Mahabharata · Chapter 3.37

kasyacittvatha kālasya dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ /
saṃsmṛtya munisandeśamidaṃ vacanamabravīt //

vivikte viditaprajñamarjunaṃ puruṣarṣabha /
sāntvapūrvaṃ smitaṃ kṛtvāpāṇinā parisaṃspṛśan //

sa muhūrtamiva dhyātvā vanavāsamarindamaḥ /
dhanañjayandharmarājo rahasīdamuvāca ha //

bhīṣme droṇe kṛpe karṇe droṇaputre ca bhārata /
dhanurvedaścatuṣpāda eteṣvadya pratiṣṭhitaḥ //

daivaṃ brāhmaṃ cāsuraṃ ca saprayogacikitsitam /
sarvāstrāṇāṃ prayogaṃ ca abhijānanti kṛtsnaśaḥ //

te sarve dhṛtarāṣṭrasya putreṇa parisāntvitāḥ / saṃvibhaktāśca tuṣṭāśca guruvatteṣu vartate /
sarvayodheṣu caivāsya sadā prītiranuttamā //

ācāryā mānitāstuṣṭāḥ śāntiṃ vyavaharannyuta /
śaktiṃ na hāpayiṣyanti te kāle pratipūjitāḥ //

adya ceyaṃ mahī kṛtsnā duryādhanavaśānugā / sagrāmanagarā pārtha sasāgaravanākarā // bhavāneva priyo'smākaṃ tvayi bhāraḥ samāhitaḥ //

atra kṛtyaṃ prapaśyāmi prāptakālamarindama /
kṛṣṇadvaipāyanāttāta gṛhītopaniṣanmayā //

gṛhītayā tayā samyagjagatsarvaṃ prakāśate /
tena tvaṃ brahmaṇā tāta saṃyuktaḥ susamāhitaḥ //

devatānāṃ yathākālaṃ prasādaṃ pratipālaya /
tapasā yojayātmānamugreṇa bharatarṣabha //

dhanuṣmānkavacī khaṅgī muniḥ sādhuvrate sthitaḥ /
na kasyaciddadanmārgaṃ gaccha tātottarāṃ diśam //

inadre hyastrāṇi divyāni samastāni dhanañjaya /
vṛtrādbhītairbalaṃ devaistadā śakre samarpitam //

tānyekasthāni sarvāṇi tatastvaṃ pratipatsyase / anena brahmaṇā tāta sarvaṃ sampratipadyate //

śakrameva prapadyasva sa te'strāṇi pradāsyati /
dīkṣito'dyaiva gaccha tvaṃ draṣṭuṃ devaṃ purandaram //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktvā dharmarājastamadhyāpayata prabhuḥ //

dīkṣitaṃ vidhinā tena yatavākkāyamānasam /
anujajñe tadā vīraṃ bhrātā bhrātaramagrajaḥ //

nideśāddharmarājasya draṣṭukāmaḥ purandaram /
dhanurgāṇḍīvamādāya tathā'kṣayye maheṣudhī //

kavacī satalatrāṇo baddhagodhāṅgulitravān /
hatvā'gniṃ brāhmaṇānniṣkaiḥ svastivācya mahyabhuja //

prātiṣṭhata mahābāhuḥ pragṛhītaśarāsanaḥ /
vadhāya dhārtarāṣṭrāṇāṃ niḥśvasyordhvamudaikṣata //

taṃ dṛṣṭvā tatrakaunteyaṃ pragṛhītaśarāsanam /
abruvanbrahmaṇāḥ siddhā bhūtānyantarhitāni ca //

kṣipramāpnuhi kaunteya manasā yadyadicchasi /
saṃsādhayasva kaunteya dhruvostu vijayastava //

abruvanbrāhmaṇāḥ pārthamiti kṛtvā jayāśiṣaḥ /
siddhacāraṇasaṅghāśca gandharvāśca tamabruvan //

svastivratamupādhatsva saṅkalpastava siddhyatām /
manorathāśca te sarve samṛddhyantāṃ mahāratha //

evamukto'bhivādyaitānbaddhāñjalipuṭastathā /
tapoyogamanāḥ pārthaḥ purohitamavandata //

tataḥ prītamanā jiṣṇustāvubhāvabhyavandata /
sahodarāvatirathau yudhiṣṭhiravṛkodarau //

taṃ klāntamanasau pūrṇamabhigamya mahārathau /
yamau gāṇḍīvadhanvānamabhyavādayatāmubhau //

abhivādya tu tau vīrāvūcatuḥ pākaśāsanim / avāptavyāni sarvāṇi divyānyastrāṇi vāsavāt / 3-37-29castrāṇyāpnuhi kaunteya manasā yadyadicchasi //

giro hyaśithilāḥ sarvā nirdoṣāḥ sammatāḥ satām /
tvamekaḥ pāṇḍaveṣvadya samprāptosi dhanañjaya //

na cādharmavidaṃ devā nāsiddhaṃ nātapasvinam /
draṣṭumicchanti kaunteya calacittaṃ śaṭhaṃ na ca //

rorūyamāṇaḥ kaṭukamīrṣyakaḥ kaṭukākṣaraḥ /
śaṭhakaḥ ślāghakaḥ kṣeptā hantā ca vicikitsitā //

viśvas hantā māyāvī krodhano'nṛtabhāṣitā /
atyāśī nāstiko'dātā mitradhruksarvaśaṅkitaḥ //

ākroṣṭā cātimānī ca raudro lubdho'tha lolupaḥ /
stenaśca madyapaścaiva bhrūṇahā gurutalpagaḥ //

sambhāvitātmā cātyarthaṃ nṛśaṃsaḥ puruṣaśca yaḥ /
naite lokānāpnuvanti nirlokāste dhanañjaya //

ānṛśaṃsyamanukrośaḥ satyaṃ karuṇaveditā /
damaḥ sthitirdhṛtirdharmaḥ kṣamā kṛtyamanuttamam //

dayā śamaśca dharmaśca gurupūjā kṛtajñatā / maitratā dvijabhaktiśca vasanti tvayi phalguna /
vyapekṣā sarvabhūteṣu kṛpā dānaṃ matiḥ smṛtiḥ //

tasmātkauravya śakreṇa sameṣyasi dhanañjaya /
tvādṛśena hi devānāṃ ślāghanīyaḥ samāgamaḥ //

suhṛdāṃ sodarāṇāṃ ca sarveṣāṃ bharatarṣabha /
tvaṃ gatiḥ paramā tāta vṛtrahā marutāmiva //

tasmiṃstrayodaśe varṣe bhrātaraḥ suhṛdaśca te /
sarve hisaṃśrayiṣyanti bāhuvīryaṃ mahābala //

sa pārtha pitaraṃ gaccha sahasrākṣamarindama /
muṣṭigrahaṇamādatsva sarvāṇyastrāṇi vāsavāt //

śataśṛṅge mahābāho maghavānidamabravīt /
śṛṇvatāṃ sarvabhūtānāṃ tvāmupāghrāya mūrdhani //

viditaḥ sarvabhūtānāṃ divaṃ tāta gamiṣyasi /
prāpya puṇyakṛtāṃ lokānraṃsyase jayatāṃvara //

mānitastridaśaiḥ pārtha vihṛtya susukhaṃ divi /
avāpyaparamāstrāṇi pṛthivīṃ punareṣyasi //

guṇāṃste vāsavastāta khāṇḍavaṃ dahati tvayi /
śṛṇvatāṃ sarvabhūtānāṃ punaḥ punarabhāṣata //

tāṃ pratijñāṃ naraśreṣṭha kartumarhasi vāsavīm /
kañciddeśamitaḥ prāpya tapoyogamanā bhava //

kartumarhasi kauravya maghavadvacanaṃ hitam /
dīkṣitvā'dyaiva gaccha tvaṃ draṣṭā'si tvaṃ purandaram //

tau pariṣvajya bībhatsuḥ kṛṣṇāmāmantrya cāpyubhau / manāṃsyādāya sarveṣāṃ prayātaḥ puruṣarṣabhaḥ //

taṃ tathā prasthitaṃ vīraṃ siṃhaskandhorasaṃ tadā / prāñjaliḥ pāṇḍavankṛṣṇā devānāṃ kurvatī namaḥ /
vāgbhiḥ paramaśuddhābhirmaṅgalābhirabhāṣat //

namo dhātre vidhātre ca svasti gaccha vanādvanam / dharmastvāṃ juṣatāṃ pārtha bhāskaraśca vibhāvasuḥ /
brahmā tvāṃ brāhmaṇāścaiva pālayantu dhanañjaya //

jyeṣṭhāpacāyī jyeṣṭhasya bhrāturvacanamāsthitaḥ / prapadyethā vasūvrudrānādityānsamarudgaṇān /
viśvedevāṃstathā sādhyāñśāntyarthaṃ bharatarṣabha //

svasti testvāntarikṣebhyo divyebhyo bharatarṣabha /
pārthivebhyaśca sarvebhyo ye kecitparipanthinaḥ //

avarodhādvane vāsātsarvasvaharaṇādapi /
idaṃ duḥkhataraṃ manye putrebhyaśca vivāsanāt //

māsmākaṃ kṣatriyakule jātucitpunarudbhavaḥ /
brāhmaṇebhyo namasyāmi yeṣāṃ nāyudhajīvikā //

idaṃ me paramaṃ duḥkhaṃ yaḥ sa pāpaḥ suyodhanaḥ /
dṛṣṭvā māṃ gauriti prāha prahasanrājasaṃsadi //

tasmādduḥkhādidaṃ duḥkhaṃ garīya itime matiḥ /
yattatpariṣado madhye bahvayuktamabhāṣata //

dhvaṃsitaḥ svagṛhebhyaśca rāṣṭrācca bharatarṣabha / vane pratiṣṭhito bhūtvā sauhārdādavatiṣṭhase //

jetā yaḥ sarvaśatrūṇāṃ yaḥ pāvakamatarpayaḥ / janastvāṃ paśyatīdānīṃ gacchantaṃ bharatarṣabha //

asminnūnaṃ mahāraṇye bhrātaraḥ suhṛdaśca te /
tvatkathāḥ kathayiṣyanti cāraṇā ṛṣayastathā //

yatte kuntī mahābāho jātasyaicchaddhanañjaya /
tatte'stu sarvaṃ kaunteya yathā ca svayamicchasi //

vasudevasvasā devī tvāmāryā punarāgatam /
paśyatu tvāṃ pṛthā pārtha sahasrākṣamivāditiḥ //

nūnaṃ te bhrātaraḥ sarve tvatkathābhiḥ prajāgare /
raṃsyante tava karmāṇi kīratyantaḥ punaḥ punaḥ //

na ca naḥ pārtha bhogeṣu na dhane nota jīvite /
tuṣṭirbuddhirbhavitrī vā tvayi dīrghapravāsini //

tvayi naḥ pārtha sarveṣāṃ sukhaduḥkhe pratiṣṭhate /
jīvitaṃ maraṇaṃ caiva rājyamaiśvaryameva ca //

āpṛṣṭo nosi kaunteya svasti prāpnuhi pāṇḍava /
kṛtāstraṃ svastimantaṃ tvāṃ drakṣyāmi punarāgatam //

balavadbhirviruddhaṃ na kāryametattvayā'nagha /
prayāhyavighneyaivāśu vijayāya mahābala //

hrīḥ śrīḥ kīrtirdhṛtiḥ puṣṭirumā lakṣmīḥ sarasvatī /
imā vai tava pānthas pālayantu dhanañjaya //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktvā'śiṣaḥ kṛṣṇā virarāma yaśasvinī /

tataḥpradakṣiṇaṃ kṛtvā bhrātṝndhaumyaṃ ca pāṇḍavaḥ /
prātiṣṭhata mahābāhuḥ pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ //

śanairiva diśaṃ vīra udīcīṃ bharatarṣabha / saṃharaṃstarasā vṛkṣām̐llatā vallīśca bhārata /
asajjamāno vṛkṣeṣu jagāma sumahābalaḥ //

tasya mārgādapākrāmansarvabhūtāni gacchataḥ /
yuktasyaindreṇa yogena parākrāntasya śuṣmiṇaḥ //

so'gacchatparvatāṃstāta tapodhananiṣevitān /
divyaṃ haimavataṃ puṇyaṃ devajuṣṭaṃ parantapaḥ //

agacchatparvataṃ puṇyamekāhnaiva mahāmanāḥ /
manojavagatirbhūtvā yogayukto yathā'nilaḥ //

himavantamatikramya gandhamādanameva ca /
atyakrāmatsa durgāṇi divārātramatandritaḥ //

indrikīlaṃ samāsādya tato'tiṣṭhaddhanañjayaḥ /
gatvā sa ṣaḍahorātrānsaptame'hani pāṇḍavaḥ //

prasthendrakīlasya śubhe tapoyogaparo'bhavat /
ūrdhvabāhurna cāṅgāni prāspandayata kiñcana //

samāhitātmā niyataḥ sahasrākṣasuto'cyutaḥ /
antarikṣe sa śuśrāva tiṣṭheti sa vacastadā //

tacchrutvā sarvato dṛṣṭiṃ cārayāmāsa rapāṇḍavaḥ /
athāpaśyatsavyasācī vṛkṣamūle tapasvinam //

brāhmyā śriyā dīpyamānaṃ piṅgalaṃ jaṭilaṃ kṛśam /
so'bravīdarjunaṃ tatrasthitaṃ dṛṣṭvā mahātapāḥ //

kastvaṃ tāteha samprāpto dhanuṣmānkavacī śarī /
nibaddhā'sitalatrāṇaḥ kṣatradharmamanuvrataḥ //

neha śastreṇa kartavyaṃ śāntānāmeṣa ālayaḥ /
vinītakrodhaharṣāṇāṃ brāhmaṇānāṃ tapasvinām //

nehāsti dhanuṣā kāryaṃ na sangrāmo'tra karhicit /
nikṣipaitaddhanustāta prāptosi paramāṃ gatim //

ityanantaujasaṃ vīraṃ yathā cānyaṃ pṛthagjanam / tathā hasannivābhīkṣṇaṃ brāhmaṇo'rjunamabravīt / 3-3783c na cainaṃ cālayāmāsa dhairyātsudhṛtaniścayam //

tamuvāca tataḥ prītaḥ sa dvijaḥ prahasanniva /
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te śakro'hamarisūdana //

evamuktaḥ sahasrākṣaṃ pratyuvāca dhanañjayaḥ /
prāñjaliḥ praṇato bhūtvā sūraḥ kurukulodvahaḥ //

īpsito hyeṣa vai kāmo varaṃ cainaṃ prayaccha me /
tvatto'dya bhagavannastrankṛtsnamicchāmi veditam //

pratyuvāca mahendrastaṃ prītātmā prahasanniva /
iha prāptasya kiṃ kāryamastraistava dhanañjaya //

kāmānvṛṇīṣva lokāṃstvaṃ prāptosi paramāṃ gatim /
evamuktaḥ pratyuvāca sahasrākṣaṃ dhanañjayaḥ //

na lobhānna punaḥ kāmānna devatvaṃ punaḥ sukham /
na ca sarvāmaraiśvaryaṃ kāmaye tridaśādhipa //

bhrātṝṃstānvipine tyaktvā vairamapratiyātya ca /
akīrtiṃ sarvalokeṣu gaccheyaṃ śāśvatīḥ samāḥ //

evamuktaḥ pratyuvāca vṛtrahā pāṇḍunandanam /
sāntvayañślakṣṇayā vācā sarvalokanamaskṛtaḥ //

yadā drakṣyasi bhūteśaṃ tryakṣaṃ śūladharaṃ śivam /
tadā dātā'smi te tāta divyānyastrāṇi sarvaśaḥ //

kriyatāṃ darśane yatno devasya parameṣṭhinaḥ /
darśanāttasya kaunteya saṃsiddhaḥ svargameṣyasi //

ityuktvā phalgunaṃ śakro jagāmādarśanaṃ punaḥ / arjunopyatha tatraiva tasthau yogasamanvitaḥ //