Mahabharata · Chapter 3.144

draṣṭāraḥ parvatāḥ sarve nadyaḥ sapurakānanāḥ /
tīrthāni caiva śrīmanti spṛṣṭaṃ ca salilaṃ karaiḥ //

parvataṃ mandaraṃ divyameṣa panthāḥ prayāsyati /
samāhītā nirudvignāḥ sarve bhavata pāṇḍavāḥ //

ayaṃ devanivāso vai gantavyo vo bhaviṣyati /
ṛṣīṇāṃ caiva divyānāṃ nivāsaḥ puṇyakarmaṇāṃ //

eṣā śivajalā puṇyā yāti saumya mahānadī /
badarīprabhavā rājandevarṣigaṇasevitā //

eṣā vaihāyasairnityaṃ vālakhilyairmahātmabhiḥ /
arcitā copayātā ca gandharvaiśca mahātmabhiḥ //

atrasāma sma gāyanti sāmagāḥ puṇyaniḥsvanāḥ /
marīciḥ pulahaścaiva bhṛguścaivāṅgirāstathā //

atrāhnikaṃ suraśreṣṭho japate samarudgaṇaḥ /
sādhyāścaivāśvinau caiva paridhāvanti taṃ tadā //

candramāḥ saha sūryeṇa jyotīṣi ca grahaiḥ saha /
ahorātravibhāgena nadīmenāmanuvrajan //

etasyāḥ salilaṃ mūrdhni vṛṣāṅkaḥ paryadhārayat /
gaṅgādvāre mahābhāga yena lokasthitirbhavet //

etāṃ bhagavatīṃ devīṃ bhavantaḥ sarva eva hi /
prayatenātmanā tāta pratigamyābhivādata //

tasya tadvacanaṃ śrutvā lomaśasya mahātmanaḥ /
ākāśagaṅgāṃ prayatāḥ pāṇḍavāste'bhyavādayan //

abhivādya ca te sarve pāṇḍavā dharmacāriṇaḥ /
punaḥ prayātāḥ saṃhṛṣṭāḥ sarvairṛṣigaṇaiḥ saha //

tato dūrātprakāśantaṃ pāṇḍuraṃ merusannibham /
dadṛśuste naraśreṣṭhā vikīrṇaṃ sarvatodiśam //

tānpraṣṭukāmānvijñāya pāṇḍavānsa tu lomaśaḥ /
uvāca vākyaṃ vākyajñaḥ śṛṇudhvaṃ pāṇḍunandanāḥ //

etadvikīrṇaṃ suśrīmatkailāsaśikharopamam /
yatpaśyasi naraśreṣṭha parvatapratimaṃ sthitam //

etānyasthīni daityasya narakasya mahātmanaḥ /
parvatapratimaṃ bhāti parvataprastarāśritam //

purātanena devena viṣṇunā paramātmanā /
radaityo vinihatastena surarājahitaiṣiṇā //

daśavarṣasahasrāṇi tapastapyanmahāmanāḥ /
ainadraṃ prārthayate sthānaṃ tapaḥsvādhyāyavikramāt //

tapobalena mahatā bāhuvegabalena ca /
nityameva durādharṣo dharṣayansa diteḥ sutaḥ //

sa tu tasya balaṃ jñātvā dharme ca caritavratam /
bhayābhibhūtaḥ saṃvignaḥ śakra āsīttadā'nagha //

tena sañcintito devo manasā viṣṇuravyayaḥ /
sarvatragaḥ prabhuḥ śrīmānāgataśca sthito babhau //

ṛṣayaścāpi taṃ sarve tuṣṭuvuśca divaukasaḥ //

taṃ dṛṣṭvā jvalamānaśrīrbhagavānhavyavāhanaḥ /
naṣṭatejāḥ samabhavattasya tejobhibhartsitaḥ //

taṃ dṛṣṭvā varadaṃ devaṃ viṣṇuṃ devagaṇeśvaram / prāñjaliḥ praṇato bhūtvā namaskṛtya ca vajrabhṛt /
prāha vākyaṃ tatastattvaṃ yatastasya bhayaṃ bhavet //
viṣṇuruvāca /

jānāmi te bhayaṃ śakra daityendrānnarakāttataḥ /
aindraṃ raprārthayate sthānaṃ tapaḥsiddhena karmaṇā //

sohamenaṃ tava prītyā tapaḥsiddhamapi dhruvam /
viyunajmi dehāddevenadra muhūrtaṃ pratipālaya //
lomaśa uvāca /

tasya viṣṇurmahātejāḥ pāṇinā cetanāṃ harat / sa papāta tato bhūmau girirāja ivāhataḥ /
tasyaitadasthisanghātaṃ māyāvinihatasya vai //

idaṃ dvitīyamaparaṃ viṣṇo karma prakāśate //

naṣṭā vasumatī kṛtsnā pātāle caiva majjitā /
punaruddharitā tena vārāheṇaikaśṛṅgiṇā //
yudhiṣṭhira uvāca /

magavanvistareṇemāṃ kathāṃ kathaya tattvataḥ //

kathaṃ tena sureśena naṣṭā vasumatī tadā /
yojanānāṃ śataṃ brahmanpunaruddharitā tadā //

kena caiva prakāreṇa jagato dharaṇī dhruvā / śivā devī mahābhāgā sarvasasyaprarohiṇī /
kasya caiva prabhāvāddhi yojanānāṃ śataṃ gatā //

śrotuṃ vistaraśaḥ sarvaṃ tvaṃ hi tasya pratiśrayaḥ //
lomaśa uvāca /

yatte'haṃ paripṛṣṭo'smi kathāmetāṃ yudhiṣṭhira /
tatsarvamakhileneha śrūyatāṃ mama bhāṣataḥ //

purā kṛtayuge tāta vartamāne bhayankare /
yamatvaṃ kārayāmāsa ādidevaḥ purātanaḥ //

yamatvaṃ kurvatastasya devadevasya dhīmataḥ /
na tatra mriyate kaścijjāyate vā tathā'cyuta //

vardhante pakṣisaṅghāśca tathā paśugaveḍakam /
gavāśvaṃ ca mṛgāścaiva sarve te piśitāśanāḥ //

tathā puruṣaśārdūla mānupāśca parantapa /
sahasraśo hyayutaśo vardhante salilaṃ yathā //

etasminsankule tāta vartamāne bhayankare /
atibhārādvasumatī yojanānāṃ śataṃ gatā //

sā vai vyathitasarvāṅgī bhāreṇākrāntacetanā /
nārāyaṇaṃ varaṃ devaṃ prapannā śaraṇaṃ gatā //
pṛthivyuvāca /

bhagavaṃstvatprasādāddhi tiṣṭheyaṃ suciraṃ tviha /
bhāreṇāsmi samākrāntā na śaknosmi sma vartitum //

mamemaṃ bhagavanbhāraṃ vyapanetuṃ tvamarhasi /
śaraṇāgatā'smi te deva prasādaṃ kuru me vibho //

tasyāstadvacanaṃ śrutvā bhagavānakṣaraḥ prabhuḥ /
provāca vacanaṃ hṛṣṭaḥ śrāvyārasamīritam //

na te mahi bhayaṃ kāryaṃ bhārārte vasudhāriṇi /
ayamevaṃ tathā kurmi yathā ladhvī bhaviṣyasi //
lomaśa uvāca /

sa tāṃ visarjayitvā tu vasudhāṃ śailakuṇḍalām /
tato varāhaḥ saṃvṛtta ekaśṛṅgo mahādyutiḥ //

raktābhyāṃ nayanābhyāṃ tu bhayamutpādayanniva /
dhūmaṃ ca jvalayam̐llakṣmyā tatra deśe vyavardhata //

sa gṛhītvā vasumatīṃ śṛṅgeṇaikena bhāsvatā /
yojanānāṃ śataṃ vīra samuddharati so'kṣaraḥ //

tasyāṃ coddhāryamāṇāyāṃ sankṣobhaḥ samajāyata /
devāḥ sankṣubhitāḥ sarve ṛṣayaśca tapodhanāḥ //

hāhābhūtamabhūtsarvaṃ tridivaṃ vyoma bhūstathā /
na paryavasthitaḥ kaściddevo vā mānuṣopi vā //

tato brahmāṇamāsīnaṃ jvalamānamiva śriyā /
devāḥ sarṣigaṇāścaiva upatasthuranekaśaḥ //

upasarpya ca deveśaṃ brahmāṇaṃ lokasākṣikam /
bhūtvā prāñjalayaḥ sarve vākyamuccārayaṃstadā //

lokāḥ sankṣubhitāḥ sarve vyākulaṃ ca carācaram /
samudrāṇāṃ ca sankṣobhastridaśeśa prakāśate //

saiṣā vasumatī kṛtsnā yojanānāṃ śataṃ gatā / kimetatkimprabhāveṇa yenedaṃ ravyākulaṃ jagat /
ākhyātu no bhavāñśīghraṃ visañjñāḥ smeha sarvaśaḥ //
brahmovāca /

asurebhyo bhayaṃ nāsti yuṣmākaṃ kutracitkvacit /
śrūyatāṃ yatkṛte tveṣa sankṣobho jāyate'marāḥ //

yosau sarvatragaḥ śrīmānakṣarātmā vyavasthitaḥ /
tasya prabhāvātsankṣobhastridivasya prakāśate //

yaiṣā vasumatī kṛtsnā yojanānāṃ śataṃ gatā /
samuddhṛtā punastena viṣṇunā paramātmanā //

tasyāmuddhāryamāṇāyāṃ sankṣobhaḥ samajāyata /
evaṃ bhavanto jānantu cchidyatāṃ saṃśayaśca vaḥ //
devā ūcuḥ /

kva tadbhūtaṃ vasumatīṃ samuddharati hṛṣṭavat /
taṃ deśaṃ bhagavanbrūhi tatra yāsyāmahe vayam //
brahmovāca /

hanta gacchata bhadraṃ vo nandane paśayta sthitam /
eṣotra bhagavāñśrīmānmuparṇaḥ samprakāśate //

vārādeṇaiva rūpeṇa bhagavām̐llokabhāvanaḥ /
kālānala ivābhāti pṛthivītalamuddharan //

etasyorasi suvyaktaṃ śrīvatsamabhirājate /
paśyadhvaṃ vibudhāḥ sarve bhūtametadanāmayam //
lomaśa uvāca /

tato dṛṣṭvā mahātmānaṃ śrutvā cāmantrya cāmarāḥ /
pitāmahaṃ puraskṛtya jagmurdevā yathāgatam //
vaiśampāyana uvāca /

śrutvā tu tāṃ kathāṃ sarve pāṇḍavā janamejaya / lomaśādeśitenāśu yathā jagmuḥ prahṛṣṭavat //