Mahabharata · Chapter 16.6

tato rājñā'bhyanujñāto dhṛtarāṣṭro mahāmanāḥ /
yayau svabhavanaṃ rājā gāndhāryā'nugatastadā //

mandaprāṇagatirdhāmānkṛcchrādiva samudvahan /
padāni sa mahīpālo jīrṇo gajapatiryathā //

tamanvagacchadviduro vidvānsūtaśca sañjayaḥ /
sa cāpi parameṣvāsaḥ kṛpaḥ sāradvatastathā //

sa praviśya gṛhaṃ rājā kṛtapūrvāhṇikakriyaḥ /
tarpayitvā dvijaśreṣṭhānāhāramakarottadā //

gāndhārī caiva dharmajñā kuntyā saha manasvinī /
vadhūbhirupacāreṇi pūjitā'bhuṅkta bhārata //

kṛtāhāraṃ kṛtāhārāḥ sarve te vidurādayaḥ /
pāṇḍavāśca kuruśreṣṭhamupātiṣṭhanta taṃ nṛpam //

tato'bravīnmahārājaḥ kuntīputramupahvare /
niṣaṇṇaṃ pāṇinā pṛṣṭhe saṃspṛśannambikāsutaḥ //

apramādastvayā kāryaḥ sarvathā kurunandana /
aṣṭāṅge rājaśārdūla rājye dharmapuraskṛte //

tattu śakyaṃ mahārāja rakṣituṃ pāṇḍunandana /
rājyaṃ dharmeṇa kaunteya vidvānasi nibodha tat //

vidyāvṛddhānsadaiva tvamupāsīthā yudhiṣṭhira /
śṛṇuyāste ca yadbrūyuḥ kuryāścaivāvicārayan //

prātarusthāya tānrājanpūjayitvā yathāvidhi /
kṛtyakāle samutpanne pṛcchethāḥ kāryamātmanaḥ //

te tu sammānitā rājaṃstvayā lokahitārthinā /
pravakṣyanti hitaṃ tāta sarvathā tava bhārata //

indriyāṇi ca sarvāṇi vājivatparipālaya /
hitāyaiva bhaviṣyanti rakṣitaṃ draviṇaṃ yathā //

amātyānupadhātītānpitṛpaitāmahāñśucīn /
dāntānkarmasu sarveṣu mukhyānmukhyeṣu yojayeḥ //

cārayethāśca satataṃ cārairaviditaḥ paraiḥ /
parīkṣitairbahuvidhaiḥ svarāṣṭreṣu pareṣu ca //

puraṃ ca te suguptaṃ syāddṛḍhaprākāratoraṇam /
aṭṭāṭṭālakasambādhaṃ ṣaṭpadaṃ sarvato diśam //

tasya dvārāṇi sarvāṇi paryāptāni bṛhanti ca /
sarvataḥ suvibhaktāni yantrairārakṣitāni ca //

puruṣairalamarthaste viditaiḥ kulaśīlataḥ / ātmā ca rakṣyaḥ satataṃ bhojanādiṣu bhārata /
vihārāhārakāleṣu mālyaśayyāsaneṣu ca //

striyaśca te suguptāḥ syurvṛddhairāptairadhiṣṭhitāḥ /
śīlavadbhiḥ kulīnaiśca vidvadbhiśca yudhiṣṭhira //

mantriṇiścaiva kurvīthā dvijānvidyāviśāradān /
vinītāṃśca kulīnāṃśca dharmārthakuśalānṛjūn //

taiḥ sārdhaṃ mantrayethāstvaṃ nātyarthaṃ bahubhiḥka saha /
samastairapi ca vyastairvyapadeśena kenacit //

susaṃvṛtaṃ mantragṛhaṃ sthalaṃ cāruhya mantrayeḥ /
araṇye niḥśalāke vā na ca rātrau kathañcana //

vānarāḥ pakṣiṇaścaiva ye manuṣyānukāriṇaḥ /
sarve mantragṛhe varjyā ye cāpi jaḍapaṅgavaḥ //

mantrabhede hi ye doṣā bhanti pṛthivīkṣitām /
na te śakyāḥ samādhātuṃ kathañciditi me matiḥ //

doṣāṃśca mantrabhedasya brūyāstvaṃ mantrimaṇḍale /
abhede ca guṇā rājanpunaḥpunararindama //

paurajānapadānāṃ ca śaucaśauce yudhiṣṭhira /
yathā syādviditaṃ rājaṃstathā kāryaṃ kurūdvaha //

vyavahāraśca te rājannityamāptairadhiṣṭhitaḥ /
yojyastuṣṭairhitai rājannityaṃ cārairanuṣṭhitaḥ //

parimāṇaṃ viditvā ca daṇḍaṃ daṇḍyeṣu bhārata /
praṇayeyuryathānyāyaṃ puruṣāste yudhiṣṭhira //

ādānarucayaścaiva paradārābhimarśinaḥ /
ugradaṇḍipradhānāśca mithyāvyāhāriṇastathā //

ākroṣṭāraśca lubdhāśca hartāraḥ sāhasapriyāḥ / sabhāvihārabhettāro varṇānāṃ ca pradūṣakāḥ /
hiraṇyadaṇḍyā vadhyāśca kartavyā deśakālataḥ //

avarodhabhūmau bhṛtyaiśca pānaṃ saha vivarjayet /
ākrośantyanumattāste kalatraṃ vā'pi gṛhṇate //

jighāṃsantyapi śastreṇa naṣṭāḥ krīḍanti cotkaṭāḥ /
nānākṣepā vyāharanti gamyāgamyaṃ na jānate //

atipāneni rājā'pi sarvaṃ kośaṃ vināśayet /
vitaredgāyakebhyaśca vṛthā ca dravyasañcayam //

śabdamātmani doṣāṃśca pibedekaśca jāyayā / yuktyā prakāśamayati suvīryasyi vivṛddhaye //

prātareva hi paśyathā ye kuryuḥ priyakarma te /
alaṅkāramatho bhojyamata ūrdhvaṃ samācareḥ //

paśyethāści tato yodhānsadā tvaṃ pratiharṣayan /
dūtānāṃ ca carāṇāṃ ca pradoṣaste sadā bhavet //

sadā cāpararātrānte bhavetkāryārthanirṇayaḥ /
madhyarātre vihāraste madhyāhne ca sadā bhavet //

sarve tvaupayikāḥ kālāḥ kāryāṇāṃ bharatarṣabha /
tathaivālaṅkṛtaḥ kāle tiṣṭhithā bhūridakṣiṇaḥ //

na vidrāvya ca tiṣṭheta parihārya vibhūṣaṇam / prayojyaṃ sarvadaiveha maṅgalyaṃ pāpanāśanam //

cakravattāta kāryāṇāṃ paryāyo dṛśyate sadā / kośasya nicaye yatnaṃ kurvīthā nyāyataḥ sadā /
vividhasya mahārāja viparītaṃ vivarjayeḥ //

cārairviditvā śatrūṃśca ye rājñāmantaraiṣiṇaḥ /
tānāptaiḥ puruṣairdūrāddhātayethā narādhipa //

karma dṛṣṭvā'tha bhṛtyāṃstvaṃ varayethāḥ kurūdvaha /
kārayethāśca karmāṇi yuktāyuktairadhiṣṭhitaiḥ //

senāprāṇetā ca bhavettava tāta dṛḍhavrataḥ /
śūraḥ kleśasahaścaiva hito bhaktaśca pūruṣaḥ //

sarve janapadāścaiva tava karmāṇi pāṇḍava /
govadrāsabhavaccaiva kuryurye vyavahāriṇaḥ //

svarandhraṃ pararandhraṃ ca sveṣu caiva pareṣu ca /
upalakṣayitavyaṃ te nityameva yudhiṣṭhira //

deśajāścaiva puruṣā vikrāntāḥ sveṣu karmasu /
yātrābhiranurūpābhiranugrāhyā hitāstvayā //

guṇārthināṃ guṇaḥ kāryo viduṣā vai janādhipa /
avicāryāśca te te syuracalā iva nityaśaḥ //