Mahabharata · Chapter 14.97

evamātmodbhavaṃ sarvaṃ yagaduddiśya keśavaḥ /
dharmāndharmātmajasyātha puṇyānakathayatprabhuḥ //

śṛṇu pāṇḍava tatvena pavitraṃ pāpanāśanam /
kathyamānaṃ mayā puṇyaṃ dharmaśāstraphalaṃ mahat //

yaḥ śṛṇoti śucirbhūtvā ekacittastapoyutaḥ /
svargyaṃ yaśasyāmāyuṣyaṃ dharmaṃ jñeyaṃ yudhiṣṭhira //

śraddadhānasya tasyeha yatpāpaṃ pūrvasañcitam /
vinaśyatyāśu tatsarvaṃ madbhaktasya viśeṣataḥ //
vaiśampāyana uvāca /

evaṃ śrutvā vacaḥ puṇyaṃ satyaṃ keśavabhāṣitam /
prahṛṣṭamanaso bhūtvā cintayanto'dbhutaṃ param //

devabrahmarṣayaḥ sarve gandharvāpsarasastathā /
bhūtā yakṣagrahāścaiva guhyakā bhujagāstathā //

vālakhilyā mahātmāno yoginastatvadarśinaḥ /
tathā bhāgavatāścāpi pañcakālamupāsakāḥ //

kautūhalasamāviṣṭāḥ prahṛṣṭaindriyamānasāḥ / śrotukāmāḥ paraṃ dharmaṃ vaiṣṇavaṃ dharmaśāsanam /
hṛdi kartuṃ ca tadvākyaṃ praṇemuḥ śirasā natāḥ //

tatastānvāsudevena dṛṣṭāndivyena cakṣuṣā / vimuktapāpānālokya praṇamya śirasā harim /
papraccha keśavaṃ dharmaṃ dharmaputraḥ pratāpavān //
yudhiṣṭhira uvāca /

kīdṛśī brāhmaṇasyātha kṣatriyasyāpi kīdṛśī /
vaiśyasya kīdṛśī deva gatiḥ śūdrasya kīdṛśī //

kathaṃ badhyeta pāśena brāhmaṇastu yamālaye / kṣatriyo vātha vaiśyo vā śūdro vā badhyate katham /
etatkarmaphalaṃ brūhi lokanātha namostu te //
vaiśampāyana uvāca /

pṛṣṭo'tha keśavo hyevaṃ dharmaputreṇa dhīmatā /
uvāca saṃsāragatiṃ cāturvarṇyasya karmajām //
bhagavānuvāca /

śṛṇu varṇakrameṇaiva dharmaṃ dharmabhṛtāṃ vara /
nāsti kiñcinnaraśreṣṭha brāhmaṇasya tu duṣkṛtam //

śikhāṃyajñopavītā ye sandhyāṃ ye cāpyupāsate /
yaiśca pūrṇāhutiḥ prāptā vidhivajjuhvate ca ye //

vaiśvadevaṃ ca ye cakruḥ pūjayantyatithīṃśca ye /
nityaṃ svādhyāyaśīlāśca japayajñaparāśca ye //

sāyamprātarhutāśāśca śūdrabhojanavarjitāḥ / ḍambhānṛtavimuktāśca svadāraniratāśca ye /
pañcayajñaparā ye ca ye'gnihotramupāsate //

dahanti duṣkṛtaṃ yeṣāṃ hūyamānāstrayo'gnayaḥ /
naṣṭaduṣkṛtakarmāṇo brahmalokaṃ vrajanti te //

brahmaloke punaḥ kāmaṃ gandharvairbrahmagāyakaiḥ / udgīyamānāḥ prayataiḥ pūjyamānāḥ svayambhuvā /
brahmiloke pramodante yāvadābhūtasampluvam //

kṣatriyopi sthito rājye svadharmaparipālakaḥ /
samyakprajāḥ pālayitā ṣaḍbhāganirataḥ sadā //

yajñadānarato dhīraḥ svadāranirataḥ sadā /
śāstrānusārī tatvajñaḥ prajākāryaparāyaṇaḥ //

viprebhyaḥ kāmado nityaṃ bhṛtyānāṃ bharaṇe rataḥ / satyasandhaḥ śucirnityaṃ lobhaḍambhavivarjitaḥ /
kṣatriyopyuttamāṃ yāti gatiṃ devaniṣevitām //

tatra divyāpsarobhistu gandharvaiśca viśeṣataḥ /
sevyamāno mahātejāḥ krīḍate śakrapūjitaḥ //

caturthagāni vai triṃśatkrīḍitvā tatra devavat /
iha mānuṣyaloke tu caturvedī dvijo bhavet //

kṛṣigopālanirato dharmānaveṣaṇatatparaḥ /

dānadharmepi nirato vipraśuśrūṣakastathā //

satyasandhaḥ śucirnityaṃ lobhaḍambhavivarjitaḥ /
ṛjuḥ svadāranirato hiṃsādrohavivarjitaḥ //

vaṇigdharmānnamuñcanvai devabrāhmaṇapūjakaḥ /
vaiśyaḥ svargatimāpnoti pūjyamānopsarogaṇaiḥ //

caturyugāni vai triṃśatkrīḍitvā daśa pañca ca /
iha mānuṣyaloke ca rājā bhavati vīryavān //

suvarṇakoṭyaḥ pañcāśadratnānāṃ ca śataṃ tathā /
hastyaśvaraśvasaṃyukto mahābhogāṃśca sevate //

trayāṇāmapi varṇānāṃ śuśrūṣānirataḥ sadā /
viśeṣatastu viprāṇāṃ dāsavadyastu tiṣṭati //

ayācitapradātā ca satyaśaucasamanvitaḥ /
gurudevārcanarataḥ paradāravivarjitaḥ //

parapīḍāmakṛtvaiva bhatyavargaṃ bibharti yaḥ /
śūdropi svargamāpnoti jīvānāmabhayapradaḥ //

sa svargakaloke krīḍitvā varṣakoṭiṃ mahātapāḥ /
iha mānuṣaloke tu vaiśyo dhanapatirbhavet //

evaṃ dharmātparaṃ nāsti mahatsaṃsāramokṣaṇam /
na ca dharmātpara kiñcitpāpakarmavyapohanam //

tasmāddharmaḥ sadā kāryo mānuṣyaṃ prāpya durlabham /
na hi dharmānuraktānāṃ loke kiñcana durlabham //

svayambhuvihito dharmo yo yasyeha nareśvara /
sa tena kṣapayetpāpaṃ samyagācaritena ca //

sahajaṃ yadbhadetkarma na tattyājyaṃ hi kenacit /
sa eva tasya dharmo hi tena siddhiṃ sa gacchati //

viguṇopi svadharmastu pāpakarma vyapohati /
evameva tu dharmopi kṣīyate pāpavardhanāt //
yudhiṣṭhira uvāca /

bhagavandevadeveśa śrotuṃ kautūhalaṃ hi me /
śubhasyāpyaśubhasyāpi kṣayavṛddhī yathākramam //
bhagavānuvāca /

śṛṇu pārthiva tatsarvaṃ dharmasūkṣmaṃ sanātanam /
durvijñeyatamaṃ nityaṃ yatra magnā mahājanāḥ //

yathaiva śītamudakamuṣṇena bahunā vṛtam /
bhavettu tatkṣaṇāduṣṇaṃ śītatvaṃ ca vinaśyati //

yathoṣṇaṃ vā bhavedalpaṃ śītena bahunā vṛtam /
śītalaṃ ca bhavetsarvamuṣṇatvaṃ ca vinaśyati //

evaṃ ca yadbhavedbhūri sukṛtaṃ vā'pi duṣkṛtam /
tadalpaṃ kṣapayecchīghraṃ nātra kāryā vicāraṇā //

samatve sati rājendra tayoḥ sukṛtapāpayoḥ /
gūhitasya bhavedvṛddhiḥ kīrtitasya bhavetkṣayaḥ //

khyāpanenānutāpena prāyaḥ pāpaṃ vinaśyati /
tathā kṛtastu rājendra dharmo naśyati mānada //

tāvubhau gūhitau samyagvṛddhiṃ yāto na saṃśayaḥ /
tasmātsarvaprayatnena na pāpaṃ gūhayedbudhaḥ //

tasmādetatprayatneni kīrtayetkṣayakāraṇāt /
tasmātsankīrtayetpāpaṃ nityaṃ dharmaṃ ca gūhayet //