Mahabharata · Chapter 3.262

maharṣe'kāryabuddhistvaṃ yaḥ svargasukhamuttamam /
samprāptaṃ pratipattavyaṃ vimṛśasyabudho yathā //

upariṣṭādayaṃ loko yo'yaṃ svariti sañjñitaḥ /
ūrdhvagaḥ satpathaḥ śaśvaddevayānacaro mune //

nātaptatapasaḥ puṃso nāmahāyajñayājinaḥ /
nānṛtā nāstikāścaiva tatragacchanti mudgala //

dharmātmāno jitātmānaḥ śāntā dāntā vimatsarāḥ /
dānadharmaratāḥ puṃsaḥ śūrāścāhitalakṣaṇāḥ //

tatragacchanti dharmāgryaṃ kṛtvā śamadamātmakam /
lokānpuṇyakṛtāṃ brahmansadbhirācaritānnṛbhiḥ //

devāḥ sādhyāstathā viśve tathaiva ca maharṣayaḥ /
yāmā dhāmāśca maudgalya gandharvāpsarasastathā //

eṣāṃ devanikāyānāṃ pṛthak्pṛthaganekaśaḥ /
bhāsvantaḥ kāmasampannā lokāstejomayāḥ śubhāḥ //

trayastriṃśatsahasrāṇi yojanāni hiraṇmayaḥ /
meruḥ parvatarāḍyatradevodyānāni mudgala //

nandanānyatiramyāṇi tatrodyānāni mudgala /
sarvakāmaphalairvṛkṣaiḥ śobhitāni samantataḥ //

nandanādīni puṇyāni vihārāḥ puṇyakarmaṇām /
na kṣutpipāse na glānirna śītoṣṇe bhayaṃ tathā //

bībhatsamaśubhaṃ vā'pi rogo vā tatra kaścana /
manojñāḥ sarvato gandhāḥ sukhasparśāśca sarvaśaḥ //

śabdāḥ śrutimanogrāhyāḥ sarvatastatravai mune /
na śoko na jarā tatra nāyāsaparidevane //

īdṛśaḥ sa mune lokaḥ svakarmaphalahetukaḥ /
sukṛtaistatrapuruṣāḥ sambhavantyātmakarmabhiḥ //

taijasāni śarīrāṇi bhavantyropapadyatām /
karmajānyeva maudgalya na mātṛpitṛjānyuta //

rana saṃsvedo na daurgandhyaṃ purīṣaṃ mūtrameva ca /
teṣāṃ na ca rajovastraṃ bādhate tatravai mune //

na mlāyanti srajasteṣāṃ divyagandhā manoramāḥ /
samūhyante vimānaiśca brahmannevaṃvidhā hi te //

īrṣyāśokaklamāpetā mohamātsaryavarjitāḥ /
sukhaṃ saṃrgajitastatravartayante mahāmune //

teṣāṃ tathāvidhānāṃ tu lokānāṃ munipuṅgava /
uparyupari śakras lokā divyā guṇānvitāḥ //

parato brahmaṇastasya lokastejomayaḥ śubhaḥ /
yatra yāntyṛṣayo brahmanpūtāḥ svaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ //

ṛbhavo nāma tatrānye devānāmapi devatāḥ /
teṣāṃ lokāḥ paratare yānyajantīha devatāḥ //

svayamprabhāste bhāsvanto lokāḥ kāmadughāḥ pare /
na teṣāṃ strīkṛtastāpo na bhogaiśvaryamatsaraḥ //

na vartayantyāhutibhiste nāpyamṛtabhojanāḥ /
tathā divyaśarīrāste na ca vigrahamūrtayaḥ //

nāsukhāḥ sukhakāmāste devadevāḥ sanātanāḥ /
na kalpaparivarteṣu parivartanti te tathā //

rajarā mṛtyuḥ kutasteṣāṃ harṣaḥ prītiḥ sukhaṃ na ca /
na duḥkhaṃ na sukhaṃ cāpi rāgadveṣau kuto mune //

devānāmapi maudgalyakāṅkṣitā sā gatiḥ parā /
duṣprāpā paramā siddhiragamyā kāmagocaraiḥ //

trayastriṃśadime lokāḥ śeṣā lokā manīṣibhiḥ /
gamyante niyamaiḥ śreṣṭhairdānairvā vidhipūrvakaiḥ //

seyaṃ dānakṛtā vyuṣṭiranuprāptā sukhaṃ tvayā /
tāṃ rabhuṅkṣva sukṛtairlabdhāṃ tapasā dyotitaprabhaḥ //

etatsvargasukhaṃ vipra lokā nānāvidhāstathā /
guṇāḥ svargasya proktāste doṣānapi nibodha me //

kṛsya karmaṇastatrabhujyate yatphalaṃ divi /
na cāntkriyate karma mūlacchedena bhujyate //

so'tradoṣo mama matastasyānte patanaṃ ca yat /
sukhavyāptamanaskānāṃ patanaṃ yacca mudgala //

asantoṣaḥ parītāpo dṛṣṭvā dīptatarāḥ śriyaḥ /
yadbhavatyavare sthāne sthitānāṃ tatsuduṣkaram //

sañjñāmohaścapatatāṃ rajasā ca pradharṣaṇam /
pramlāneṣu ca mālyeṣu tataḥ pipatiṣorbhayam //

ābrahmabhavanādete doṣā maudgalya dāruṇāḥ /
nākalokesukṛtināṃ guṇāstvayutaśo nṛṇām //

ayaṃ tvanyo guṇaḥ śreṣṭhaścyutānāṃ svargato mune /
śubhānuśayayogena manuṣyeṣūpajāyate //

tatrāpi sa mahābhāgaḥ kule mahati jāyate /
na cetsambudhyate tatragacchatyadhamatāṃ tataḥ //

iha yatkriyate karma tatparatropabhujyate /
karmabhūmiriyaṃ brahmanphalabhūmirasau matā //
[mudgala uvāca /

mahāntastu amī dopāstvayā svargasya kīrtitāḥ /
nirdoṣa eva yastyanyo lokaṃ taṃ pravadasva me //
devadūta uvāca /

brahmaṇaḥ sadanādūrdhvaṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam /
śuddhaṃ sanātanaṃ jyotiḥ paraṃ brahmeti yadviduḥ //

na tatravipra gacchanti puruṣā viṣayātmakāḥ /
dambhalobhamahākrodhamohadrohairabhidrutāḥ //

nirmamā nirahankārā nirdvindvāḥ saṃyatendriyāḥ / dhyānayogaparāścaiva tatragacchanti mānavāḥ // ]

etatte sarvamākhyataṃ yanmāṃ pṛcchasi mudgala /
tavānukampayā sādho sādhu gacchāma māciram //
vyāsa uvāca /

etacchrutvā tu maudgalyo vākyaṃ vimamṛśe dhiyā /
vimṛśya ca muniśreṣṭho devadūtamuvācaha //

devadūta namaste'mtu gaccha tāta yathāsukham /
mahādoṣeṇa me kāryaṃ na svargeṇa sukhena cā //

patanānte mahāduḥkhaṃ paritāpaḥ sudāruṇaḥ /
svargabhājaḥ patantīha tasmātsvargaṃ na kāmaye //

yatragatvāna śocanti na vyathanticalanti vā /
tadahaṃ sthānamatyantaṃ mārgayiṣyāmi kevalam //

ityuktvā sa munirvākyaṃ devadūtaṃvisṛjya tam /
śiloñchavṛttimutsṛjya śamamātiṣṭhaduttamam //

tulyanindāstutirbhūtvāsamaloṣṭāśmakāñcanaḥ /
jñānayogena śuddhena dhyānanityo babhūva ha //

nigṛhītendriyagrāmaḥ samayojayadātmani /
yuktacittaṃ yathā'tmānaṃ yuyoja parameśvare //

dhyānayogādbalaṃ labdhvā prāpya buddhimanuttamām /
jagāma śāśvatīṃ siddhiṃ parāṃ nirvāṇalakṣaṇām //

tasmāttvamapikaunteya na śokaṃ kartumarhasi /
rājyātsphītātparibhraṣṭastapasā tadavāpsyasi //

sukhasyānantaraṃ duḥkhaṃ duḥkhasyānantaraṃ sukham /
paryāyeṇopasarpante naraṃ nemimarā iva //

pitṛpaitāmahaṃ rājyamprāpsyasyamitavikrama /
varṣātrayodaśādūrdhvaṃvyetu te mānaso jvaraḥ //
vaiśampāyana uvāca /

sa evamuktvābhagavānvyāsaḥ pāṇḍavanandanam / jagāma tapase dhīmānpunarevāśramaṃ prati //