Mahabharata · Chapter 16.39

teṣu copanivṛtteṣu pāṇḍaveṣu yadṛcchayā /
devarṣirnārado rājannājagāma yudhiṣṭhiram //

tamabhyarcya mahābāhuḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ /
āsīnaṃ pariviśvastaṃ provāca vadatāṃvaraḥ //

cirāttu nānupaśyāmi bhagavantamupasthitam /
kaccitte kuśalaṃ vipra śubhaṃ vā pratyupasthitam //

ke deśāḥ paridṛṣṭāste kiṃ ca kāryaṃ karomi te / tadbrūhi dvijamukhyastvaṃ hyasmākaṃ ca priyo'tithiḥ /
nārada uvāca /

ciradṛṣṭosi me'tyevamāgato'haṃ tapovanāt /
paridṛṣṭāni tīrthāni gaṅgā caiva mayā nṛpa //
yudhiṣṭhira uvāca /

vadanti puruṣā me'dya gaṅgātīranivāsinaḥ /
dhṛtarāṣṭraṃ mahātmānamāsthitaṃ paramaṃ tapaḥ //

api dṛṣṭastvayā tatra kuśalī sa kurūdvahaḥ /
gāndhārī ca pṛthā caiva sūtaputraśca sañjayaḥ //

kathaṃ ca vartate cādya pitā mama sa pārthivaḥ /
śrotumicchāmi bhagavanyadi dṛṣṭastvayā nṛpaḥ //
nārada uvāca /

sthirībhūya mahārāja śṛṇu vṛttaṃ yathātatham /
yathāśrutaṃ ca dṛṣṭaṃ ca mayā tasmiṃstapovane //

vanavāsanivṛtteṣu bhavatsu kurunandana /
kurukṣetrātpitā tubhya gaṅgādvāraṃ yayau nṛpa //

gāndhāryā sahito dhīmānvadhvā kuntyā samanvitaḥ /
sañjayena ca sūtena sāgnihotraḥ sayājakaḥ //

ātasthe sa tapastīvraṃ pitā tava tapodhanaḥ /
agniṃ mukhe samādhāya vāyubhakṣo'bhavanmuniḥ //

vane sa munibhiḥ sarvaiḥ pūjyamāno mahātapāḥ /
tvagasthimātraśeṣaḥ sa ṣaṇmāsānabhavannṛpaḥ //

gāndhārī tu jalāhārī kuntī māsopavāsinī /
sañjayaḥ ṣaṣṭhabhuktena vartayāmāsa bhārata //

agnīṃstu yājakāstatra juhuvurvidhivatprabho /
dṛśyato'dṛśyataścaiva vane tasminnṛpasya vai //

aniketotha rājā sa babhūva vanagocaraḥ /
te cāpi sahite devyau sañjayaśca tamanvayuḥ //

sañjayo nṛpaternetā sameṣu viṣameṣu ca /
gāndhāryāśca pṛthā caiva cakṣurāsīdaninditā //

tataḥ kadācidgaṅgāyāḥ kacche sa nṛpasattamaḥ /
gaṅgāyāmāpluto dhīmānāśramābhimukho yayau //

atha vāyuḥ samudbhuto dāvāgnirabhavanmahān /
dadāha tadvanaṃ sarvaṃ parigṛhya samantataḥ //

dahyatsu mṛgayūtheṣu dvijihveṣu samantataḥ /
varāhāṇāṃ ca yūtheṣu saṃśrayatsu jalāśayān //

sampradīpte vane tasminprāpte vyasana uttame / nirāhāratayā rājā mandaprāṇaviceṣṭitaḥ /
asamartho'pasaraṇe sukṛśe mātarau ca te //

tataḥ sa nṛpatirdṛṣṭvā vahnimāyāntamantikāt /
idamāha tataḥ sūtaṃ sañjayaṃ jayatāṃvaraḥ //

gaccha sañjaya yatrāgnirna tvāṃ dahati karhicit /
vayamatrāgninā yuktā gamiṣyāmaḥ parāṃ gatim //

tamuvāca kilodvignaḥ sañjayo vadatāṃvaraḥ /
rājanmṛtyuraniṣṭo'yaṃ bhavitā te vṛthā'gninā //

na copāyaṃ prapaśyāmi mokṣaṇe jātavedasaḥ /
yadatrānantaraṃ kāryaṃ tadbhavānvaktumarhati //

ityuktaḥ sañjayenedaṃ punarāha sa pārthivaḥ /
naiṣa mṛtyuraniṣṭo no niḥsṛtānāṃ gṛhātsvayam //

jalamagnistathā vāyurathavā'pi vikarṣaṇam /
tāpasānāṃ praśasyaṃ te gacca sañjaya māciram //

ityuktvā sañjayaṃ rājā samādhāya manastathā /
prāṅmukhaḥ saha gāndhāryā kuntyā copāviśattadā //

sañjayastaṃ tathā dṛṣṭvā pradakṣiṇamathākarot /
uvāca cainaṃ medhāvī yuṅkṣvātmānamiti prabho //

ṛṣiputro manīṣī sa rāja cakre'sya tadvacaḥ /
sannirudhyendriyagrāmamāsītkāṣṭhopamastadā //

gāndhārī ca mahābhāgā jananī ca pṛthā tava /
dāvāgninā samāyukte sa ca rājā pitā tava //

sañjayastu mahāprājñastasmāddāvādamucyata /
gaṅgākūle mayā dṛṣṭastāpasaiḥ parivāritaḥ //

sa tānāmantrya tejasvī nivedyaitacca sarvaśaḥ /
prayayau sañjayo dhīmānhimavantaṃ mahīdharam //

evaṃ sa nidhanaṃ prāptaḥ kururājo mahāmanāḥ /
gāndhārī ca pṛthā caiva jananyau te viśāmpate //

yadṛcchayā'nuvrajatā mayā rājñaḥ kalevaram /
tayośca devyorubhayormayā dṛṣṭāni bhārata //

tatastapovane tasminsamājagmustapodhanāḥ /
śrutvā rājñastadā niṣṭhāṃ na tvaśocangatīśca te //

tatrāśrauṣamahaṃ sarvametatpuruṣasattama /
yathā ca nṛpatirdagdho devyau te ceti pāṇḍava //

na śocitavyaṃ rājendra svargasthaḥ pṛthivīpatiḥ /
prāptavānagnisaṃyogaṃ gāndhārī jananī ca te //
vaiśampāyana uvāca /

etacchrutvā ca sarveṣāṃ pāṇḍavānāṃ mahātmanām /
niryāṇaṃ dhṛtarāṣṭrasya śokaḥ samabhavanmahān //

antaḥpurāṇāṃ ca tadā mahānārtasvaro'bhavat /
paurāṇāṃ ca mahārāja śrutvā rājñastadā gatim //

aho dhigiti rājā tu vikruśya bhṛśaduḥkhitaḥ /
ūrdhvabāhuḥ smaranmātuḥ praruroda yudhiṣṭhiraḥ //

bhīmasenapurogāśca bhrātaraḥ sarva eva te /
rurudurduḥkhasantaptā varṇayantaḥ pṛthāṃ tadā //

antaḥpureṣu ca tadā sumahānruditasvanaḥ /
prādurāsīnmahārāja pṛthāṃ śrutvā tathāgatām //

taṃ ca vṛddhaṃ tathā dagdhaṃ hataputraṃ narādhipam /
anvaśocanta te sarve gāndhārīṃ ca tapasvinīm //

tasminnuparate śabde muhūrtādiva bhārata /
nigṛhya bāṣpaṃ dhairyeṇa dharmarājo'bravīdidam //