Mahabharata · Chapter 15.8

evamuktaḥ sa bībhatsurmātuleni parantapa /
durmanā dīnavadano vasudevamuvāca ha //

nāhaṃ vṛṣṇipravīreṇa bandhubhiścaiva mātula /
vihīnāṃ pṛthivīṃ draṣṭuṃ śaktaściramiha prabho //

rājā ca bhīmasenaśca sahadevaśca pāṇḍavaḥ /
nakulo yājñasenī ca ṣaḍekamanaso vayam //

rājñaḥ sankramaṇe cāpi kāmo'yaṃ nityameva hi /
tamimaṃ viddhi samprāptaṃ kālaṃ kālavidāṃvara //

sarvathā vṛṣṇidārāṃstu bālaṃ vṛddhaṃ tathaiva ca /
nayiṣye parigṛhyāhamindraprasthamarindama //

ityuktvā dārukamidaṃ vākyamāha dhanañjayaḥ /
amātyānvṛṣṇivīrāṇāṃ draṣṭumicchāmi māciram //

ityevamuktvā vacanaṃ sudharmāṃ yādavīṃ sabhām /
praviveśārjunaḥ śūraḥ śocamāno mahābhujaḥ //

tamāsanagataṃ tatra sarvāḥ prakṛtayastathā /
brāhmaṇā nāgarāstatra parivāryopatasthire //

tāndīnamanasaḥ sarvānvimūḍhāngatacetasaḥ /
uvācedaṃ vacaḥ kāle pārtho dīnatarastathā //

śakraprasthamahaṃ neṣye pṛṣṇandhakajanaṃ svayam /
idaṃ tu nagaraṃ sarvaṃ samudraḥ plāvayiṣyati //

sajjīkuruta yānāni ratnāni vividhāni ca /
vajro'yaṃ bhavatāṃ rājā śakraprasthe bhaviṣyati //

saptame divase caiva ravau vimala udgate /
bahirvatsyāmahe sarve sajjībhāvata māciram //

ityuktāstena te sarve pārthenākliṣṭakarmaṇā /
sajjamāśu tataścakruḥ svasiddhyarthaṃ samutsukāḥ //

tāṃ rātrimavasatpārthaḥ keśavasya niveśane /
mahatā śokamohena sahasā'bhipariplutaḥ //

śvobhūte'tha tataḥ śaurirvasudevaḥ pratāpavān /
yuktvā'tmānaṃ mahātejā jagāma gatimuttamāṃ //

tataḥ śabdo mahānāsīdvasudevaniveśane /
dāruṇaḥ krośatīnāṃ ca rudatīnāṃ ca yoṣitām //

prakīrṇamūrdhajāḥ sarvā vimuktābharaṇasrajaḥ / urāṃsi pāṇibhirghnantyo vyalapantakaruṇaṃ striyaḥ /

taṃ devakī ca bhadrā ca rohiṇī madirā tathā /
anvāroḍhuṃ vyavasitā bhartāraṃ yoṣitāṃ varāḥ //

tataḥ śauriṃ nṛyuktena bahumūlyena bhārata /
yānena mahatā pārtho bahirniṣkrāmayattadā //

tamanvayustatratatraṃ duḥkhasokasamanvitāḥ /
dvārakāvāsinaḥ sarve paurajānapadā hitāḥ //

tasyāśvamedhikaṃ chatraṃ dīpyamānāśca pāvakāḥ /
purastāttasya yānasya yājakāśca tato yayuḥ //

anujagmuśca taṃ vīraṃ devyastā vai svalaṅkṛtāḥ //
strīsahasraiḥ parivṛtā vadhūbhiśca sahasraśaḥ //

yastu deśaḥ priyastasya jīvato'bhūnmahātmanaḥ /
tatrainamupasankalpya vitṛmedhaṃ pracakrire //

taṃ citāgnigataṃ vīraṃ śūraputraṃ varāṅganāḥ /
tatonvāruruhuḥ patnyaścatasraḥ patilokagāḥ //

taṃ vai catasṛbhiḥ strībhiranvitaṃ pāṇḍunandanaḥ /
adāhayaccandanaiśca gandhairuccāvacairapi //

tataḥ prādurabhūcchabdaḥ samiddhasya vibhāvasoḥ /
sāmagānāṃ ca nirghoṣo narāṇāṃ rudatāmapi //

tato vajrapradhānāste vṛṣṇyandhakakumārakāḥ / sarve caivodakaṃ cakruḥ striyaścaiva mahātmanaḥ /

aluptadharmastaṃ dharmaṃ kārayitvā sa phalgunaḥ /
jagāma vṛṣṇayo yatra vinaṣṭā bharatarṣabha //

sa tāndṛṣṭvā nipatitānkadane bhṛśaduḥkhitaḥ /
babhūvātīva kauravyaḥ prāptakālaṃ cakāra ha //

yathāpradhānataścaiva cakre sarvāstathā kriyāḥ /
ye hatā brahmaśāpena musalairerakodbhavaiḥ //

tato bhagavato dehaṃ dṛṣṭvā śiṣyaḥ pralapya ca / smṛtvā tadvacanaṃ sarvaṃ mohaśokopabṛṃhitaḥ //

tataḥ śarīre rāmasya vāsudevasya cobhayoḥ /
anvīkṣya dāhayāmāsa puruṣairāptakāribhiḥ //

sa teṣāṃ vidhivatkṛtvā pretakāryāṇi pāṇḍavaḥ /
saptame divase prāyādrathamāruhya satvaraḥ //

aśvayuktai rathaiścāpi gokharoṣṭrayutairapi /
striyastā vṛṣṇivīrāṇāṃ rudantyaḥ śokakarśitāḥ //

anujagmurmahātmānaṃ pāṇḍuputraṃ dhanañjayam /
bhṛtyāścāndhakavṛṣṇīnāṃ sādino rathinaśca ye //

vīrahīnā vṛddhabālāḥ paurajānapadāstathā /
yayuste parivāryātha kalatraṃ pārthaśāsanāt //

kuñjaraiśca gajārohā yayuḥ śailanirbhastathā /
sapādarakṣaiḥ saṃyuktāḥ sottarāyudhikā yayuḥ //

putrāścāndhakavṛṣṇīnāṃ sarve pārthamanuvratāḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścaiva mahādhanāḥ //

daśa ṣaṭ ca sahasrāṇi vāsudevāvarodhanam /
puraskṛtya yayurvajraṃ pautraṃ kṛṣṇasya dhīmataḥ //

bahūni ca sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca /
bhojavṛṣṇyandhakastrīṇāṃ hatanāthāni niryayuḥ //

tatsāgarasamaprakhyaṃ vṛṣṇicakraṃ maharddhimat /
uvāha rathināṃśreṣṭhaḥ pārthaḥ parapurañjayaḥ //

niryāte tu jane tasminsāgaro makarālayaḥ /
dvārakāṃ ratnasampūrṇāṃ jalenāplāvayattadā //

yadyaddhi puruṣavyāghro bhūmestasyā vyamuñcata /
tattatsamplāvayāmāsa salilena sa sāgaraḥ //

tadadbhutamabhiprekṣya dvārakāvāsino janāḥ /
tūrṇāttūrṇataraṃ jagmuraho daivamiti bruvan //

kānaneṣu ca ramyeṣu parvateṣu nadīṣu ca /
nivasannānayāmāsa vṛṣṇidārāndhanañjayaḥ //

sa pañcanadamāsādya dhīmānatisamṛddhimat /
deśe gopaśudhānyāḍhye nivāsamakarotprabhuḥ //

tato lobhaḥ samabhavaddasyūnāṃ nihateśvarāḥ /
dṛṣṭvā striyo nīyamānāḥ pārthenaikena bhārata //

tataste pāpakarmāṇo lobhopahatacetasaḥ /
ābhīrā mantrayāmāsuḥ sametyāśubhadarśanāḥ //

ayameko'rjuno dhanvī vṛddhabālaṃ hateśvaram /
nayatyasmānatikramy yodhāśceme hataujasaḥ //

tato yaṣṭipraharaṇā dasyavaste sahasraśaḥ /
abhyadhāvanta vṛṣṇīnāṃ taṃ janaṃ loptrahāriṇaḥ //

mahatā siṃhanādena trāsayantaḥ pṛthagjanam /
abhipeturdhanārthaṃ te kālaparyāyacoditāḥ //

tato nivṛttaḥ kaunteyaḥ sahasā sapadānugaḥ /
uvāca tānmahābāhurarjunaḥ prahasanniva //

nivartadhvamadharmajñā yadi jīvitumicchatha /
idānīṃ śaranirbhinnāḥ śocadhvaṃ nihatā mayā //

tathoktāstena vīreṇi kadartīkṛtya tadvacaḥ /
abhipeturjanaṃ mūḍhā vāryamāṇāḥ punaḥpunaḥ //

tato'rjuno dhanurdivyaṃ gāṇḍīvamajaraṃ mahat /
kaāropayitumārebhe yatnādiva kathañcana //

cakāra sajyaṃ kṛcchreṇi sambhrame tumule sati /
cintayāmāsa śastrāṇi na ca sasmāra tānyapi //

vaikṛtaṃ tanmahaddṛṣṭvā bhujavīrya tathā yudhi /
divyānāṃ ca mahāstrāṇāṃ vināśādvrīḍito'bhavat //

vṛṣṇiyodhāśca te sarve gajāśvarathayodhinaḥ /
na śekurāvartayituṃ hriyamāṇaṃ svakaṃ dhanam //

kalatrasya bahutvāddhi sampatansu tatastataḥ /
prayatnamakarotpārtho janasya parirakṣaṇe //

miṣatāṃ sarvayodhānāṃ tatastāḥ pramadottamāḥ /
samantatovakṛṣyanta kāmāccānyāḥ pravavrajuḥ //

tato gāṇḍīvanirmuktaiḥ śaraiḥ pārtho dhanañjayaḥ /
jaghāna dasyūnsodvego vṛṣṇibhṛtyaiḥ sahasraśaḥ //

kṣaṇena tasya te rājankṣayaṃ jagmurajihmagāḥ /
akṣayā hi purā bhūtvā kṣīṇāḥ kṣatajabhojanāḥ //

sa śarakṣayamāsādya duḥkhaśokasamāhataḥ /
dhanuṣkoṭyā tadā dasyūnavadhītpākaśāsaniḥ //

[prekṣatastveva pārthasya vṛṣṇyandhakavarastriyaḥ / jagmurādāya te mlecchāḥ samantājjanamejaya // ]

dhanañjayastu daivaṃ tanmanasā'cintayatprabhuḥ /
duḥkhasokasamāviṣṭo niḥśvāsaparamo'bhavat //

astrāṇāṃ ca praṇāśena bāhuvīryasya ca kṣayāt /
dhanuṣaścāvidheyatvāccharāṇāṃ sankṣayeṇa ca //

babhūva vimanāḥ pārtho daivamityunucintayan /
nyavartata tato rājannedamastīti cintayan //

tataḥ śeṣaṃ samādāya kalatrasya mahāmatiḥ /
hṛtabhūyiṣṭharatnasya kurukṣetramavātarat //

yudhiṣṭhirasyānumate vaṃśakartṝnkumārakān /
nyaveśayata kauravyastatratatra dhanañjayaḥ //

hārdikyatanayaṃ pārtho nagare mṛttikāvate / aśvapatiṃ khāṇḍavāraṇye rājye tatra nyevaśayat /
bhojarājakalatraṃ ca hṛtaśeṣaṃ narottamaḥ //

tathā vṛddhāṃśca bālāṃśca striyaścādāya pāṇḍavaḥ /
vīrairvihīnānsarvāṃstāñśakraprasthe nyaveśayat //

yauyudhāniṃ sarasvatyāḥ putraṃ sātyakinaḥ priyam /
nyaveśayata dharmātmā vṛddhabālapuraskṛtam //

indraprasthe dadau rājyaṃ vrajrāya paravīrahā /
vajreṇākrūradārāstu vāryamāṇāḥ pravavrajuḥ //

rukmiṇī tvatha gāndhārī śaibdā haimavatītyapi /
devī jīmbavatī caiva viviśurjātavedasam //

satyabhāmā tathaivānyā devyaḥ kṛṣṇasya sammatāḥ /
vanaṃ praviviśū rājaṃstāpasye kṛtaniścayāḥ //

dvārakāvāsino ye puruṣāḥ pārthamabhyayuḥ /
yathārhaṃ saṃvibhajyainānvajre paryadadajjayaḥ //

sa tatkṛtvā prāptakālaṃ bāṣṇeṇāpihito'rjunaḥ /
kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ dadarśāsīnamāśrame //