Mahabharata · Chapter 3.284

tatastatraivarāmasya samāsīnasya taiḥ saha /
samājagmuḥ kapiśreṣṭhāḥ sugrīvavacanāttadā //

vṛtaḥ koṭisahasreṇa vānarāṇāṃ tarasvinām /
śvaśuro vālinaḥ śrīmānsuṣeṇo rāmamabhyayāt //

koṭīśatavṛtovā'pigajo gavaya eva ca /
vānaren्rau mahāvīryau pṛthakpṛthagadṛśyatām //

ṣaṣṭikoṭisahasrāṇi prakarṣanpratyadṛśyata /
golāṅgūlo mahārāja gavākṣo bhīmadarśanaḥ //

gandhamādanavāsī tu prathito gandhamādanaḥ /
koṭīśatasahasrāṇi harīṇāṃ samakarṣata //

panaso nāma medhāvī vānaraḥsumahābalaḥ /
koṭīrdaśa dvādaśa ca triṃśatpañca prakarṣati //

śrīmāndadhimukho nāma harivṛddho'tivīryavān /
pracakarṣa mahāsainayaṃ harīṇāṃ bhīmatejasām //

kṛṣaṇānāṃ mukhapuṇḍrāṇāmṛkṣāṇāṃ bhīmakarmaṇām /
koṭīrdaśa dvādaśa ca triṃśatpañca prakarṣati //

ete cānye ca bahavo hariyūthapayūthapāḥ /
asaṅkhyeyā mahārāja samīyū rāmakāraṇāt //

girikūṭanibhāṅgānāṃ siṃhānāmiva garjatām /
śrūyate tumulaḥ śabdastatratatrapradhāvatām //

girikūṭanibhāḥ knacitkecinmahiṣasannibhāḥ /
śaradabhrapratīkāśāḥ keciddhiṅgulakānanāḥ //

utpatantaḥ patantaśca plavamānāśca vānarāḥ /
uddhunvanto'pare reṇūnsamājagmuḥ samantataḥ //

savānaramahāsainyaḥ pūrṇasāgarasannibhaḥ /
niveśamakarottatrasugrīvānumate tadā //

tatasteṣu harīndreṣu samāvṛtteṣu sarvaśaḥ /
tithau praśaste nakṣatre muhūrte cābhipūjite //

tena vyūḍhena sainyena lokānudvartayanniva /
prayayau rāghavaḥ śrīmānsugrīvasahitastadā //

mukhamāsīttu sainyasya hanūmānmārutātmajaḥ /
jaghanaṃ pālayāmāsa saumitrirakutobhayaḥ //

baddhagodhāṅgulitraṇau rāghavau tatrajagmatuḥ /
vṛtau harimahāmātraiścandrasūryau grahairiva //

prababhau harisainyaṃ tatsālatālaśilāyudham /
sumahacchālibhavanaṃ yathā sūryodayaṃ prati //

nalanīlāṅgadakrāthamaindadvividapālitā /
yayau sumahatī senā rāghavasyārthasiddhaye //

vividheṣu praśasteṣu bahumūlaphaleṣu ca /
prabhūtamadhumāṃseṣu vārimatsu viveṣu ca //

nivasantī nirābādhā tathaivagirisānuṣu /
upāyāddhirisenā sā kṣārodamatha māgaram //

dvitīyasāgaranimaṃ tadbalambahuladhvajam /
velāvanaṃ samāsād nivāsamakarottadā //

tato dāśarathiḥ śrīmānsugrīvaṃ pratyabhāṣata /
madhye vānaramukhyānāṃ prāptakālamidaṃ vacaḥ //

upāyaḥ konu bhavatāṃ mataḥ sāgaralaṅghane /
iyaṃ hi mahatī senā sāgaraścātidustaraḥ //

tatrānye vyāharanti sma vānarāḥ paṭumāninaḥ /
samarthā laṅghane sindorna tatkṛtsnasya vānarāḥ //

kecinnaubhirvyavasyanti kecicca vividhaiḥ plavaiḥ /
neti rāmastu tānasarvānsāntvayanpratyabhāṣata //

śatayojanavistāraṃ na śaktāḥ sarvavānarāḥ /
krāntuṃ toyanidhiṃ vīrānaiṣā vo naiṣṭhikī matiḥ //

nāvo na santi senāyā bahvyastārayituṃ tathā /
vaṇijāmupaghātaṃ ca kathamasmadvidhaścaret //

vistīrṇaṃ caiva naḥ sainyaṃ hanyācchidreṇa vai paraḥ /
plavoḍupapratāraścanaivātramama rocate //

ahaṃ tvimaṃ jalanidhiṃ samārapsyāmyupāyataḥ /
pratiśeṣyāmyupavasandarśayiṣti māṃ tataḥ //

na ceddarśayitā mārgaṃ dhakṣyāmyanamahaṃ tataḥ /
mahāstrairapratihatairatyagnipavanojjvalaiḥ //

ityuktvā sahasaumitrirupaspṛśyātha rāghavaḥ /
pratiśisye jalanidhaṃ vidhivatkuśasaṃstare //

sāgarastu tataḥ svapne darśayāmāsa rāghavam /
devo nadanadīmartā śrīmānyādogaṇairvṛtaḥ //

kausalyāmātarityevamābhāṣya madhuraṃ vacaḥ /
idamityāha ratnānāmākaraiḥ śataśo vṛtaḥ //

brūhi kiṃ tekaromyatrasāhāyyaṃ puruṣarṣabha / aikṣvāko hyasmi te jñātī rāma satyaparākramaḥ /
evamuktaḥ samudreṇa rāmo vākyamathābravīt //

mārgamicchāmi sainyasya dattaṃ nadanadīpate / yena gatvādaśagrīvaṃ hanyāma kulapāṃsanam /
rākṣasaṃsānubandhaṃ taṃ mama bhāryāpahāriṇam //

yadyevaṃ yācato mārgaṃ na pradāsyati me bhavān /
śaraistvāṃ śoṣayiṣyāmi divyāstrayatimantritaiḥ //

ityevambruvataḥ śrutvārāmasya varuṇālayaḥ /
uvācavyathitovākyamitibaddhāñjaliḥsthitaḥ //

necchāmi pratighātaṃ te nāsmi vighnakarastava /
śṛṇu cedaṃ vacorāma śrutvā kartavyamācara //

yadi dāsyāmi te mārgaṃ sainyas vrajato'jñayā /
anye'pyājñāpayiṣyanti māmevaṃ dhanuṣobalāt //

astitvatranalo nāma vānaraḥ śilpisammataḥ /
tvaṣṭuḥ kākutstha tanayo balavānviśvakarmaṇaḥ //

sa yatkāṣṭhaṃ tṛṇaṃ vā'piśilāṃ vā kṣepsyate mayi /
sarvaṃ taddhārayiṣyāmi sa te seturbhaviṣyati //

ityuktvā'ntarhite tasminrāmo nalamuvāca ha /
kuru setuṃ samudre tvaṃśakto hyasi mato mama //

tenopāyena kākutsthaḥ satubandhamakārayat /
daśayojanavistāramāyataṃ śatayojanam //

nalaseturiti khyāto yo'dyāpi prathito bhuvi /
rāmasyājñāṃ puraskṛtya dhāryate girisannibhaḥ //

tatrasthaṃ sa tu dharmātmā samāgaccadvibhīṣaṇaḥ /
bhrātā vai rākṣasendrasya caturbhiḥ sacivaiḥ saha //

pratijagrāha rāmastaṃ svāgatena mahāmanāḥ /
sugrīvasya tu śaṅkā'bhūtpraṇidhiḥ syāditi smaha //

rāghavaḥ satyaceṣṭābhiḥ samyakva cariteṅgitaiḥ /
yadā tattvena tuṣṭo'bhūttata enamapūjayat //

sarvarākṣasarājyecāpyabhyapiñcadvibhīṣaṇam /
cakre ca mantrasacivaṃ sahṛdaṃlakṣmaṇas ca //

vibhīṣaṇamate caiva so'tyakrāmanmahārṇavam /
sasainyaḥ setunā tena mārgeṇaiva narādhipaḥ //

tato gatvāsamāsādya laṅkodyānānyanekaśaḥ /
bhedayāmāsa kapibhirmahānti ca bahūni ca //

tatrāstāṃ rāvaṇāmātyau rākṣasau śukasāraṇau /
carau vānararūpeṇa tau jagrāha vibhīṣaṇaḥ //

pratipannau yadā rūpaṃ rākṣasaṃ tau niśācarau /
darśayitvā tataḥ sainyaṃ rāmaḥ paścādavāsṛjat //

niveśyopavane sainyaṃ sa śūraḥ prājyavānaram / preṣayāmāsa dutyena rāvaṇasya tato'ṅgadam //