Mahabharata · Chapter 3.223

gurubhirniyamairyukto bharato nāma pārthiva /
agniḥ puṣṭimagnimi tuṣṭaḥ puṣṭiṃ prayacchati //

satataṃ bharataśreṣṭha pāvakoyaṃ mahāprabhaḥ / agniryaśca śivo nāma śaktipūjāyaniśca saḥ /
duḥkhārtānāṃ sa sarveṣāṃ śivakṛtsatataṃ śivaḥ //

tapasastu phalaṃ dṛṣṭvāsampravṛttaṃ tapomayam /
uddhartukāmo matimānputro jajñe purandaraḥ //

uṣmā caivoṣmaṇo jajñe so'gnirbhūteṣu lakṣyate /
agniścāpi manurnāma prājāpatyaṃ sakāraṇam //

śambhumagnimatha prāhurbrāhmaṇā vedapāragāḥ /
āvasathyaṃ devijāḥ prāhurdīptamagniṃ mahāprabham //

ūrjaskarānhavyavāhānsuvarṇasadṛśaprabhān /
agnistapo hyajanayatpañca yajñasutāniha //

pratato'gnirmahābhāga pariśrānto gavāmpatiḥ /
asurāñjanayandhorānmatyāṃścaiva pṛthigvidhān //

tapasaśca manuṃ bhānuṃ cāpyaṅgirāḥ sṛjat /
bṛhadbhānuṃ tu taṃ prāhurbrāhmaṇā vedapāraghāḥ //

bhānorbhāryā mahārāja bṛhadbhāsā tu somajā / ṣaṭputrāñjanayāmāsa tadā sā kanyayā saha /
bhānorāṅgirasasyātha śṛṇu tasya prajāvidhim //

durbalānāṃ tu bhūtānāmasūnyaḥ samprayacchati /
tamagniṃ baladaṃ prāhuḥ prathamaṃ bhānujaṃ sutam //

yaḥ praśānteṣu bhūteṣu manyurbhavati dāruṇaḥ /
agniḥ sa manyumānnāma dvitīyo bhānujaḥ sutaḥ //

darśe ca paurṇamāse ca yasyeha havirucyate /
viṣṇurnāmeha yo'gnistu dhṛtimānnāma soṅgirāḥ //

indreṇa sahitaṃ yasya havirāgrayaṇaṃ smṛtam /
agnirāgrayaṇo nāma bhānorevānvayastu saḥ //

cāturmāsyeṣu nityānāṃ haviṣāṃ yo niragrahaḥ /
caturbhiḥ sahitaḥ putrairbhānorevānvayastu saḥ //

niśāṃ tvajanayatkanyāmagnīṣomāvubhau tathā /
manorevābhavadbhāryā suṣuve pañca pāvakān //

pūjyate haviṣā yo'gre cāturmāsyeṣu pāvakaḥ /
parjanyasahitaḥ śrīmānagnirvaiśvānarastu saḥ //

asya lokasya sarvasya yaḥ prabhuḥ pariṣaṭhyate /
so'gnirviśvapatirnāma dvitīyastāpasaḥ sutaḥ //

kanyā yā hariṇī nāma hiraṇyakaśipoḥ sutāḥ /

karmaṇā'sau babhau bhāryā sa vahniḥ sa prajāpatiḥ / prāṇānāśritya yo dehaṃ pravartayati dehinām /
tasya sannihito nāma śabdarūpas sādhanaḥ //

śuklaṃ kṛṣṇaṃ vapurdevo yo bibharti hutāśanaḥ /
akalmaṣaḥ kalmaṣāṇāṃ kartā krodhāśritastusaḥ //

kapilaṃ paramarṣiṃ ca yaṃ prāhuryatayaḥ sadā /
agniḥ sa kapilo nāma sāṅkhyayogapravartakaḥ //

yo'ntaryacchati bhūtāni yena ceṣṭanti nityadā /
karmasviha vicitreṣu so'graṇīrvahnirucyate //

imāmanyānsamasṛjatpāvakānprathitaujasaḥ /
agnihotrasya duṣṭasya prāyaścittārthamulvaṇān //

saṃspṛśeyuryadā'nyonyaṃ kathañcidvāyunā'gnayaḥ /
iṣṭiraṣṭākapālena kāryā vai śucaye'gnaye //

dakṣiṇāgniryadā dvābhyāṃ saṃsṛjeta tadā kila /
iṣṭiraṣṭākapālena kāryā vai vītaye'gnaye //

yadyagnayo hi spṛśyeyurniveśasthā davāgninā /
iṣṭaraṣṭākapālena kāryā tu śucaye'gnaye //

agniṃ rajasvalā vai strī saṃspṛśedāgnihautrikam /
iṣṭiraṣṭākapālena kāryā vasumate'gnaye //

mṛtaḥ śrūyeta yo jīvanparāsuraśuciryathā /
iṣṭiraṣṭākapālena kāryā surabhimate'gnaye //

ārto na juhuyādagniṃ trirātraṃ yastu brāhmaṇaḥ /
iṣṭiraṣṭākapālena kāryā tantumate'gnaye //

darśaśca paurṇamāsaśca yas tiṣṭhetpratiṣṭhitam /
iṣṭiraṣṭākapālena kāryā pathikṛte'gnaye //

sūtikāgniryadā cāgniṃ saṃspṛśedāgnihautrikam / iṣṭiraṣṭākapālena kāryāṃ cāgnimate'gnaye //