Mahabharata · Chapter 3.200

devānāṃ kathā sañjātā mahītalaṃ gatvā mahīpatiṃ śibimauśīnaraṃ sādhvenaṃ śibiṃ jijñāsyāma iti // evaṃ bho ityuktvā agnīndrāvupatiṣṭhetām //

agniḥ kapotarūpeṇa tamabhyadhāvadāmiṣārthamindraḥ śyenarūpeṇa //

atha kapoto rājño divyāsanāsīnasyotsaṅgaṃ nyapatat //

atha purohito rājānamabravīt // prāṇarakṣārthaṃ śyenādbhīto bhavantaṃ prāṇārthī prapadyate //

vasu dadātu antavānpārthivo'sya niṣkṛtiṃ kuryāt ghoraṃ kapotasya nipātamāhuḥ //

atha kapoto rājānamabravīt // prāṇarakṣaṇārthaṃ śyenādbhīto bhavantaṃ prāṇārthī prapadye aṅgairaṅgāni prāpyārthī munirbhūtvā prāṇāṃstvāṃ prapadye //

svādhyāyena karśitaṃ brahmacāriṇaṃ māṃ viddhi // tapasā damena yuktamācāryasyāpratikūlabhāṣiṇam // evaṃyuktamapāpaṃ māṃ viddhi //

gadāmi vedānavicinomi chandaḥ sarvevedā akṣaraśo me adhītāḥ /
na sādhu dānaṃ śrotriyasya pradānaṃ mā prādāḥ śyenāya na kapoto'smi //

atha śyeno rājānamabravīt //

paryāyeṇa vasatirvā bhaveṣu sarge jātaḥ pūrvamasmātkapotāt /
tvamādadāno'tha kapotamenaṃ mā tvaṃ rājanvighnakartā bhavethāḥ //
rājovāca /

kenedṛśī jātu parā hi dṛṣṭā vāgucyamānā śakanena saṃskṛtā /
yāṃ vai kapoto vadate yāṃ ca śyena ubhau viditvā kathamastu sādhu //

nāsya varṣaṃ varṣati varṣakāle nāsya bījaṃ rohati kāla uptam /
bhītaṃ prapannaṃ yo hi dadāti śatrave na trāṇaṃ labhetrāṇamicchansa kāle //

jātā hrasvā prajā pramīyate sadā na vāsaṃ pitaro'sya kurvate /
bhītaṃ prapannaṃ yo hi dadāti śatrave nāsya devāḥ pratigṛhṇanti havyam //

moghamannaṃ vindati cāpracetāḥ svargāllokāddhaśyati śīghrameva /
bhītaṃ prapannaṃ yo hi dadāti śatrave sendrā devāḥ praharantyasya vajram //

ukṣāṇaṃ paktvā saha odanena asmātkapotātprati te nayantu /
yasmindeśe ramase'tīva śyena tatramāṃsaṃ śivayaste vahantu //
śyena uvāca /

nokṣāṇo rājanprārthayeyaṃ na cānya dasmānmāṃsamadhikaṃ vā kapotāt /
devairdattaḥ so'dya mamaiṣa bhakṣa- stanme dadasva śakunānāmabhāvāt //
rājovāca /

ukṣāṇaṃ vehatamanūnaṃ nayantu te paśyantu puruṣā mamaiva /
bhayāhitas dāyaṃ mamāntikāttvāṃ pratyāmnāyaṃ tu tvaṃ hyenaṃ mā hiṃsīḥ //

tyaje prāṇānanaiva dadyāṃ kapotaṃ saumyo hyayaṃ kiṃ na jānāsi śyena /
yathā kleśaṃ mā kuruṣveha saumya nāhaṃ kapotamarpayiṣye kathañcit //

yathā māṃ vai sādhuvādaiḥ prasannāḥ praśaṃseyuḥ śibayaḥ karmaṇā tu /
yathā śyena priyameva kuryāṃ praśādhi māṃ yadvadestatkaromi //
śyena uvāca /

ūrordakṣiṇādutkṛtya svapiśitaṃ tāvadrājanyāvanmāṃsaṃ kapotena samam // tathā tasmātsādhu trātaḥ kapotaḥ praśaṃseyuśca śibaya kṛtaṃ ca priyaṃ syānmameti //

atha sa dakṣiṇādūrorutkṛtya svamāṃsapeśīṃ tulayādhārayat // gurutara eva kapota āsīt //

punaranyamuccakarta gurutara eva kapotaḥ // evaṃ sarvaṃ samadhikṛtya śarīraṃ tulāyāmāropayāmāsa ratattathāpi gurutara eva kapota āsīt //

atha rājā svayameva tulāmāruroha // na ca vyalīkamāsīdrājña etadvṛttāntaṃ dṛṣṭāva trāta ityuktvā prālīyata śyenaḥ atha rājā abravīt //

kapotaṃ vidyuḥ śivayastvāṃ kapota pṛcchāmi te śakune ko nu śyenaḥ /
nānīśvara īdṛśaṃ jātu kuryā- detaṃ praśnaṃ bhagavanme vicakṣva //
kapota uvāca /

vaiśvānaro'haṃ jvalano dhūmaketu- rathaiva śyeno vajrahastaḥ śacīpatiḥ /
sādhu jñātuṃ tvāmṛṣabhaṃ sauratheya nau jijñāsayā tvatsakāśamprapannau //

yāmetāṃ peśīṃ mama niṣkrayāya prādādbhavānasinotkṛtya rājan /
etadvo lakṣma śivaṃ karomi hiraṇyavarṇaṃ ruciraṃ puṇyagandham //

etāsāṃ prajānāṃ pālayitā yaśasvī surarṣīṇāmatha sammato bhṛśam /
etasmātpārśvātpuruṣo janiṣyati kapotarometi ca tasya nāma //

kapotaromāṇaṃ śibinaudbhidaṃ putraṃ prāpsyasi nṛpavṛṣasaṃhananaṃ yaśodīpyamānaṃ draṣṭāsi śūramṛṣabhaṃ saurathānām //