Mahabharata · Chapter 3.260

vane nivasatāṃ teṣāṃ pāṇḍavānāṃ mahātmanām /
varṣāṇyekādaśātīyuḥ kṛcchreṇa bharatarṣabha //

phalamūlāśanāste hi sukhārhā duḥkhamuttamam /
prāptakālamanudhyāntaḥ sehire varapūruṣāḥ //

yudhiṣṭhirastu rājarṣirātmakarmāparādhajam /
cintayansa mahābāhurbhrātṝṇāṃ duḥkhamuttamam //

na suṣvāpa sukhaṃ rājā hṛdi śalyairivārpitaiḥ /
daurātmyamanupaśyaṃstatkāle dyūtodbhavasya hi //

saṃsmaranparuṣā vācaḥ sūtaputrasya pāṇḍavaḥ /
niḥśvāsaparamo dīno dadhre kopaviṣaṃ mahat //

arjunoyamajau cobhau draupadī ca yaśasvinī /
sa ca bhīmo mahātejāḥ sarveṣāmuttamo bale //

cirasya jātaṃ dharmajñaṃ sāsūyamiva te tadā /
yudhiṣṭhiramudīkṣantaḥ sehurdukhamanuttamam //

avaśiṣṭaṃ tvalpakālaṃ manvānāḥ puruṣarṣabhāḥ /
vapuranyadivākārpurutsāhāmarṣaceṣṭitaiḥ //

kasyacittvatha kālasya vyāsaḥ satyavatīsutaḥ /
ājagāma mahāyogī pāṇḍavānavalokakaḥ //

tamāgatamabhiprekṣyakuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
pratyudgamya mahātmānaṃ pratyagṛhṇādyathāvidhi //

tamāsīnamupāsīnaḥ śuśrūṣurniyatendriyaḥ /
toṣayāmāsa śaucena vyāsaṃ pāṇḍavanandanaḥ //

tānavekṣyakṛśānpautrānvane vanyena jīvataḥ /
maharṣiranukampārthamabravīdbāṣpagadgadam //

yudhiṣṭhira mahābāho śṛṇu dharmabhṛtāṃvara / nātaptatapaso loke prāpnuvanti mahatsukham /
sukhaduḥkhe hi puruṣaḥ paryāyeṇopasevate //

nātyantamasukhaṃ kaścitprāpnoti puruṣarṣabha /
prajñāvāṃstveva puruṣaḥ saṃyuktaḥ parayā dhiyā //

udayāstamayajño hi na hṛṣyati na śocati /
sukhamāpatitaṃ vindanduḥkhamāpatitaṃ sahan //

kālaprāptamupāsīta sasyānāmiva karṣakaḥ /
tapaso hi paraṃ nāsti tapasā vindate mahat //

nāsādhyaṃ tapasaḥ kiñciditi budhyas bhārata /
satyamārjavamakrodhaḥ saṃvibhāgo damaḥ śamaḥ //

anasūyā'vihiṃsā ca śaucamindriyasaṃyamaḥ /
sādhanāni mahārāja narāṇāṃ puṇyakarmaṇām //

adharmarucayo mūḍhāstiryaggatiparāyaṇāḥ /
kṛcchrāṃ yonimanuprāptā na sukhaṃ vindate anāḥ //

iha yatkriyate karma tatparatropabhujyate / mūlasiktasya vṛkṣasya phalaṃ śākhāsu dṛśyate /
tasmāccharīraṃ yuñjīta tapasā niyamena ca //

yathāśakti prayaccheta sampūjyābhipraṇamya ca /
kāle prāpte ca hṛṣṭātmā rājanvigatamatsaraḥ //

satyavādī labhetāyuranāyāsamathārjavam /
akrodhano'nasūyaśca nirvṛtiṃ labhate parām //

dāntaḥ śamaparaḥ śaśvatparikleśaṃ na vindati /
na ca tapyati dāntātmā dṛṣṭvā paragatāṃ śriyam //

saṃvibhaktā ca dātā ca bhogavānsukhavānnaraḥ /
bhavatyahiṃsakaścaiva paramārogyamaśnute //

mānyaṃ mānayitā janma kule mahati vindati / vindate sukhamatyarthamiha loke paratra ca /
vyasanairna tusaṃyogaṃ prāpnoti vijitendriyaḥ //

śubhānuśayabuddhirhi saṃyuktaḥ kāladharmaṇā /
prādurbhavati tadyogātkalyāṇamatireva saḥ //
yudhiṣṭhira uvāca /

bhagavandānadharmāṇaāṃ tapaso vā mahāmune /
kiṃsvidbahuguṇaṃ pretya kiṃ vā duṣkaramucyate //
vyāsa uvāca /

dānānna duṣkaraṃ tāta pṛthivyāmasti kiñcana /
arthe ca mahatī tṛṣṇā sa ca duḥkhena labhyate //

rājanpratyakṣamevaitaddṛśyate lokasākṣikam / parityajya priyānprāṇānpraviśanti raṇājiram /
tathaiva pratipadyante samudramaṭavīṃ tathā //

kṛṣigorakṣyamityeke pratipadyanti mānavāḥ /
puruṣāḥ preṣyatāmeke nirgacchanti dhanārthinaḥ //

tasmādduḥkhārjitasyaiva parityāgaḥ suduṣkaraḥ /
suduṣkarataraṃ dānaṃ tasmāddānaṃ mataṃ mama //

viseṣastvatra vijñeyo nyāyenopārjitaṃ dhanam /
pātre kāle ca deśe ca prayataḥ pratipādayet //

anyāyātsamupāttena dānadharmau dhanana yaḥ /
kurute na sa kartāraṃ trāyate mahato bhayāt //

pātre dānaṃ svalpamapi kāle dattaṃ yudhiṣṭhira /
manasā hi viśuddhena pretyānantaphalaṃ smṛtam //

śraddhā dharmānugā devī pāvanī viśvadhāriṇī / savitrī prasavitrī ca saṃsārārṇavatāriṇī //

śraddhayā dhāryate dharmo mahadbhirnārthadarśibhiḥ /
sadhanā apirājāno niḥśraddhā narakaṃ gatāḥ //

niṣkiñcanāśca munayaḥ śraddhāvanto divaṃ gatāḥ / deśe kāle ca pātre ca mudgalaḥ śraddhayā'nvitaḥ /
vrīhidroṇaṃ pradāyātha paraṃ padamavāptavān //

atrāpyudāharantīmatihāsaṃ purātanam / vrīhidroṇaparityāgādyatphalaṃ prāpa mudgalaḥ //