Mahabharata · Chapter 4.13

athāparo'dṛśyata vai śaśī yathā huto havirbhirhi yathā'dhvare śikhī /
tathā samālakṣyata cārudarśanaḥ prakāśayansūrya ivāciroditaḥ // 1 //

tamāvrajantaṃ sahadevamagraṇīrnṛpo virāṭo nacirātsamaikṣata / praikṣanta taṃ tatra pṛthaksamāgatāḥ sabhāgatāḥ sarvamanoharaprabham /
yuvānamāyāntamamitrakarśanaṃ pramuktamabhrādiva candramaṇḍalam // 2 //

yaṣṭyā pramāṇānvitayā sudarśanaṃ dāmāni pāśaṃ ca nibaddhya pṛṣṭhataḥ /
maurvī ca tantrīṃ mahatīṃ susaṃhitāṃ bālaiśca tārairbahubhiḥ samāvṛtām // 3 //

sa cāpi rājānamuvāca vīryavānkuruṣva māṃ pārthiva goṣvavasthitam /
mayā hi guptāḥ paśavo bhavantu te prasannanidrāḥ prabhavosmi vallavaḥ // 4 //

na śvāpadebhyo na ca rogato bhayaṃ na cāpi dāvānna ca taskarādbhayam /
payaḥprabhūtā bahulā nirāmayā bhavanti gāvaḥ subhṛtā narādhipa // 5 //

niśamya rājā sahadevabhāṣitaṃ nirīkṣya mādrīsutamabhyanandat / uvāca hṛṣṭo muditena cetasā na ballavatvaṃ tvayi vīra lakṣaye // 6 /

dhairyādvapuḥ kṣātramiveha te dṛḍhaṃ prakāśate kauravavaṃśajasya vā /
nāpaṇḍiteyaṃ tava dṛśyate tanurbhaveha rājye mama mantradharmabhṛt // 7 //

praśādhi matsyānsaharājakānimānbṛhaspatiḥ śatruyutānivāmarān /
balaṃ ca me rakṣa suveṣa sarvaśo gṛhāṇa khaṅgaṃ pratirūpamātmaḥ // 8 //

anīkakarṇāgradharo balasya me prabhurbhavānastu gṛhāṇa kārmukam // 9 /
vaiśampāyana uvāca /

virāṭarājñā'bhihitaḥ kurūttamaḥ praśasya rājānamabhipraṇamya ca /
uvāca matsyapravaraṃ mahāpatiḥ śṛṇuṣva rājanmama vākyamuttamam // 10 //

bālo hyahaṃ jātiviśeṣadūṣitaḥ kuto'dya me nītiṣu yuktamantratā /
svakarmatuṣṭāśca vayaṃ narādhipa praśādhi māṃ goparirakṣaṇe'nagha // 11 //

vaiśyosmi nāmnā'hamariṣṭanemirgosaṅkhya āsaṃ kurupuṅgavānām /
vastuṃ tvayīcchāmi viśāṃvariṣṭha tānrājasiṃhānna hi vedmi pārthān // 12 //

na jīvituṃ śakyamato'nyakarmaṇā na ca tvadanyo mama rocate vibho // 13 //
virāṭa uvāca /

tvaṃ brāhmaṇo vā yadi vā'pi bhūmipaḥ samudranemīśvararūpavānasi /
ācakṣva tatvaṃ tvamamitrakarśana na ballavatvaṃ tvayi vidyate samam // 14 //

kasyāmi rājño viṣayādihāgataḥ kiṃ cāpi śilpaṃ tava vidyate kṛtam /
kathaṃ tvamasmāsu nivatsyase sadā vadasva kiṃ cāpi taveha vetanam // 15 //
sahadeva uvāca /

pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ /
tasyāṣṭau śatasāhasraṃ gavāṃ vargāḥ śataṃśatam // 16 //

apare daśasāhasrā dvistāvantastathā pare /
teṣāṃ gosaṅkhya āsaṃ vai tantrīpāleti māṃ viduḥ // 17 //

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca yaccānyadgogataṃ kvacit /
na me'styaviditaṃ kiñcitsamantāddaśayojanam // 18 //

guṇāḥ suviditā hyāsanmayā tasya mahātmanaḥ /
āsīcca sa mayā tuṣṭaḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ // 19 //

anena gaṇitā gāvo durvijñeyā mahattarāḥ /
bahukṣīratarāstā vai bahvyaḥ satyaḥ saputrikāḥ // 20 //

kṣipraṃ ca gāvo bahulā bhavanti na tāsu rogo bhavatīha kaścit /
taistairupayairviditaṃ mayaitadetāni śilpāni mayi sthitāni // 21 //

ṛṣabhānapi jānāmi rājanpūjitalakṣaṇān /
yeṣāṃ mūtramupāghrāya vandhyā api prasūyate // 22 //
vaiśampāyana uvāca /

matsyādhipo harṣakalena cetasā mādrīsutaṃ pāṇḍavamabhyabhāṣata /
naivānumanye tava karma kutsitaṃ mahīṃ samagrāmabhipātumarhasi // 23 //

atha tvidānīṃ tava rocate vibho yatheṣṭato gavyamavekṣa māmakam /
tvadarpaṇā me paśavo bhavantu vai paśūnsapālānbhavate dadāmyaham // 24 //

śataṃ sahasrāṇi gavāṃ hi santi varṇasyavarṇasya pṛthaggaṇānām /
dadāmi te'haṃ varamīpsitaṃ ca yattvadarpaṇā me paśavo bhavantviti // 25 //
vaiśampāyana uvāca /

evaṃ virāṭena sametya pāṇḍavo labdhvā ca goballavatāṃ yatheṣṭataḥ /
ajñātacaryāmavasanmahātmā yathā raviścāstagiriṃ praviṣṭaḥ // 26 //

evaṃ virāṭe nyavasaṃśca pāṇḍavā yathā pratijñābhiramoghavikramāḥ /
abuddhacaryāṃ carituṃ yathātathaṃ samudranemīmabhiśāstumudyatāḥ // 27 //