Mahabharata · Chapter 3.97

ilvalastānviditvā tu maharṣisahitānnṛpān /
upasthitānsahāmātyo viṣayānte hyapūjayat //

teṣāṃ tato'suraśreṣṭhastvātithyamakarottadā /
susaṃskṛtena kauravya bhrātrā vātāpinā tadā //

tato rājarṣayaḥ sarve viṣaṇṇā gatacetasaḥ /
vātāpiṃ saṃskṛtaṃ dṛṣṭvā meṣabhūtaṃ mahāsuram //

athābravīdagastyastānrājarṣīnṛṣisattamaḥ /
viṣādo vo na kartavyo hyahaṃ bhokṣye mahāsuram //

dhuryāsanamathāsādya niṣasāda mahānṛṣiḥ /
taṃ paryaveṣaddaityendra ilvalaḥ prahasanniva //

agastya eva kṛtsnaṃ tu vātāpiṃ bubhuje tataḥ /
bahvannāśāpi te me'stītyavadadbhakṣayansvayam //

bhuktavatyasuro'hvānamakarottasya celvalaḥ / vātāpe pratibudhyasva darśayanbalatejasī /
tapasā durjayo yāvadeṣa tvāṃ nātivartate //

tatastasyodaraṃ bhettuṃ vātāpirvegamāharat /
tamabudhyata tejasvī kumbhayonirmahātapāḥ //

sa vīryāttapasograstu nanarda bhagavānṛṣiḥ /
eṣa jīrṇosi vātāpe mayā lokasya śāntaye //

ityuktvā svakarāgreṇa udaraṃ samatāḍayat /
trirevaṃ pratisaṃrabdhastejasā prajvalanniva //

tato vāyuḥ prādurabhūdadhastasya mahātmanaḥ /
śabdena mahatā tāta garjanniva yathā ghanaḥ //

vātāpe niṣkramasveti punaḥ punaruvāca ha / taṃ prahasyābravīdrājannagastyo munisattamaḥ /
kuto niṣkramituṃ śakto mayā jīrṇastu sosuraḥ //

ilvalastu viṣaṇṇo'bhūddṛṣṭvā jīrṇaṃ mahāsuram / prāñjaliśca sahāmātyairidaṃ vacanamabravīt /
kimarthamupayātāḥ stha brūta kiṃ karavāṇi vaḥ //

pratyuvāca tato'gastyaḥ prahasannilvalaṃ tadā /
īśosyasura vidmastvāṃ vayaṃ sarve dhaneśvaram //

ete ca nātidhanino dhanāśā mahatī mama /
yathāśaktyavihiṃsyānyānsaṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ //

tato'vamatya tamṛṣimilvalo vākyamabravīt /
ditsitaṃ yadi vetsi tvantato dāsyāmi te vasu //
agastya uvāca /

gavāṃ daśasahasrāṇi rājñāmekaikaśo'sura /
tāvadeva suvarṇasya ditsitaṃ te mahāsura //

mahyaṃ tato vai dviguṇaṃ rathaścaiva hiraṇmayaḥ /
manojavau vājinau ca ditsitaṃ te mahāsura //
lomaśa uvāca /

ulvalastu muniṃ prāha sarvamasti yathā'ttha mām / sarvametatpradāsyāmi hiraṇyaṃ gāśca yaddhanam /
rathaṃ tu yadavoco māṃ naitaṃ vidma hiraṇmayam //
āgastya uvāca /

na me vāganṛtā kāciduktapūrvā mahā'sura /
vijñāyatāṃ rathaḥ sādhu vyaktamasti hiraṇmayaḥ //
lomaśa uvāca /

vijñāyamānaḥ sa rathaḥ kaunteyāsīddhiraṇmayaḥ /
tataḥ pravyathito daityo dadāvabhyadhikaṃ vasu //

vivājī ca suvājī ca tasminyuktau rathe hayau / ūhatuḥ sa vasūnāśu tāvagastyāśramaṃ prati /
sarvānrājñaḥ sahāgastyānnimeṣādiva bhārata //

ilvalastvanugamyainamagastyaṃ hantumaicchata /
bhasma cakre mahātejā huṅkāreṇa mahā'suram //

agastyenābhyanujñātā jagmū rājarṣayastadā /
kṛtavāṃś muniḥ sarvaṃ lopāmudrācikīrṣitam //
lopāmudrovāca /

kṛtavānasi tatsarvaṃ bhagavanmama kāṅkṣitam /
utpādaya sakṛnmahyamapatyaṃ vīryavattaram //
agastya uvāca /

tuṣṭo'hamasmi kalyāṇi tava vṛttena śobhane /
vicāraṇāmapatye tu tava vakṣyāmi tāṃ śṛṇu //

sahasraṃ te'stu putrāṇaāṃ śataṃ vā tatsamaṃ tava /
daśa vā śatatulyāḥ syureko vā'pi sahasrajit //
lopāmudrovāca /

sahasrasammitaḥ putra ekopyastu tapodhana /
eko hi bahubhiḥ śreyānvidvānsādhurasādhubhiḥ //

sa tatheti pratijñāya tayā samagamanmuniḥ /
samaye samaśīlinyā śraddhāvānśraddadhānayā //

tata ādhāya garbhaṃ tamagamadvanameva saḥ /
tasminvanagate garbho vavṛdhe sapta śāradān //

saptame'bde gate cāpi prācyavatsa mahākaviḥ /
jvalanniva prabhāvena dṛḍhasyurnāma bhārata //

sāṅgopaniṣadānvedāñjapanneva mahātapāḥ /
tasya putro'bhavadṛṣeḥ sa tejasvī mahānṛṣiḥ //

sa bāla evatejasvī pitustasya niveśane /
idhmānāṃ bhāramājahre idhmavāhastato'bhavat //

tathāyuktaṃ tu taṃ dṛṣṭvā mumude sa munistadā / evaṃ sa janayāmāsa bhāratāpatyamuttamam /
lebhire pitaraścāsya lokānrājanyathepsitān //

agastyasyāśramaścāyamata ūrdhvaṃ viśāmpate /
khyāto bhuvi mahārāja tejasā tasya dhīmataḥ //

prāhlādirevaṃ vātāpirbrahmaghno duṣṭacetanaḥ / evaṃ vināśito rājannagastyena mahātmanā /
tasyāyamāśramo rājanramaṇīyairguṇairyutaḥ //

eṣā bhāgīrathī puṇyā devagandharvasevitā /
vāteritā patākeva virājati nabhastale //

pratāryamāṇā kūṭeṣu yathā nimneṣu nityaśaḥ /
śilātaleṣu santrastā pannagendravadhūriva //

dakṣiṇāṃ vai diśaṃ sarvāṃ plāvayantī ca mātṛvat / pūrvaṃ śambhorjaṭābhraṣṭā samudramahiṣī priyā /
asyāṃ nadyāṃ mupuṇyāyāṃ yatheṣṭamavagāhyatām //