Mahabharata · Chapter 14.80

tato bahutaraṃ bhīrarvilapya kamalekṣaṇā /
mumoha duḥkhasantaptā papāta ca mahītale //

pratilabhya ca sā sañjñāṃ devī divyavapurdharā /
ulūpīṃ pannagasutāṃ dṛṣṭvedaṃ vākyamabravīt //

ulūpi paśya bhartāraṃ śayānaṃ nitaṃ raṇe /
tvatkṛte mama putreṇa bāṇena samitiñjayam //

nanu tvamāryadharmajñā nanu cāsi pativratā /
yattvatkṛte'yaṃ patitaḥ patiste nihato raṇe //

kinnu mande'pakarāddho'yaṃ yadi te'dya dhanañjayaḥ /
kṣamasva yācyamānā vai jīvayasva dhanañjayam //

nanu tvamārye dharmajñe trailokyaviditā śubhe /
yaddhātayitvā putreṇa bhartāraṃ nānuśocasi //

nāhaṃ śocāmi tanayaṃ hataṃ pannaganandini /
patimeva tu śocāmi yasyātithyamidaṃ kṛtam //

ityuktvā sā tadā devīmulūpīṃ pannagātmajām /
bhartāramabhigamyedamityuvāca yaśasvinī //

uttiṣṭha kurumukhyasya priyamukhya mama priya /
ayamaśvo mahābāho mayo te parimokṣitaḥ //

nanu tvayā nāma vibho dharmarājasya yajñiyaḥ /
ayamaśvo'nusartavyaḥ sa śeṣe kiṃ mahītale //

tvayi prāṇā mamāyattāḥ kurūṇāṃ kurunandana /
sa kasmātprāṇado'nyeṣāṃ prāṇānsantyaktavānasi //

ulūpi sādhu paśyemaṃ patiṃ nipatitaṃ bhuvi /
putraṃ cemaṃ samutsādya ghātayitvā na śocasi //

kāmaṃ svapitu bālo'yaṃ bhūmau mṛtyuvaśaṃ gataḥ /
lohitākṣo guḍākeśo vijayaḥ sādhu jīvatu //

nāparādho'sti subhage narāṇāṃ bahubhāryatā /
pramadānāṃ bhavatyeṣa mā te bhūdbuddhirīdṛśī //

sakhyaṃ caitatkṛtaṃ dhātrā śaśvadavyayameva tu /
sakhyaṃ samabhijānīhi satyaṃ saṅgatamastu te //

putrema ghātayitvainaṃ patiṃ yadi na me'dya vai /
jīvantaṃ darśayasyadya parityakṣyāmi jīvitam //

sā'haṃ duḥkhānvitā devi patiputravinākṛtā /
ihaiva prāyamāśiṣye prekṣantyāste na saṃśayaḥ //

ityuktvā pannagasutāṃ sapatnī caitravāhanī /
tataḥ prāyamupāsīnā tūṣṇīmāsījjanādhipa //

tato vilapya viratā bhartuḥ pādau pragṛhya sā /
upaviṣṭā bhavaddīnā socchvāsaṃ putramīkṣatī //

tataḥ sañjñāṃ punarlabdhvā sa rājā babhruvāhanaḥ /
mātaraṃ tāmathālokya raṇabhūmāvathābravīt //

ito duḥkhataraṃ kinnu yanme mātā sukhaidhitā /
bhūmau nipatitaṃ vīramanuśete mṛtaṃ patim //

nihantāraṃ raṇe'rīṇāṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam /
mayā vinihataṃ saṅkhye prekṣate durmaraṃ bata //

aho'syā hṛdayaṃ devyā dṛḍhaṃ yanna vidīryate /
vyūḍhoraskaṃ mahābāhuṃ prekṣantyā nihataṃ patim //

durmaraṃ puruṣeṇeha manye kāle hyanāgate /
yatra nāhaṃ na me mātā na viyuktau svajīvitāt //

hāhā dhikkuruvīrasya kirīṭaṃ kāñcanaṃ bhuvi /
apaviddhaṃ hatasyeha mayā putrema paśyata //

bhobho paśyata me vīraṃ pitaraṃ brāhmaṇā bhuvi /
śayānaṃ vīraśayane mayā putreṇa pātitam //

brāhmaṇāḥ kurumukhyasya ye muktā hayasāriṇaḥ /
kurvanti śāntiṃ kāmasya raṇe yo'yaṃ mayā hataḥ //

vyādiśantu ca kiṃ viprāḥ prāyaścittamihādya me /
ānṛśaṃsasya pāpasya pitṛhantū raṇājire //

duścarā dvādaśa samā hatvā pitaramadya vai /
mameha sunṛśaṃsasya saṃvītasyāsya carmaṇā //

śiraḥkapāle cāsyaiva bhuñjataḥ pituradya me /
prāyaścittaṃ hi nāstyanyaddhatvā'dya pitaraṃ mama //

paśya nāgottamasute bhartāraṃ nihataṃ mayā /
kṛtaṃ priyaṃ mayā te'dya nihatya samare'rjunam //

so'hamadya gamiṣyāmi gatiṃ pitṛniṣevitām /
na śaknomyātmanā'tmānamahaṃ dārayituṃ śubhe //

sā tvaṃ mayi mṛte mātastathā gāṇḍīvadhanvani /
bhava prītimatī devi satyenātmānamālabhe //

ityuktvā sa tato rājā duḥkhaśokasamāhataḥ /
upaspṛśya mahārāja duḥkhādvacanamabravīt //

śṛṇvantu sarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca /
tvaṃ ca mātaryathā satyaṃ bravīmi bhujagottame //

yadi nottiṣṭhati jayaḥ pitā me narasattamaḥ /
asminneva raṇoddeśe śoṣayiṣye kalevaram //

nahi me pitaraṃ hatvā niṣkṛtirvidyate kvacit /
narakaṃ pratipatsyāmi dhruvaṃ guruvadhārditaḥ //

vīraṃ hi kṣatriyaṃ hatvā gośatena pramucyate /
pitaraṃ tu nihatyaivaṃ durlabhā niṣkṛtirmama //

eta eko mahātejāḥ pāṇḍuputro dhanañjayaḥ /
pitā ca mama dharmātmā tasya me niṣkṛtiḥ kutaḥ //

ityevamuktvā nṛpate dhanañjayasuto nṛpaḥ /
upaspṛśyābhavattūṣṇīṃ prāyopeto mahāmatiḥ //