Mahabharata · Chapter 14.99

śrutvaivaṃ sātvikaṃ dānaṃ rājasaṃ tāmasaṃ tathā /
pṛthakpṛthaktvena gatiṃ phalaṃ cāpi pṛthakpṛthak //

avitṛptaḥ prahṛṣṭātmā puṇyaṃ dharmāmṛtaṃ punaḥ /
yudhiṣṭhiro dharmarataḥ keśavaṃ punarabravīt //

bījayoniviśuddhānāṃ lakṣaṇāni vadasva me /
bījadoṣeṇa lokeśa jāyante ca kathaṃ narāḥ //

ācāradoṣaṃ deveśaṃ vaktugarhasyaśeṣataḥ //
brāhmaṇānāṃ viśeṣaṃ ca guṇadoṣau ca keśava //

cāturvarṇyasya kutsnasya vartamānāḥ pratigrahe / kena viprā viśeṣeṇa tarante tārayanti ca /
etānkathaya deveśa tvadbhaktasya namostu te //
bhagavānuvāca /

śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ bījayoniṃ śubhāśubham /
yena tiṣṭhati lokoyaṃ vinaśyati ca pāṇḍava //

aviplutabrahmacaryo yastu vipro yathāvidhi /
sa bījaṃ nāma vijñeyaṃ tasya bījaṃ śubhaṃ bhavet //

kanyā cākṣatayoniḥ syātkulīnā pitṛmātṛtaḥ / brāhmaṇādiṣu vivāheṣu pariṇītā yathāvidhi /
sā praśastā varārohā tasyā yoniḥ praśasyate //

manasā karmaṇā vācā yā gacchetparapūruṣam /
yonistasyā naraśreṣṭha garbhādhānaṃ na cārhati //

svairiṇyā yastu pāpātmā santānārthamihecchati /
sa kulānpātayatyāśu daśapūrvāndaśāparān //

duṣṭayonau tu yo mohādretaḥ siñcati mūḍhadhīḥ / tadretasā samutpannaḥ ṣaḍaṅgavidapi dvijaḥ /
sādhubhiḥ sa bahiṣkāryaḥ śvāpāka iva pārthivā //

karmaṇā manasā vācā yā bhavetsvairacāriṇī /
sā kulaghrīti vijñeyā tasyāṃ jātaḥ śvapācakaḥ //

daive pitrye tathā dāne bhojane sahabhāṣaṇe /
śayane sahasambandhe na yogyā dṛṣṭayonijāḥ //

na tasmādduṣṭayonyāṃ tu garbhamutpādayedbudhaḥ /
mohena kurute yastu kulaṃ hanti tripūruṣam //

kānīkanaśca sahoñaśca tathobhau kuṇḍagolakai / ārūḍhapatitājjātaḥ paritasyāpi yaḥ sutaḥ /
ṣaḍete vipracaṇḍālā nikṛṣṭāḥ śvapacādapi //

yo yatra tatra vā retaḥ siktvā śūdrāsu vā caret /
kāmacārī sa pāpātmā bījaṃ tasyāśubhaṃ bhavet //

aśuddhaṃ tadbhavedbījaṃ śuddhāṃ yoni na cārhati /
dūṣayatyapi tāṃ yoniṃ śunā līḍhaṃ haviryathā //

śūdrayonau patedbījaṃ hāhāśabdaṃ dvijanmanaḥ /
kuryātpurīṣagarteṣu patito'smīti duḥkhitaḥ //

māmadhaḥpātayanneṣa pāpātmā kāmamohitaḥ /
adhogatiṃ prajotkṣipramiti śaptvā patettu tat //

ātmā hi śuklamuddiṣṭaṃ daivataṃ paramaṃ mahat /
tasmātsarvaprayatnena nirundhyācchuklamātmanaḥ //

āyustejo balaṃ vīryaṃ prajñā śrīśca mahadyaśaḥ /
puṇyaṃ ca matpriyatvaṃ ca labhate brahmacaryayā //

aviplutabrahmacaryairgṛhasthaśramamāśritaiḥ /
pañcayajñaparairdharmaḥ sthāpyate pṛthivītale //

sāyamprātastu ye sandhyāṃ samyaṅnityamupāsate /
nāvaṃ vedamayīṃ kṛtvā tarante tārayanti ca //

yo japetpāvanīṃ devīṃ gāyatrīṃ vedamātaram /
na sīdetpratigṛhṇānaḥ pṛthivīṃ ca sasāgarām //

ye cāsya duḥsthitāḥ kecidgrahāḥ sūryādayo divi /
te cāsya saumyā jāyante śivāḥ śubhakarāstathā //

yatra yatra sthitāścaiva dāruṇāḥ piśitāśanāḥ /
ghorarūpā mahākāyā dharṣayanti na taṃ dvijam //

punantīha pṛthivyāṃ ca cīrṇavedavratā narāḥ /
caturṇāmapi vedānāṃ sā hi rājangarīyasī //

acīrṇivratavedā ye vikarmaphalamāśritāḥ / brāhmamā nāmamātreṇa te'pi pūjyā yudhiṣṭhira /
kiṃ punaryastu sandhye dve nityamevopatiṣṭhate //

śīlamadhyayanaṃ dānaṃ śaucaṃ mārdavamārjavam /
tasmādvedādviśiṣṭāni manurāha prajāpatiḥ //

bhūrbhuvassvariti brahma yo vedanirato dvijaḥ /
svadāranirato dāntaḥ sa vidvānsa ca bhūsuraḥ //

sandhyāmupāsate ye vai nityameva dvijottamāḥ /
te yānti naraśārdūla brahmalokaṃ na saṃśayaḥ //

sāvitrīmātrasāropi varo vipraḥ suyantritaḥ /
nāyantritaścaturvedī sarvāśī sarvavikrayī //

sāvitrīṃ caiva vedāṃśca tulayā'tolayanpurā / sadevarṣigaṇāścaiva sarve brahmapurassarāḥ /
caturṇāmapi vedānāṃ sā hi rājangarīyasī //

yathā vikasite puṣpe madhu gṛhṇanti ṣaṭpadāḥ /
evaṃ gṛhītā sāvitrī sarvavede ca pāṇḍavaḥ //

tasmāttu sarvavedānāṃ sāvitrī prāṇa ucyate /
nirjīvā hītare vedā vinā sāvitriyā nṛpaḥ //

nāyantritaścaturvedī śīlabhraṣṭaḥ sa kutsitaḥ /
śīlavṛttasamāyuktaḥ sāvitrīpāṭhako varaḥ //

sahasraparamāṃ devīṃ śatamadhyāṃ daśāvarām /
sāvitrīṃ japa kauteya sarvapāpapraṇāśinīm //
yudhiṣṭhira uvāca /

trailokyanātha he kṛṣṇa sarvabhūtātmako hyasi /
nānāyogapara śreṣṭha tuṣyase kena karmaṇā //
bhāgavānuvāca /

yadi bhārasahasraṃ tu guggulvādi pradhūpayet /
karoti cennamaskāramupahāraṃ ca kārayet //

stauti yaḥ stutibhirmāṃ ca ṛgyajussāmabhiḥ sadā /
na toṣayati ceddhiprānnāhaṃ tuṣyāmi bhārata //

brāhmaṇe pūjite nityaṃ pūjitosmi na saṃśayaḥ /
ākruṣṭe cāhamākruṣṭo bhavāmi bharatarṣabha //

parā mayi gatisteṣāṃ pūjayanti dvijaṃ hi ye /
yadahaṃ dvijarūpeṇa vasāmi vasudhātale //

yastānpūjayati prājño madgatenāntarātmanā /
tamahaṃ svena rūpeṇa paśyāmi narapuṅgava //

kubjāḥ kāṇā vāmanāśca daridrā vyādhitāstathā /
nāvamānyā dvijāḥ prājñairmama rūpā hi te dvijāḥ //

ye kecitsāgarāntāyāṃ pṛthivyāṃ dvijasattamāḥ /
mama rūpaṃ hi teṣvevamarciteṣvarcito'smyaham //

bahavastu na jānanti narā jñānabahiṣkṛtāḥ /
yadahaṃ dvijarūpeṇa vasāmi vasudhātale //

avamanyanti ye viprānsvadharmānpātayanti te /
preṣaṇaiḥ preṣayante ca śuśrūṣāṃ kārayanti ca //

mṛtāṃścātra paratremānyamadūtā mahābalāḥ /
nikṛntanti yathākāmaṃ sūtramārgeṇa śilpinaḥ //

ākrośaparivādābhyāṃ ye ramante dvijātiṣu /
tānmṛtānyamalokasthānnipātya pṛthivītale //

ākramyorasi pādena krūraḥ saṃraktalocanaḥ /
agnivarṇaistu sandaṃśairyamo jihvāṃ samuddharet //

ye ca viprānnirīkṣante pāpāḥ pāpena cakṣuṣā /
abrahmaṇyāḥ śruterbāhyā nityaṃ brahmadviṣo narāḥ //

teṣāṃ ghorā mahākāyā vakratuṇḍā mahābalāḥ /
uddharanti muhūrtena svagāścakṣuryamājñayā //

yaḥ prahāraṃ dvijendrāya dadyātkuryācca śoṇitam / asthibhaṅgaṃ ca yaḥ kuryātprāṇairvā viprayojayet /
sonupūrvyeṇa yātīmānnarakānekaviṃśatim //

śūlamāropyate paścājjvalane paripacyate / bahuvarṣasahasrāṇi pacyamānastvavākchirāḥ /
nāvamucyeta durmedā na tasya kṣīyate gatiḥ //

brāhmaṇānvā vicāryaiva vrajantai vadhakāṅkṣayā /
śatarvaṣasahasrāṇi tāmisre paripacyate //

utpādya śoṇitaṃ gātrātsaṃrambhamatipūrvakam /
saparyayeṇa yātīmānnarakānekaviṃśatim //

tasmānnākuśalaṃ brūyānna śuṣkāṃ gatimīrayet /
na brūyātparuṣāṃ vāṇīṃ na caivainānatikramet //

ye viprāñślakṣṇayā vācā pūjayanti narottamāḥ /
arcitaśca stutaścaiva tairbhavāmi na saṃśayaḥ //

tarjayanti ca ye viprānkrośayanti ca bhārata /
ākruṣṭastarjitaścāhaṃ tairbhavāmi na saṃśayaḥ //

yaścandanaiścāgarudhūpadīpai- rabhyarcayetkāṣṭhamayīṃ mamārcām /
tenārcito naiva bhavāmi samya- gviprārcanādasmi samarcito'ham //

vipraprasādāddharaṇīdharo'haṃ vipraprasādādasurāñjayāmi /
vipraprasādācca sadakṣiṇo'haṃ vipraprasādādajito'hamasmi //