Mahabharata · Chapter 3.224

āpasya muditā bhāryā sā cāsya paramāpriyā /
bhūpatiṃ bhūtakartāraṃ janayāmāsa pāvakam //

bhūtānāṃ sā'pi sarveṣāṃ yaṃ prāhuḥ pāvakaṃ patim /
ātmā bhuvanakartā ca so'dhvareṣu dvijātibhiḥ //

mahatāṃ caiva bhūtānāṃ sarveṣāmiha yaḥ patiḥ /
bhagavānsa mahātejā nityaṃ carati pāvakaḥ //

agnirgṛhapatirnāma nityaṃ yajñeṣu pūjyate /
ājyaṃ vahatiyo havyaṃ sarvalokas pāvakaḥ //

apāngarbho mahābhāgaḥ satvabhugyo mahādbhutaḥ /
bhūpatirbhūtakartā ca mahataḥ patirucyate //

matā vahanto havyāni tasyāgneraprajā'bhavan /
agniṣṭomastu niyataḥ kratuśreṣṭho bhavatyuta //

[sa vahniḥ prathamo nityaṃ devairanviṣyate prabhuḥ] /
āyāntaṃ niyataṃ dṛṣṭvāpraviveśārṇavaṃ bhayāt //

devāstaṃ nādhigacchanti mārgamāṇā yathātatham /
dṛṣṭvā tvagniratharvāṇaṃ tato vacanamabravīt //

devānāṃ vaha havyaṃ tvamahaṃ vīra sudurbalaḥ /
atha tvaṃ gaccha madhvakṣaṃ priyametatkuruṣva me //

preṣya cāgniratharvāṇamanyaṃ deśaṃ tato'gamat / matsyāstasya samācakhyuḥ kruddhastānagnirabravīt /
bhakṣyā vai vividhairbhāvairbhaviṣyatha śarīriṇām //

atharvāṇaṃ tathā cāpi havyavāho'bravīdvacaḥ //

anunīyamāno hi bhṛśaṃ devavākyānvitena saḥ /
naicchadvoḍhuṃ havi sarvaṃ śarīraṃ cāpi so'tyajat //

sa taccharīraṃ santyajya praviveśa dharāṃ tadā /
bhūmiṃ spṛṣṭvā'sṛjadbhrātūnpṛthakpṛthagatīva hi //

āsyātsugandhaṃ tejaśca asthibhyo devadāru ca /
śleṣmaṇaḥ sphāṭikaṃ tas pittānmārakataṃ tathā //

vātātkṛṣṇāyasaṃ tasya tribhiretairbahu prajāḥ /
tvacastasyābhrapaṭalaṃ snāyujaṃ cāpi vidrumam //

śarīrāsthividhāścānye dhātavo'syābhavannṛpa /
evaṃ kṛtvā śarīraṃ ca parame tapasi sthitaḥ //

bhṛgvaṅgirādibhirbhūyastapasotthāpitastadā /
bhṛśaṃ jajvāla tejasvī tapasā'pyādhitaḥ śikhī //

dṛṣṭvā ṛṣīnabhayāccāpi praviveśa mahārṇavam / tasminnaṣṭe jagadbhītamatharvāṇamathāśritam /
arcayāmāsurevainamatharvāṇaṃ surādayaḥ //

atharvāṇaṃ śritām̐llokānātmanyālocya pāvakaḥ /
miṣatāṃ sarvabhūtānāmunmamajja mahārṇavāt //

evamagnirbhagavatā naṣṭaḥ pūrvamatharvaṇā /
āhūtaḥ sarvūtānāṃ havyaṃ vahati sarvadā //

evaṃ tvajanayaddhiṣṇyānvedoktānvibudhānbahūn /
vicaranvividhāndeśānbhramamāṇastu tatra vai //

sindhuvarjyāḥ pañca nadyo devikā'tha sarasvatī /
gaṅgā ca śatakumbhā ca sarayū gaṇḍasāhvayā //

carmaṇvatī mahī caiva medhyā medhāsṛtistadā /
irāvatī vetravatī nadyatisro'tha kauśikī //

tamasā narmadā caiva nadī godāvarī tathā /
veṇṇā praveṇī bhīmā ca marudā caiva bhārata //

bhāratī suprayogā ca kāverī majjurā tathā /
tuṅgaveṇā kṛṣṇaveṇā kapilā śoṇa eva ca //

etā nadyastu dhiṣṇyānāṃ mātaro yāḥ prakīrtitāḥ //

adbhutasya priyā bhāryā tasyāḥ putro viḍūrathaḥ /
yāvantaḥ pāvakāḥ proktāḥ somāstāvanta eva tu //

atreścāpyanvaye jātā brahmaṇo mānasāḥ prajāḥ /
agniḥ putrānsraṣṭukāmastānevātmanyadhārayat //

tasya tadbrahmaṇaḥ kāyānnirharanti hutāśanāḥ /
evamete mahātmānaḥ kīrtitāste'gnayo yathā //

aprameyā yathotpannāḥ śrīmantastimirāpahāḥ /
adbhutasta tu māhātmyaṃ yathā vedeṣu kīrtitam //

tādṛśaṃ viddhi sarveṣāmeko hyeṣu hutāśanaḥ /
eka evaiṣa bhagavānvijñeyaḥ prathamo'ṅgirāḥ //

bahudhā niḥsṛtaḥ kāyājjyotiṣṭomaḥ kraturvathā / ityeṣa vaṃśaḥ sumahānagnīnāṃ kīrtito mayā /
pāvako vividhairmantrairhavyaṃ vahati dehinām //