Mahabharata · Chapter 16.28

yudhiṣṭhira mahābāho kaccitvaṃ kuśalī hyasi /
sahito bhrātṛbhiḥ sarvaiḥ paurajānapadaistathā //

ye ca tvāmanujīvanti kaccitte'pi nirāmayāḥ /
sacivā bhṛtyavargāśca guravaścaiva te nṛpa //

kaccitte'pi nirātaṅkā vasanti viṣaye tava /
kaccidvartasi paurāṇīṃ vṛttiṃ rājarṣisevitām //

kaccinnyāyānanucchidya kośaste'bhiprapūryate / arimadhyasthamitreṣu vartase cānurūpataḥ /
brāhmaṇānagrahārairvā yathāvadanupaśyasi //

kaccitte parituṣyanti śīleni bharatarṣabha /
śatravopi kutaḥ paurā bhṛtyā vā svajanopi vā //

kaccidyajasaki rājendra śraddhāvānpitṛdevatāḥ /
atithīnannapāneni kaccidarcasi bhārata //

kaccinnayapathe viprāḥ svakarmaniratāstava /
kṣatriyā vaiśyavarṇā vā śūdrā vā'pi kuṭumbinaḥ //

kaccitstrībālavṛddhaṃ te na śocati na yācate /
jāmayaḥ pūjitāḥ kaccittava gehe nararṣabha //

kaccidrājarṣivaṃśo'yaṃ tvāmāsādya mahīpatim /
yathocitaṃ mahārāja yaśasā nāvasīdati //
vaiśaṇpāyana uvāca /

ityevādinaṃ taṃ sa nyāyavitpratyabhāṣata /
kuśalapraśnasaṃyuktaṃ kuśalo vākyamabravīt //
yudhiṣṭhira uvāca /

api te vardhate rājaṃspapo mandaḥ śramaśca te //

api me jananī ceyaṃ śuśrūṣurvigataklamā /
athāsyāḥ saphalo rājanvanavāso bhaviṣyati //

iyaṃ ca mātā jyeṣṭhā me śītavātādhvakarśitā /
ghoreṇa tapasā yuktā devī kaccinna śocati //

hatānputrānmahāvīryānkṣatradharmaparāyaṇān /
nāpadhyāyati vā kaccidasmānpāpakṛtaḥ sadā //

kva cāsau viduro rājannemaṃ paśyāmahe vayam /
sañjayaḥ kuśalī cāyaṃ kaccinnu tapasi sthiraḥ //
vaiśampāyana uvāca /

ityuktaḥ pratyuvācainaṃ dhṛtarāṣṭro janādhipam /
kuśalī viduraḥ putra tapo ghoraṃ samāśritaḥ //

vāyubhakṣo nirāhāraḥ kṛśo dhamanisantataḥ /
kajāciddṛśyate vipraiḥ śūnye'sminkānane kvacit //

ityevaṃ bruvatastasya jaṭī vīṭāmukhaḥ kṛśaḥ /
digvāsā maladigdhāṅgo vanareṇusamukṣitaḥ //

dūrādālakṣitaḥ kṣattā tatrākhyāto mahīpateḥ / kavidurastveṣa dharmātmā janaṃ dṛṣṭvā nivartate //

nivartamānaṃ sahasā janaṃ dṛṣṭvā'śramaṃ prati / tamanvadhāvannṛpatireka eva yudhiṣṭhiraḥ /
praviśantaṃ vanaṃ ghoraṃ lakṣyālakṣyaṃ kvacitkvacit //

bhobho vidura rājā'haṃ dayitaste yudhiṣṭhiraḥ /
iti bruvannarapatistaṃ yatnādabhyadhāvata //

tato vivikta ekānte tasthau buddhimatāṃ varaḥ /
viduro vṛkṣamāśritya kañcittatra vanāntare //

taṃ rājā kṣīṇabhūyiṣṭhamākṛtīmātrasūcitam /
abhijajñe mahābuddhiṃ mahābuddhiryudhiṣṭhiraḥ //

yudhiṣṭhiro'hamasmīti vākyamuktvā'grataḥ sthitaḥ /
vidurasyāśrame rājā sa ca pratyāha sañjñayā //

tataḥ so'nimiṣo bhūtvā rājānaṃ tamudaikṣata /
saṃyojya vidurastasmindṛṣṭiṃ dṛṣṭyā samāhitaḥ //

viveśa viduro dhīmāngātrairgātrāṇi caiva ha /
prāṇānprāṇeṣu ca dadhadindriyāṇīndriyeṣu ca //

sa yogabalamāsthāya viveśa nṛpatestanum /
viduro dharmarājasya tejasā prajvalanniva //

vidurasya śarīraṃ tu tathaiva stabdhalocanam /
vṛkṣāśritaṃ tadā rājā dadarśa gatacetanam //

balavantaṃ tathā'tmānaṃ mene bahuguṇaṃ tadā /
dharmarājo mahātejāstacca sasmāra pāṇḍavaḥ //

paurāṇamātmanaḥ sarvaṃ bhaviṣyaṃ ca viśāmpate /
yogadharmaṃ mahātejā vyāsena kathinaṃ yathā //

dharmarājaśca tatrainaṃ sañcaskārayiṣustadā /
dagdhukāmo'bhavadvidvānatha vāgabhyabhāṣata //

bhobho rājanna dagdhavyametadvidurasañjñakam /
kalebaramihaivaṃ te dharma eṣa sanātanaḥ //

loko vaikartano nāma bhaviṣyatyasya bhārata /
yatidharmamavāptosau naiṣa śocyaḥ parantapa //

ityukto dharmarājaḥ sa vinivṛtya tataḥ punaḥ /
rājño vaicitravīryasya tatsarvaṃ pratyavedayat //

tataḥ sa rājā dhṛtimānsa ca sarvo janastadā /
bhīmasenādayaścaiva paraṃ vismiyamāgatāḥ //

tacchrutvā prītimānrājā bhūtvā dharmajamabravīt /
āpo mūlaṃ phalaṃ caiva mamedaṃ pratigṛhyatām //

yadanno hi naro rājaṃstadanno'syātithiḥ smṛtaḥ /
ityuktaḥ sa tathetyevaṃ prāha dharmātmajo nṛpam //

phalaṃ mūlaṃ ca bubhuje rājñā dattaṃ sahānujaḥ / tataste vṛkṣamūleṣu kṛtavāsaparigrahāḥ /
tāṃ rātrimavasansarve phalamūlajalāśanāḥ //