Mahabharata · Chapter 3.219

evaṃ śapto'hamṛṣiṇā tadā dvijabarottama /
ahaṃ prāsādayamṛṣiṃ girā vākyaviśāradam //

ajānatā mayā'kāryamidamadya kṛtaṃ mune /
kṣantumarhasi tatsarvaṃ prasīda bhagavanniti //
ṛṣiruvāca /

nānyathā bhavitā śāpa evametadasaṃśayam /
ānṛśaṃsyāttvaṃhakiñcitkartā'nugrahamadya te //

śūdrayonyāṃ vartamāno dharmajño hi bhaviṣyasi /
mātāpitroś śuśrūṣāṃ kariṣyasi na saṃśayaḥ //

tayoḥ śuśrūṣayā siddhiṃ mahatīṃ samavāpsyasi /
jātismaraś bhavitā svargaṃ caiva gamiṣyasi //

bhūtvāca dhārmiko vyādhaḥ pitroḥ śuśrūṣaṇe rataḥ /
śāpakṣaye tu nirvṛtte bhavitā'si punardvijaḥ //

evaṃ śaptaḥ purā tena ṛṣiṇā'smyugratejasā /
prasādaśca kṛtastena mamaiva dvipadāṃvara //

śaraṃ coddhṛtavānasmi tasya vai dvijasattama /
āśramaṃ ca mayā nīto na ca prāṇairvyayujyata //

etatte sarvamākhyātaṃ yathā mama purā'bhavat /
abhitaścāpi gantavyo mayā svargo dvijottama //
brāhmaṇa uvāca /

evametāni puruṣā duḥkhāni ca sukhāni ca /
āpnuvanti mahābuddhe notkaṇṭhāṃ kartumarhasi //

duṣkaraṃ hi kṛtankarma jānatā jātimātmanaḥ / [lokavṛttāntatattvajña nityaṃ dharmaparāyaṇa // ]

karmadoṣācca vai vidvannātmajātikṛtena vai /
kañcitkālaṃ mṛṣyatāṃ vai tatosi bhavitā dvijaḥ //

sāmprataṃ ca mato me'si brāhmaṇo nātra saṃśayaḥ //

brāhmaṇaḥ patanīyeṣu vartamāno vikarmasu /
dāmbhikvo duṣkṛtaprāyaḥ śūdreṇa sadṛśo bhavet //

yastu śūdro dame satye dharme ca satatotthitaḥ /
taṃ brāhmaṇamahaṃ manye vṛttena hi bhaveddvijaḥ //

karmadoṣeṇa viṣamāṃ gatimāptosi dāruṇām /
kṣīṇadoṣamahaṃ manye cābhitastvāṃ narottama //

kartumarhasi notkaṇṭhāṃ tvadvidhā hyaviṣādinaḥ /
lokavṛttāntatatvajñā nityaṃ dharmaparāyaṇāḥ //
vyādha uvāca /

prajñayā mānasaṃ duḥkhaṃ hanyācchārīramauṣadhaiḥ /
etadvijñānasāmarthyaṃ na bālai samatāmiyāt //

aniṣṭasamprayogācca viprayogātprayisya ca /
manuṣyā mānasairduḥkhairyujyante cālpabuddhayaḥ //

guṇairbhūtāni yujyante viyujyante tathaiva ca /
sarvāṇi naitadekasya śokasthānaṃ hi vidyate //

aniṣṭanānvitaṃ paśyaṃstathā kṣipraṃ virajyate /
tataśca pratikurvanti yadi paśyantyupakramam //

śocato na bhavetkiñcitkevalaṃ paritapyate /
parityajanti ye duḥkhaṃ sukhaṃ vā'pyubhayaṃ narāḥ //

ta eva sukhamedhante jñānatṛptā manīṣiṇaḥ /
asantoṣaparā mūḍhāḥ santoṣaṃ yānati paṇḍitāḥ //

asantoṣasya nāstyantastuṣṭistu paramaṃ sukham /
na śocanti gatādhvānaḥ paśyantaḥ paramāṃ gatiṃ //

na viṣāde manaḥ kāryaṃ viṣādo viṣamuttamam /
mārayatyakṛtaprajñaṃ bālaṃ kruddha ivoragaḥ //

yaṃviṣādo'bhibhavati viṣame samupasthite /
tejasā tas hīnasya puruṣārtho na vidyate //

avaśyaṃ kriyamāṇas karmaṇo dṛśyate phalam /
na hi nirvedamāgamya kiñcitprāpnoti śobhanam //

athāpyupāyaṃ paśyeta duḥkhas parimokṣaṇe /
aśocannārabhetaiva yuktaścāvyasanī bhavet //

bhūteṣvabhāvaṃ sañcintya ye tu buddheḥ paraṃ gatāḥ /
na śocanti kṛtaprajñāḥ paśyantaḥ paramāṃ gatim //

na śocāmi rame vidvankālākāṅkṣī sthitosmyaham /
etairnidarśanairbrahmannāvasīdāmi sattama //
brāhmaṇa uvāca /

kṛtaprajñosi medhāvī buddhiśca vipulā tava /
pāpānnivṛttosi sadā jñānavṛddhosi dharmavit //

āpṛcche tvāṃ svasti te'stu dharmastvāṃ parirakṣatu /
apramādastu kartavyo dharme dharmabhṛtāṃvara //
mārkaṇḍeya uvāca /

bāḍhamityeva taṃ vyādhaḥ kṛtāñjaliruvāca ha /
pradakṣiṇamatho kṛtvā prasthito dvijasattamaḥ //

sa tu gatvādvijaḥ sarvāṃ śuśrūṣāṃ kṛtavāṃstadā /
mātāpitṛbhyāmandhābhyāṃ yathānyāyaṃ susaṃśitaḥ //

etatte sarvamākhyātaṃ nikhilena yudhiṣṭhira /
pṛṣṭavānasi yaṃ tāta dharmaṃ dharmabhṛtāṃvara //

pativratāyā māhātmyaṃ brāhmaṇasya ca sattama /
mātāpitrośca śuśrūṣā dharmavyādhena kīrtitā //
yudhiṣṭhira uvāca /

atyadbhutamidaṃ brahmandharmākhyānamanuttamam /
sarvadharmavidāṃśreṣṭha kathitaṃ munisattama //

sukhaśrāvyatayā vidvanmuhūrta iva me gataḥ / na hi tṛptosmi bhagavañśṛṇvāno dharmamuttamam //