Mahabharata · Chapter 2.96

anujñātāṃstānviditvā saratnadhanasañjayān /
pāṇḍavāndhārtarāṣṭrāṇāṃ kathamāsīnmanastadā //
vaiśampāyana uvāca //

anujñātāṃstānviditvā dhṛtarāṣṭreṇa dhīmatā /
rājanduḥ śāsanaḥ kṣipraṃ jagāma bhrātaraṃ prati //

duryodhanaṃ samāsādya sāmātyaṃ bharatarṣabha /
duḥkhārto bharataśreṣṭha idaṃ vacanamabravīt //
duḥśāsana uvāca //

duḥkhenaitatsamānītaṃ sthaviro nāśayatyasau /
śatrusādgamayaddravyaṃ tadbudhyadhvaṃ mahārathāḥ //

atha duryodhanaḥ karṇaḥ śakuniścāpi saubalaḥ /
mithaḥ saṅgamya sahitāḥ pāṇḍavānprati māninaḥ //

vaicitravīryaṃ rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam /
abhigamya tvarāyuktāḥ ślakṣṇaṃ vacanamabruvan //
duryodhana uvāca //

na tvayedaṃ śrutaṃ rājanyajjagāda bṛhaspatiḥ /
śakrasya nītiṃ pravadanvidvāndevapurohitaḥ //

sarvopāyairnihantavyāḥ śatravaḥ śatrusūdana /
purā yuddhādbalādvāpi prakurvanti tavāhitam //

te vayaṃ pāṇḍavadhanaiḥ sarvānsampūjya pārthivān /
yadi tānyodhayiṣyāmaḥ kiṃ vai niḥ parihāsyati //

ahīnāśīviṣānkruddhānnāśāya samupasthitān /
kṛtvā kaṇṭhe ca pṛṣṭhe ca kaḥ samutsraṣṭumarhati //

āttaśastrā rathagatāḥ kupitāstāta pāṇḍavāḥ /
niḥśeṣānnaḥ kariṣyanti kruddhā hyāśīviṣā iva //

sannaddho hyarjuno yāti vidhṛtya parameṣudhī /
gāṇḍīvaṃ muhurādatte niḥśvasaṃśca nirīkṣate //

gadāṃ gurvī samudyamya tvaritaśca vṛkodaraḥ /
svarathaṃ yojayitvā'śu niryāta iti naḥ śrutam //

nakulaḥ khahgamādāya carma cāpyardhacandravat /
sahadevaśca rājā ca cakrurākāramiṅgitaiḥ //

te tvāsthāya rathānsarve bahuśastraparicchadān /
abhighnānto rathavrātānsenāyogāya niryayuḥ //

na kṣaṃsyante tathā'smābhirjātu viprakṛtā hi te /
draupadyāśca parikleśaṃ kasteṣāṃ kṣantumarhati //

na paśyāmi raṇe kraddhuṃ bībhatsuṃ prativāraṇam /
bhīṣmo droṇaśca karṇaśca drauṇiśca rathināṃ varaḥ //

kṛpaśca vṛṣasenaśca vikarṇaśca jayadrathaḥ /
vāhlīkaḥ somadattaśca bhūrirbhūriśravāḥ śalaḥ //

śakuniḥ sasutaścaiva nṛpāścānye ca kauravāḥ /
naite sarve raṇodyuktāḥ pārthaṃ soḍhumaśaknuvan //

arjunena samo loke nāsti vīrye dhanurdharaḥ /
yo'rjunenārjunastulyo dvibāhurbahubāhunā //
dhṛtarāṣṭra uvāca //

kastvayoktaḥ pumānvīro bībhatsusamavikramaḥ /
taṃ ye vrūhi mahāvīryaṃ śrotumicchāmi putraka //
duryodhana uvāca //

kārtavīryasya caritaṃ śṛṇu rājanmahātmanaḥ /
avyaktaprabhavo brahmā sarvalokapitāmahaḥ //

brahmaṇo'triḥ suto vidvānatreḥ putro niśākaraḥ /
somasya tadu budhaḥ putro budhasya tu purūravāḥ //

tasyāpyadha suto'pyāyurāyostu nahuṣaḥ sutaḥ /

sa cārjuno'tha tejasvī tapaḥ paramaduścaram /
------ so'rjuno'trisutaṃ munim //

tasya datto varānprādāccaturaḥ pārthivasya vai /
pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu prārthitaḥ paramo varaḥ //

adharme prīyamāṇasya sadbhistatra nivāraṇam /
dharmeṇa pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaiva hi rañjanam //

saṅgrāmānsubahūnkṛtvā hatvā cārīnsahasraśaḥ /
saṅgrāme yatamānasya vadhaścaivādhikādraṇai //

tasya bāhusahasraṃ tu yudhyataḥ kila bhārata /
ratho dhvajaśca sañjajña ityevaṃ me śrutaṃ parā //

tatheyaṃ pṛthivī rājantsaptadvīpā sapattanā /
sasamudrākarā tāta vidhinogreṇa vai jitā //

cārjuno'tha tejasvī saptadvīpeśvaro'bhavat / ca rājā mahāyajñānājahāra mahābalaḥ /
praśaśāsa mahābāhurmahīṃ sa ca samā bahūḥ //

tato'rjunaḥ kadācidvai rājanmāhiṣmatīpatiḥ /
narmadāṃ bharataśreṣṭhaṃ tāṃ tu dārairyayau saha //

tatastāṃ sa nadīṃ gatvā praviśyantarjale tadā /
kartuṃ rājañjalakrīḍāṃ tato rājopacakrame //

tasminneva tataḥ kāle rāvamo rākṣasaiḥ saha /
laṅkāyā īśvarastāta taṃ deśaṃ prayayau balī //

tatastamarjunaṃ dṛṣṭvā narmadāyāṃ daśānanaḥ /
nityaṃ krodhaparo dhīro varadānena mohitaḥ //

abhyaghāvatsusaṅkruddho mahendraṃ śambaro yathā /
arjuno'pyatha taṃ dṛṣṭvā rāvaṇaṃ pratyavārayat //

tatastau cakraturyuddhaṃ rāvaṇaścārjunaśca vai /
tatastu durjayaṃ vīraṃ varadānena darpitam //

rākṣasendraṃ manuṣyendro jitvā badhvā raṇe balāt /
badhvā dhanurjyayā rājanviveśātha purīṃ svakām //

sa tu taṃ bandhitaṃ śrutvā pulastyo rāvaṇaṃ tadā /
mokṣayāṇāsa bandhādvai pure dṛṣṭvā'rjunaṃ tadā //

tataḥ kadācittejasvī kārtavīryorjuno balī /
samudratīraṃ gatvātha viracandarpamohitaḥ //

avākiracchitaśaraiḥ samudraṃ sa tu bhārata /
taṃ samudro namaskṛtya kṛtāñjalirabhāṣata //

āśugānvīra mā muñca brūhi kiṃ karavāṇi te / madāśrayāṇi satvāni tvadvisṛṣṭairmaheṣubhiḥ /
bādhyante rājaśārdūla tebhyo dehyabhayaṃ vibho //
arjuna uvāca //

dehi sindhupate yuddhamadyaiva tvarayā mama /
athavā pīḍayāmi tvāṃ tasmāttvaṃ kuru māciram //
samudra uvāca //

loke rājanmahāvīryā bahavo nivasanti ye /
teṣāmekena rājendra kuru yuddhaṃ mahābala //
arjuna uvāca //

matsamo yadi saṅgrāme varāyudhadharaḥ kvacit /
vidyate taṃ mamācakṣva yaḥ samāseta mā mṛdhe //
samudra uvāca //

maharṣirjamadagnistu yadi rājanpariśrutaḥ /
tasya putro raṇaṃ dātuṃ yathāvadvai tavārhati //
duryodhana uvāca //

samudrasya vacaḥ śrutvā rājā māhiṣmatīpatiḥ /
nāradasya ca vai pūrvaṃ krodhena mahatā vṛtaḥ //

tataḥ pratiyayau śīghraṃ krodhena saha bhārata /
sa tamāśramamāgatya kāmamevānvapadyata //

sa kāmaṃ pratikūlāni cakāra saha bandhubhiḥ /
āyāsaṃ janayāmāsa rāmasya sa mahātmanaḥ //

tatastejaḥ prajajvāla rāmasyāmitatejasaḥ /
pradahanniva sainyāni raśmimāniva tejasā //

atha tau cakraturyuddhaṃ vṛtravāsavayoriva //

tataḥ paraśumādāya nṛpaṃ bāhusahasriṇam /
ciccheda sahasā rāmo bahuśākhamiva drumam //

taṃ hataṃ patitaṃ dṛṣṭvā sametāstasya bāndhavāḥ /
asīnādāya śaktīśca rāmaṃ te pratyavārayan //

rāmo'pi rathamāsthāya dhanurāyamya satvaraḥ /
visṛjanparamāstrāṇi vyadhamatpārthivānbalī //

tatastu kṣatriyā rājañjāmadagnyabhayārditāḥ /
viviśurgiridurgāṇi mṛgāḥ siṃhabhayādiva //

teṣāṃ svavihitaṃ karma tadbhayānnānutiṣṭhati /
prajā vṛṣalatāṃ prāptā brāhmaṇānāmadarśanāt //

tathā ca draviḍāḥ kācāḥ puṇḍāśca śabaraiḥ saha /
vṛṣalatvaṃ parigatā vicchinnāḥ kṣatradharmiṇaḥ //

tatastu hatavīrāsu kṣatriyāsu punaḥ punaḥ /
dvijairabhyuditaṃ kṣatraṃ tāni rāmo nihatya ca //

tatastrismaptame yāte rāmaṃ vāgaśarīriṇī /
divyā provāca madhurā sarvalokapariśrutā //

rāmarāma nivartasva svaguṇaṃ nātra paśyasi /
kṣatrabandhūnimānprāmairviprayujya punaḥ punaḥ //

tathaiva taṃ mahātmānamṛcīkapramukhāstathā /
rāmarāma mahāvīrya nivartasvetyathābruvan //

piturvadhamasamṛṣyaṃstu rāmaḥ provāca tānṛṣīn /
nārhā hanta bhavanto māṃ nivārayitumityuta //
pitara ūcuḥ /

nārhasi kṣatrabandhūṃstvaṃ nihantuṃ jayatāṃ vara /
na hi yuktaṃ tvayā tāta brāhmaṇenasatā nṛpān //
duryodhana uvāca //

pitṝṇāṃ vacanaṃ śrutvā krodhaṃ tyaktvā sa bhārgavaḥ /
aśvamedhasahasrāṇi naramedhaśatāni ca //

iṣṭvā sāgaraparyantāṃ kāśyapāya dadau mahīm /
tena rāmeṇa saṅ्grāme tulyastāta dayañjayaḥ //

kārtavīryeṇa ca raṇe tulyaḥ pārtho na saṃśayaḥ /
raṇe vikramya rājendra pārthaṃ jetuṃ na śakyate //