Mahabharata · Chapter 2.46

daityendro balavāntrājansurārirbalagarvitaḥ /
hiraṇyakaśipurnāma āsītrailokyakaṇṭakaḥ //

daityānāmādipuruṣo vīryeṇāpratimo balī /
praviśya jaladhaṃ rājaṃścakāra tapa uttamam //

daśavarṣasahasrāṇi śatāni daśa pañca ca /
vratopavāsatastasthau syāṇumaunavrato dṛḍhaḥ //

tataḥ śamadamābhyāṃ ca brahmacaryeṇa cānagha /
brahmā prītamanāstasya tapasā niyamena ca //

tataḥ svayambhūrbhagavānsvayamāgamya bhūpate /
vimānenārkavarṇena haṃsayuktena bhāsvatā //

ādityairvasubhiḥ sādhyairmarudbhirdaivataistathā /
rudrairviśvasahāyaiśca yakṣarākṣasakinnaraiḥ //

diśābhirvidiśābhiśca nadībhiḥ sāgaraiḥ saha /
nakṣatraiśca muhūrtaiśca khecaraiścāparairgrahaiḥ //

devarṣibhistapoyuktaiḥ siddhaiḥ saptarṣibhistadā /
rājarṣibhiḥ puṇyatamairgandharvairapsarogaṇaiḥ //

carācaraguruḥ śrīmānvṛtaḥ sarvasuraistathā /
brahmā brahmavidāṃ śreṣṭho daityamāgamya cābravīt //

prīto'smi tava bhaktasya tapasā'nena suvrata /
varaṃ varaya bhadraṃ te yatheṣṭaṃ kāmamāpnuhi //
hiraṇyakaśipuruvāca /

na devā na ca gandharvā na yakṣoragarākṣasāḥ /
na mānuṣāḥ piśācāśca hanyurmāṃ devasattama //

ṛṣayo vā na māṃ śāpaiḥ kruddhā lokapitāmaha /
śapeyustapasā yuktā vara eṣa vṛto mayā //

na śastreṇa nacāstreṇa giriṇā pādapena ca /
na śuṣkeṇa na cārdeṇa syānna vā'nyena me vadhaḥ //

nākāśe nātha bhūmau vā rātrau vā divasepi vā /
nāntarvā na bahirvāpi syādvadho me pitāmaha //

paśubhirvā mṛgairna syātpakṣibhirvā sarīsṛpaiḥ / dadāsi ------------------ /
brahmovāca /

ete divyā--------------- /
sarvakāmavarāṃ--------------- //

evamuktvā sa ------------hi /
rarāja brahmaloke ------------ //

tato devāśca ------------- /
varapradānaṃ śrutvai------------- //
devā ūcuḥ /

vareṇāne bhaga-------------- /
tatprasīdasva bhagavanvadhopāyo'sya cintyatām //
bhīṣma uvāca //

tato lokahitaṃ vākyaṃ śrutvā devaḥ prajāpatiḥ /
provāca bhagavānvākyaṃ sarvadevagaṇāṃstadā //

avaśyaṃ tridaśāstena prāptavyaṃ tapasaḥ phalam /
tapaso'nte'sya bhagavānvadhaṃ kṛṣṇaḥ kariṣyati //

etacchrutvā surāḥ sarve brahmaṇā tasya vai vadham /
svāni sthānāni divyāni jagmuste vai mudānvitāḥ //

labdhamātre vare cāpi sarvāstā bādhate prajāḥ /
hiraṇyakaśipurdaityo varadānena darpitaḥ //

rājyaṃ cakāra daityendro daityasaṅghaiḥ samāvṛtaḥ /
saptadvīpānvaśecake lokālokāntaraṃ balāt //

divyabhogānsamastānvai loke sarvānavāpa saḥ /
devāṃstribhuvanasthāṃstu parājitya mahāsuraḥ //

trailokyaṃ vaśamānīya svarge vasati dānavaḥ /
yadā varamadonmatto nyavasaddānavo divi //

atha lokānsagastāṃśca vijitya sa mahābalaḥ /
bhaveyamahamevendraḥ somo'gnirmāruto raviḥ //

salilaṃ cāntarikṣaṃ ca nakṣatrāṇi diśo daśa /
ahaṃ krodhaśca kāmaśca varuṇo vasavo'ryamā //

dhanadaśca dhanādhyakṣo yakṣakimpuruṣādhipaḥ /
ete bhaveyamityuktvā svayaṃ bhūtvā balātsa ca //

eṣāṃ gṛhītvā sthānāni teṣāṃ kāryāṇyavāpa saḥ /
ijyaścāsīnmakhavarairdevakinnarasattamaiḥ //

narakasthānsamānīya svargasthāṃśca cakāra saḥ /
evamādīni karmāṇi kṛtvā daityapatirbalī //

āśrameṣu mahābhāgānmunīnvai śaṃsitavratān /
satyadharmaparāndāntānpurā dharṣitavāṃstu saḥ //

yājñīyānkṛtabāndaityanyājakāṃścaiva devatāḥ /
yatrayatra surā jagmustatratatra vrajatyuta //

sthānāni devatānāṃ tu hṛtvā rājyamakārayat /
pañcakoṭyaśca varṣāṇi ayutānyekaṣaṣṭi ca //

ṣaṣṭiścaiva sahasrāṇāṃ jagmustasya durātmanaḥ /
etadvarṣaṃ sa daityendro bhogaiścaryamavāpa saḥ //

tenātibādhyamānāste daityendreṇa balīyasā /
brahmalokaṃ surā jagmuḥ śarvaśakrapurogamāḥ //

pitāmahaṃ samāsādya khinnāḥ prāñjalayo'bruvan //
devā ūcuḥ /

bhagavanbhūtabhavyeśa nastrāyasva ihāgatān /
bhayaṃ ditisutādghorādbhavatyadya divāniśam //

bhagavansarvadaityānāṃ svayambhūrādikṛtprabhuḥ /
sraṣṭā tvaṃ havyakavyānāmavyaktaḥ prakṛtirdhruvaḥ //
brahmovāca /

śrūyatāmāpadevaṃ hi durvijñeyā mayāpi ca /
nārāyaṇastu puruṣo viśvarūpo mahādyutiḥ //

avyaktaḥ sarvabhūtānāmacintyo vibhuravyayaḥ /
mamāpi sa tu yuṣmākaṃ vyasane paramā gatiḥ //

nārāyaṇaḥ paro'vyaktādahamavyaktasambhavaḥ /
matto jajñuḥ prajā lokāḥ sarve devāsurāśca te //

devā yathāhaṃ yuṣmākaṃ tathā nārāyaṇo mama /
pitāmaho'haṃ sarvasya sa viṣṇuḥ prapitāmahaḥ //

niścitaṃ viṣudhā daityaṃ sa viṣṇustaṃ haniṣyati /
tasya nāsti na śakyaṃ ca tasmādvrajata māciram //
bhīṣma uvāca //

pitāmahavacaḥ śrutvā sarve te bharatarṣabha /
vibudhā brahmaṇā sārdhaṃ jagmuḥ kṣīrodadhiṃ prati //

ādityā vasavaḥ sādhyā viśve ca marutastathā /
rudrā maharṣayaścaiva aśvinau ca surūpiṇau //

anye ca divyā ye rājaṃste sarve sagaṇāḥ surāḥ /
caturmukhaṃ puraskṛtya śvetadvīpamupāgatāḥ //
devā ūcuḥ /

trāyasva no'dya deveśa hiraṇyakaśiporvadhāt /
tvaṃ hi naḥ paramo dhātā brahmādīnāṃ surottama //

utphullāmbujapatrākṣa śatrupakṣabhayaṅkara /
kṣayāya ditivaṃśasya śaraṇaṃ tvaṃ bhaviṣyasi //
bhīṣṇa uvāca //

taddevānāṃ vacaḥ śrutvā tadā viṣṇuḥ śuciśravāḥ /
adṛśyaḥ sarvabhūtātmā vaktumevopacakrame //
viṣṇuruvāca //

bhayaṃ tyajadhvamamarā abhayaṃ vo dadāmyaham /
tadeva tridivaṃ devāḥ pratipadyata māciram //

eṣo'haṃ sagaṇaṃ daityaṃ varadānena darpitam / avadhyamamarendrāṇāṃ dānavendraṃ nihanmyaham // 2-46-53 brahmovāca //

bhahavandevadeveśa khinnā ete bhṛśaṃ surāḥ / tasmāttvaṃ jahi daityendraṃ kṣipraṃ kālo'sya māciram /
eṣa tvaṃ sagaṇaṃ daityaṃ varadānena darpitam //
viṣṇuruvāca //

kṣiprameva kariṣyāmi tvarayā daityanāśanam /
tasmāttvaṃ vibudhāścaiva pratipadyata vai divam //
bhīṣma uvāca //

evamuktvā tu bhagavānvisṛjya tridiveśvarān /
narasyārdhatanurbhūtvā siṃhasyārdhatanuḥ punaḥ //

nārasiṃhena vapuṣā pāṇiṃ saṃspṛśya pāṇinā /
bhīmarūpo mahātejā vyāditāsya ivāntakaḥ //

hiraṇyakaśipuṃ rājañjagāma harirīśvaraḥ /
daityāstamāgataṃ dṛṣṭvā nārasiṃhaṃ mahābalam //

vavarṣuḥ śastravarṣaiste susaṅkruddhāstadā harim /
taiḥ sṛṣṭasarvaśastrāṇi bhakṣayāmāsa vai hariḥ //

jaghāna na raṇe daityānsahasrāṇi bahūni ca /
tānnihatya ca daiteyānsarvānkruddhānmahābalān //

abhyadhāvatsusaṅkruddho daityendraṃ balagarvitam /
jīmūtaghanasaṅkāśo jīmūtaghananisvanaḥ //

jīmūta iva dīptaujā jīmūta iva vegavān /
daityaṃ so'tibalaṃ dṛptaṃ dṛptaśārdūlavikramam //

dṛptairdaityagaṇairguptaṃ kharairnakhamukairuta /
tataḥ kṛtvā tu yuddhaṃ vai tena daityena vai hariḥ //

sandhyākāle mahātejā bhavanānte tvarānvitaḥ /
ūrau nidhāya daityendraṃ nirbibheda nakhaistadā //

mahābalaṃ mahāvīryaṃ varadānena garvitam /
daityaśreṣṭhaṃ suraśreṣṭho jaghāna tarasā hariḥ //

hiraṇyakaśipuṃ hatvā sarvadaityāṃśca vai tadā /
vibudhānāṃ prajānāṃ ca hitaṃ kṛtvā mahādyutiḥ //

pramumoda harirdevaḥ prāpya dharmaṃ tadā bhuvi / eṣa te nārasiṃho'tra kathitaḥ pāṇḍunandana /

śṛṇu tvaṃ vāmanaṃ nāma prādurbhāvaṃ mahātmanaḥ //