

devi deveṣu vikhyātā brūhi kā tvamihāgatā /
tava hyanupamaṃ rūpaṃ bhūṣaṇairapi varjitam // 34 //

tvāṃ sṛṣṭvoparataṃ manye lokakartāramīśvaram /
na tṛpyanti striyo dṛṣṭvā kā na puṃsāṃ ratirbhavet // 35 //

pravālapuṣpastabakairācitā vanadevatāḥ /
tvāmeva hi nirīkṣante vismitā rūpasampadā // 36 //

antaḥpuragatā nāryo mṛgāḥ pakṣigaṇā narāḥ /
sarve tvāmeva kalyāṇi nirīkṣante suvismitāḥ // 37 //

na tvādṛśī kācana me triṣu lokeṣu sundarī /
dṛṣṭapūrvā śrutā vā'pi cakṣupā vidyate śubhā // 38 //
draupadyuvāca /

nāsti devī na gandharvī na yakṣī na ca kinnarī /
sairandhrī nāma me jātirvanyamūlaphalāśanā // 39 //

patīnāṃ prekṣamāṇānāṃ kasmiṃścitkāraṇāntare /
keśapāśe parāmṛṣṭā sā'haṃ trastā vanaṃ gatā // 40 //

tatra dvādaśavarṣāṇi vanyamūlaphalāśanā /
carāmyanilayā subhrūḥ sā tavāntikamāgatā // 41 //

jānāmi keśāngrathituṃ vicitrāngrathituṃ maṇīn /
mallikotpalapadmānāṃ jānāmi grathituṃ srajaḥ // 42 //

sindhuvārakajātīnāṃ racayāmyavataṃsakān / patraṃ mṛgāṅgamagaruṃ piṣe ca haricandanam /
grathayiṣyāmi citrāśca srajaḥ paramaśobhanāḥ // 43 //

ārādhanaṃ satyabhāmāṃ kṛṣṇasya mahiṣīṃ priyām /
kṛṣṇāṃ ca bhāryāṃ pārthānāṃ nārīṇāmuttamāṃ tathā // 44 //

tathā'smi subhruvā cāhamiṣṭalābhena toṣitā / mālinī ceti me nāma svayaṃ devī cakāra ha /
kṛṣṇā kamalapatrākṣī sā me prāṇasamā sakhī // 45 //

na cāhaṃ ciramicchāmi kvacidvastuṃ śubhānane /
vrataṃ kilaitadasmākaṃ kuladharmo'yamīdṛśaḥ // 46 //

yo'smākaṃ tu hareddravyaṃ deśaṃ vasanameva vā /
na kroddhavyaṃ kilāsmābhirasmadgururamarṣaṇaḥ // 47 //

sā'haṃ vanāni durgāṇi tīrthāni ca sarāṃsi ca /
śailāṃśca vividhānramyānsaritaśca samudragāḥ // 48 //

bhartṛśokaparītāṅgī bhartṛsabrahmacāriṇī /
vicarāmi mahīṃ durgāṃ yatra sāyanniveśanā // 49 //

vīrapatnī yadā devī caramāṇeṣu bhartṛṣu / sā'haṃ vivatsā vidhinā gandhamādanaparvatāt /
śṛṇomi tava sauśīlyaṃ bharturmadhurabhāṣiṇi // 50 //

māhātmyaṃ ca tataḥ śrutvā brāhmaṇānāṃ samīpataḥ /
tvāmupasthātumicchāmi tataścāhamihāgatā // 51 //

guravo mama dharmaśca vāyuḥ śakrastathā'śvinau /
teṣāṃ prasādācca na māṃ kaściddharṣayate pumān // 52 //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktvā sudeṣṇāṃ tāṃ kṛtāñjalipuṭā sthitā /
sā'bravīdvismayāviṣṭā draupadīṃ yoṣitāṃ varām // 53 //

na bhareyamahaṃ bhadre saṃśayo mama vidyate /
rājā tvayaṃ hi tvāṃ dṛṣṭvā matiṃ pāpāṃ kariṣyati // 54 //

sā'haṃ tvāṃ na kṣamāṃ manye vasantīmiha veśmani /
eṣa doṣosti suśroṇi kathaṃ vābhīru manyase // 55 //

sthitā rājakule nāryo yāścemā mama veśmani /
tvāmevaikāṃ nirīkṣante vismayādvaravarṇini // 56 //

vṛkṣāṃścopasthitānpaśya ya ime mama veśmani /
vinamante hi tvāṃ dṛṣṭvā pumāṃsaṃ kaṃ na lobhayeḥ // 57 //

bibharṣi paramaṃ rūpamatimānuṣamadbhutam / tiryagyonigatāścāpi nirīkṣante savismayāḥ /
tava rūpamanindyāṅgi kiṃ punarmānavā bhuvi // 58 //

rājā virāṭaḥ suśroṇi dṛṣṭvā te paramaṃ vapuḥ /
māṃ vihāya varārohe tvāṃ gacchetsarvacetasā // 59 //

yaṃ hi tvamanavadyāṅgī naramāyatalocane /
suprasannā hi vīkṣethāḥ sa kāmavarāgo bhavet // 60 //

susnātā'lankṛtā hi tvaṃ yamīkṣethā hi mānuṣam /
glānirna tasya duḥkhaṃ vā na tandrirna parājayaḥ // 61 //

na śoko na ca santāpo na krodho nānṛtaṃ vade /
yaṃ tvaṃ sarvātavadyāṅgi bhajethāḥ samalankṛtā // 62 //

na vyādhirna jarā tasya na tṛṣṇā na kṣudhā bhavet / yasya tvaṃ vaśagā subhru bhaveraṅkagatā satī // 63 /

pañcatvamapi samprāptaṃ yaṃ ca tvaṃ paripasvajeḥ /
bāhubhyāmanurūpābhyāṃ sa jīvediti me matiḥ // 64 //

yasya hi tvaṃ bhaverbhāryā yaṃ ca hṛṣṭā pariṣvajeḥ /
atijīvesya sarveṣu deveṣviva purandaraḥ // 65 //

adhyārohedyathā vṛkṣaṃ yathā vā'ruhya takṣati /
rājaveśmani vāmoru nanu syāstvaṃ tathā mama // 66 //

yathā karkaṭakī garbhamādhatte mṛtyumātmanaḥ /
tathāvidhamahaṃ manye tava subhru samāgamam // 67 //

anumānaye tvāṃ sairandhri nāvamanye kathañcana /
bhartṛśīlabhayādbhadre tava vāsaṃ na rocaye // 68 //
sairandhryuvāca /

nāhaṃ śakyā virāṭena yadvā cānyena kenacit /
devagandharvayakṣairvā draṣṭuṃ duṣṭena cetasā // 69 //

gandharvāḥ pālayante māṃ sukulāḥ pañca suvratāḥ /
putrā devādidevānāṃ sūryapāvakavarcasaḥ // 70 //

yaśca duḥśīlavānmartyo māṃ spṛśedduṣṭacetasā /
sa tāmeva niśāṃ śīghraṃ śayīta musalairhataḥ // 71 //

yasyāpi hi śataṃ pūrṇaṃ bāndhavānāṃ bhavedapi / sahasraṃ vā viśālākṣi koṭirvāpi sahasrikā /
duṣṭacittaśca māṃ brūyānna sa jīvettavāgrataḥ // 72 //

na tasya tridaśā devā nāsurā na ca pannagāḥ /
tebhyo gandharvarājebhyastrāṇaṃ kuryurasaṃśayam // 73 //

sudeṣṇe viśvasa tvaṃ māṃ svajane bāndhave'pi vā /
nāhaṃ śakyā narairdraṣṭuṃ na ca me vṛttamīdṛśam // 74 //

yo me na dadyāducchiṣṭaṃ na ca pādau pradhāvayet /
prīyeraṃstena vāsena gandharvāḥ patayo mama // 75 //

yo hi māṃ puruṣo gṛddhyedyathā'nyāḥ prākṛtastriyaḥ /
tāmeva sa imāṃ rātriṃ praviśedaparāṃ tanum // 76 //

na cāpyahaṃ cālayituṃ śakyā kenacidaṅgane / duḥkhaśīlāśca gandharvāsta ime balinaḥ priyāḥ /
evaṃ nivasamānāyāṃ mayi mā te bhayaṃ hi bhūt // 77 //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktā tu sairandhryā sudeṣṇā vākyamabravīt /
vaseha mayi kalyāṇi yadi te vṛttamīdṛśam // 78 //

kaśca te dātumucchiṣṭaṃ pumānarhati bhāmini /
prasārayecca kaḥ pādau lakṣmīṃ dṛṣṭvaiva buddhimān // 79 //

evamācārasampannā evaṃ devaparāyaṇā /
rakṣyā tvamasi bhūtānāṃ sāvitrīvadvijanmanām // 80 //

devatā iva kalyāṇi pūjitā varavarṇinī / vasa bhadre mayi prītā prītirhi mayi vartate /
sarvakāmaiḥ pramuditā nirudvignamanāḥ sukham // 81 //
vaiśampāyana uvāca /

sudeṣṇayaivamuktā sā samprītā cāruhāsinī /
nirviśaṅkā virāṭasya viveśāntaḥpuraṃ sukham // 82 //

yājñasenī sudeṣṇāṃ tu śuśrūpantī viśāmpate /
avasatparicārārhā suduḥkhaṃ janamejaya // 83 //

evaṃ virāṭe nyavasaṃstu pāṇḍavāḥ kṛṣṇā tathā'ntaḥpurametya śobhanā /
ajñātacaryāṃ pratiruddhamānasā yathā'gratho bhasmani gūḍhatejasaḥ // 84 //