Mahabharata · Chapter 3.210

cintayitvā tadāścaryaṃ striyā proktamaśepataḥ /
vinindansa dvijo'tmānamāgaskṛta ivābabhau //

cintayānaḥ sa dharmasya sūkṣmāṃ gatimathābravīt /
śraddadhānena vai bhāvye gacchāmi mithilāmaham //

kṛtātmā dharmavittasyāṃ vyādho nivasate kila /
taṃ gaccāmyahamadyaiva dharmaṃ praṣṭuṃ tapodhanam //

itisañcintya manasā śraddadhānaḥ striyā vacaḥ /
balākāpratyayenāsau dharmyaiśca vacanaiḥ śubhaiḥ //

sampratasthe sa mithilāṃ kautūhalasamanvitaḥ /
atikrāmannaraṇyāni grāmāṃśca nagarāṇi ca //

tato jagāma mithilāṃ janakena surakṣitām /
dharmasetusamākīrṇāṃ yajñotsavavatīṃ śubhām //

gopurāṭṭālakavatīṃ harmyaprākāraśobhanām /
praviśya nagarīṃ ramyāṃ vimānairbahubhiryutām //

paṇyaiśca bahubhiryuktāṃ suvibhaktamahāpathām /
aśvai rathaistathā nāgairyodhaiśca bahubhiryutām //

hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇāṃ nityotsavasamākulām /
so'pasyadbahuvṛttāntāṃ brāhmaṇaḥ samatikraman //

dharmavyādhamapṛcchacca sa cāsya kathito dvijaiḥ /
apaśyattatragatvā taṃ sūnāmadhye vyavasthitam //

mārgamāhipamāṃsāni vikrīṇantaṃ tapasvinam /
ākulatvācca kretṛṇāmekānte saṃsthito dvijaḥ //

sa tu jñātā dvijaṃ prāptaṃ sahasā sambhramotthitaḥ /
ājagāma yato vipraḥ sthita ekāntaāsane //
vyādha uvāca /

abhivādaye tvāṃ bhagavansvāgataṃ te dvijottama /
ahaṃ vyādho hi bhadraṃ te kiṃ karomi praśādhi mām //

ekapatnyā yaduktosi gaccha tvaṃ mithilāmiti /
jānāmyetadahaṃ sarvaṃ yadarthaṃ tvamihāgataḥ //

śrutvā ca tasya tadvākyaṃ sa vipro bhṛśavismitaḥ /
dvitīyamidamāścaryamityacintayata dvijaḥ //

adeśasthaṃ hi te stānamiti vyāgho'bravīddvijam /
gṛhaṃ gacchāva bhagavanyadi te rocate'nagha //
mārkaṇḍeya uvāca /

bāḍhamityeva taṃ vipro hṛṣṭo vacanamabravīt /
agratastu dvijaṃ kṛtvā sa jagāma gṛhaṃ prati //

praviśya ca gṛhaṃramyamāsanenābhipūjitaḥ /
ardhyeṇa ca sa vai tena vyādhena dvijasattamaḥ //

pādyamācamanīyaṃ ca pratigṛhya dvijottamaḥ /
tataḥ sukhopaviṣstaṃ vyādhaṃ vacanamabravīt //

karmaitadvai na sadṛśaṃ bhavataḥ pratibhāti me /
anutapye bhṛśaṃ tāta tava ghoreṇa karmaṇā //
vyādha uvāca /

kulocitamidaṃ karma pitṛpaitāmahaṃ param /
vartamānasya me dharme sve manyuṃ mā kṛthā dvija //

vidhātrā vihitaṃ pūrvaṃ karma svamanupālayan /
prayatnācca gurū vṛddhau śuśrūṣe'haṃ dvijottama //

satyaṃ vade nābhyasūye yathāśakti dadāmi ca /
devatātithibhṛtyānāmavaśiṣṭena vartaye //

na kutsayāmyahaṃ kiñcinna garhe balavattaram /
kṛtamanveti kartāraṃ purā karma dvijettama //

kṛṣigorakṣyavāṇijyamiha lokasya jīvanam /
daṇḍanītistrayo vidyā tena loko bhavatyuta //

karma śūdre kṛṣirvaiśye sangrāmaḥ kṣatriye smṛtaḥ /
brahmacaryatapomantrāḥ satyaṃ ca brāhmaṇe sadā //

rājā praśāsti dharmeṇa svakarmaniratāḥ prajāḥ /
vikarmāṇaśca ye kecittānyunakti svakarmasu //

bhetavyaṃ hi sadā rājñāṃ prajānāmadhipā hite /
mārayanti vikarmasthaṃ lubdhā mṛgamiveṣubhiḥ //

janakasyeha viprarṣe vikarmastho na vidyate /
svakarmaniratā varṇāścatvāropi dvijottama //

sa eṣa janako rājā durvṛttamapi cetsutam /
daṇḍyaṃ daṇḍe nikṣipati yathā na glāti dhārmikam //

suyuktacāro nṛpatiḥ sarvaṃ dharmeṇa paśyati /
śrīśca rājyaṃ ca daṇḍaśca kṣatriyāṇāṃ dvijottama //

rājāno hi svadharmeṇa śriyamicchanti bhūyasīm /
sarveṣāmeva varṇānāṃ trātā rājā bhavatyuta //

pareṇa hi hatānbrahmanvarāhamahiṣānaham /
na svayaṃ hanmi viprarṣe vikrīṇāmi sadā tvaham //

na bhakṣayāmi māṃsāni ṛtugāmī tathāhyaham /
sadopavāsī ca tathā naktabhojī sadā dvija //

aśīlaścāpi puruṣo bhūtvā bhavati śīlavān /
prāṇihiṃsāratiścāpi bhavate dhārmikaḥ punaḥ //

vyabhicārānanarendrāṇāṃ dharmaḥ sankīryate mahān /
adharmo vartate cāpi sankīryante tataḥ prajāḥ //

bheruṇḍā vāmanāḥ kubjāḥ sthūlaśīrṣāstathaiva ca /
klībāścāndhāśca badhirā jāyante'tyuccalocanāḥ //

pārthivānāmadharmatvātprajānāmabhavaḥ sadā /
sa eṣa rājā janakaḥ prajā dharmeṇa paśyati //

anugṛhṇanprajāḥ sarvāḥ svadharmaniratāḥ sadā /
pātyeṣa rājā janakaḥ pitṛvaddvijasattama //

yecaiva māṃ praśaṃsanti yeca nindanti mānavāḥ /
sarvānsupariṇītena karmāṇā toṣayāmyaham //

ye jīvanti svadharmeṇa saṃyuñjanti ca pārthivāḥ /
na kiñcidupajīvanati dāntā utthānasīlinaḥ //

śaktyā'nnadānaṃ satataṃ titikṣā dharmanityatā /
yathārhaṃ pratipūjā ca sarvabhūteṣu vai dayā //

tyāgānnānyatra martyānāṃ guṇāstiṣṭhānti pūruṣe /
mṛṣāvādaṃ pariharetkuryātpriyamayācitaḥ //

na ca kāmānna saṃrambhānna dveṣāddharmamutsṛjet /
priye nātibhṛśaṃ hṛṣyedapriye na ca sañjvaret //

na muhyedarthakṛcchreṣu na ca dhaṟmaṃ parityajet /
karma cetkiñcidanyatsyāditaranna tadācaret //

yatkalyāṇamabhidhyāyettatrātmānaṃ niyojayet /
na pāpaṃ prati pāpaḥ syātsādhureva sadā bhavet //

ātmanaiva hataḥ pāpo yaḥ pāpaṃ kartumicchati /
karma caitadasādhūnāṃ vṛjinānāmasādhukam //

na dharmostīti manvānāḥ śucīnavahasanti ye /
aśraddadhānā dharmas te naśyanti na saṃśayaḥ //

mahādṛtirivādhmātaḥ pāpo bhavati nityadā /
sādhuḥ sannatimāneva sarvatradvijasattama //

mūḍhānāmavaliptānāmasāraṃ bhāṣitaṃ bhavet /
darśayantyantarātmānaṃ divā rūpamivāṃśumān //

na loke rājate mūrkhaḥ kevalātmapraśaṃsayā /
apiceha mṛjāhīnaḥ kṛtavidyaḥ prakāśate //

abruvankasyacinnindāmātmapūjāmavarṇayan /
na kaścidguṇasampannaḥ prakāśo bhuvi dṛśyate //

vikarmaṇā tapyamānaḥ pāpādviparimucyate /
na tatkuryāṃ punariti dvitīyātparimucyate //

karmaṇā yena kenāpi pāpātmā dvijasattama /
evaṃ śrutiriyaṃ brahmandharmeṣu pratidṛśyate //

pāpani buddhveha purā kṛtāni svadharmaśīlo vinihanti paścāt /
dharmo brahmannudate brāhmaṇānāṃ yatkurvate pāpamiha pramādāt //

pāpaṃ kṛtvā hi manyeta nāhamasmīti pūruṣaḥ /
[taṃ tu devāḥ prapaśyanti svasyaivāntarapūruṣaḥ] //

cikīrṣedeva kalyāyaṇaṃ śraddadhāno'nasūyakaḥ //

vasanasyeva cchidrāṇai sādhūnāṃ vivṛṇoti yaḥ /
apaśyannātmano doṣānsa pāpaḥ pretya naśyati //

pāpaṃ cetpuruṣaḥ kṛtvā kalyāṇamabhipadyate /
mucyate sarvapāpebhyo mahābhreṇeva candramāḥ //

yathā'dityaḥ samudyanvai tamaḥ sarvaṃ vyapohati /
evaṃ kalyāṇamātiṣṭhansarvapāpaiḥ pramucyate //

pāpānāṃ viddhyadhiṣṭhānaṃ lobhamohau dvijottama /
tasmāttau viduṣā vipra varjanīyau viśeṣataḥ //

lubadhāḥ pāpaṃ vyavasyanti narā nātibahuśrutāḥ /
adharmyā dharmarūpeṇa tṛṇaiḥ kūpā ivāvṛtāḥ //

yeṣāṃ pañ pavitrāṇi pralāpā dharmasaṃśritaḥ / sarvaṃ hi vidyate teṣu śiṣṭācāraḥ sudurlabhaḥ //