Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 16.7

16.7.1

maṇḍalāni ca budhyethāḥ pareṣāmātmanastathā /
udāsīnaguṇānāṃ ca madhyasthānāṃ ca bhārata //

16.7.2

caturṇāṃ śatrujātānāṃ sarveṣāmātatāyinām /
mitraṃ cāmitramitraṃ ca boddhavyaṃ te'rikarśana //

16.7.3

atha nānājanapadā durgāṇi vividhāni ca /
balāni ca kuruśreṣṭha bhavatyeṣāṃ yathecchakam //

16.7.4

te ca dvādaśa kaunteya rājāno vividhātmakāḥ /
mantripradhānāśca guṇāḥ ṣaṣṭirdvādaśa ca prabho //

16.7.5

etanmaṇḍalamityāhurācāryā nītikovidāḥ /
atra ṣāḍguṇyamācattaṃ yudhiṣṭhira nibodha tat //

16.7.6

vṛddhikṣayau ca vijñeyau sthānaṃ ca kurusattama /
dvisaptatyāṃ mahābāho tataḥ ṣāḍguṇyajā guṇāḥ //

16.7.7

yathā svapakṣo balavānparapakṣastathā balaḥ /
vigṛhya śatrūnkaunteya yāyātkṣitipatistadā //

16.7.8

yadā pare ca balinaḥ svapakṣaścaiva durbalaḥ /
sārdhaṃ vidvāṃstadā kṣīṇaḥ paraiḥ sandhiṃ masāśrayet //

16.7.9

dravyāṇāṃ sañcayaścaiva kartavyaḥ sumahāṃstathā /
yadā samarthā yānāya nacireṇaiva bhārata //

16.7.10

tadā sarvaṃ vidheyaṃ syātsthānena ca vicārayet /
bhūmiralpaphalā deyā viparītasya bhārata //

16.7.11

hiraṇyarūpyabhūyiṣṭhaṃ mitraṃ kṣīṇamakośabhṛt /
viparītaṃ nigṛhṇīyātsvayaṃ sandhiviśāradaḥ //

16.7.12

sandhyarthaṃ rājaputraṃ vā lipsethā bharatarṣabha /
viparītaṃ na tacchreyaḥ putra kasyāñcidāpadi //

16.7.13

tasyāḥ pramokṣe yatnaṃ ca kuryāḥ sopāyamantravit /
prakṛtīnāṃ ca rājendra rājā dīnānvibhāvayet //

16.7.14

krameṇi yugapadbudhvā vyasanānāṃ balābalam /
pīḍanaṃ stambhanaṃ caiva kośabhaṅgastathaiva ca //

16.7.15

kāryaṃ yatnena śatrūṇāṃ svarājyaṃ rakṣatā svayam /
na ca hiṃsyo'bhyupagataḥ sāmanto vṛddhimicchatā //

16.7.16

kaunteya taddhitaṃ te syātpṛthivīṃ vijigīṣataḥ /
guṇānāṃ bhedane yogamīpsethāḥ saha mantribhiḥ //

16.7.17

sādhusaṅgrahaṇāccaiva pāpanigrahaṇāttathā / ātmasātkaraṇe nityaṃ pālanāni gṛhe tathā /
durbalāścaiva satataṃ nānveṣṭavyā balīyasā //

16.7.18

tiṣṭhethā rājaśārdūla vaitasīṃ vṛttimāsthitaḥ / yadyenamabhiyāyācca balavāndurbala nṛpaḥ /

16.7.19

sāmādibhirupāyaistaṃ krameṇi vinivartayeḥ /
aśaknuvaṃśca yuddhāya niṣpatetsaha mantribhiḥ //

16.7.20

kośena paurairdaṇḍena ye cāsya priyakāriṇaḥ / asambhave tu sarvasya yathā mukhyena niṣpatet /
krameṇānena mokṣaḥ syāccharīraṃ prati kevalam //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc