Mahabharata · Chapter 14.61

kathayanneva tu tadā vāsudevaḥ pratāpavān /
mahābhāratayuddhaṃ tatkathānte pituragrataḥ //

abhimanyorvadhaṃ vīraḥ sotyakrāmanmahāmatiḥ /
apriyaṃ vasudevasya mābhūditi mahāmanāḥ //

mā dauhitravadhaṃ śrutvā vasudevo mahātyayam /
duḥkhaśokābhisantapto bhavediti mahāmatiḥ //

subhadrā tu tamutkrāntamātmajasya vadhaṃ raṇe /
ācakṣva kṛṣṇa saubhadravadhamityapatadbhuvi //

tāmapaśyannipatitāṃ vasudevaḥ kṣitau tadā /
dṛṣṭvaiva ca papātorvyāṃ so'pi duḥkhena mūrchitaḥ //

taṣaḥ sa dauhitravadādduḥkhaśokasamāhataḥ /
vasudevo mahārāja kṛṣṇaṃ vākyamathābravīt //

nanu tvaṃ puṇḍarīkākṣa satyavāgbhuvi viśrutaḥ /
yaddauhitravadhaṃ me'dya na khyāpayasi śatruhan //

tadbhāgineyanidhanaṃ tattvenācakṣva me prabho / sadṛśākṣastava kathaṃ śatrubhirnihato raṇe /

durbharaṃ bata vārṣṇeya kāle'prāpte nṛbhiḥ saha /
yatra me hṛdayaṃ duḥkhācchatadhā na vidīryate //

kimabravīttvāṃ saṅgrāme subhadrāṃ mātaraṃ prati /
māṃ cāpi puṇḍarīkākṣi capalākṣaḥ priyo mama //

āhavaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā kaccinna nihataḥ paraiḥ /
kaccinmukhaṃ na govinda tenājau vikṛtaṃ kṛtam //

sa hi kṛṣṇa mahātejāḥ ślāghanniva mamāgrataḥ / bālabhāvena vijayamātmano'kathayatprabhuḥ /

kaccinna nikṛto bālo droṇakarṇākṛpādibhiḥ /
dharaṇyāṃ nihataḥ śete tanmamācakṣvi keśava //

sa hi droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca karṇaṃ ca balīnāṃ varam /
spardhate sma raṇe nityaṃ duhituḥ putrako mama //

evaṃvidhaṃ bahu tadā vilapantaṃ suduḥkhitam /
pitaraṃ duḥkhitataraṃ govindo vākyamabravīt //

na teni vikṛtaṃ vaktraṃ kṛtaṃ saṅgrāmamūrdhani /
na pṛṣṭhataḥ kṛtaścāpi saṅgrāmastena dustaraḥ //

nihatya pṛthivīpālānsahasraśatasaṅghaśaḥ /
khedito droṇakarṇābhyāṃ dauḥśāsanivaśaṃ gataḥ //

eko hyekena satataṃ yudhyamāno yadi prabho /
na sa śakyeta saṅgrāme nihantumapi vajriṇā //

samāhūte ca saṅgrāme pārthe saṃśaptakaistadā /
paryavāryata sankruddhaiḥ sa droṇādibhirāhave //

tataḥ śatruvadhaṃ kṛtvā sumahāntaṃ reṇe pitaḥ /
dauhitrastava vārṣṇeya dauḥśāsanivaśaṃ gataḥ //

nūnaṃ ca sa gataḥ svargaṃ jahi śokaṃ mahāmate /
na hi vyasanamāsādya sīdanti kṛtabuddhayaḥ //

droṇakarṇaprabhṛtayo yena pratisamāsitāḥ /
raṇe mahendrapratimāḥ sa kathaṃ nāpnuyāddivam //

sa śokaṃ jahi jurdharṣa mā ca manyuvaśaṃ gamaḥ /
śastrapūtāṃ hi sa gatiṃ gataḥ parapurañjayaḥ //

tasmiṃstu nihate vīre subhadreyaṃ svasā mama /
duḥkhārtā'tho sutaṃ prāpya kurarīva nanāda ha //

draupadīṃ ca samāsādya paryatapyata duḥkhitā /
ārye kva dārakāḥ sarve draṣṭumicchāmi tānaham //

asyāstu vacanaṃ śrutvā sarvāstāḥ kuruyoṣitaḥ /
bhujābhyāṃ parigṛhyaināṃ cukruśuḥ paramārtavat //

uttarāṃ cābravīdbhadre bhartā sa kva nu te gataḥ /
kṣipramāgamanaṃ mahyaṃ tasya tvaṃ vedayasva ha //

nanu nāmādya vairāṭi śrutvā mama giraṃ sadā /
bhavanānniṣpatatyāśu kasmānnābhyeti te patiḥ //

abhimanyo'nuśayino mātulāste mahārathāḥ /
kuśalaṃ cābruvansarve tvāṃ yuyutsumihāgatam //

ācakṣva me'dya saṅgrāmaṃ yathāpūrvamarindama / kasmādevaṃ vilapatīṃ nādyeha pratibhāṣase /

evamādi tu vārṣṇeyyāstasyāstatparidevitam /
śrutvā pṛthā suduḥkhārtā śanairvākyamathābravīt //

subhadre vāsudevena tathā sātyakinā raṇe /
pitrā ca lālito bālaḥ sa hataḥ kāladharmaṇā //

īdṛśo martyadharmo'yaṃ mā śuco yadunandini /
putro hi tava durdharṣaḥ samprāptaḥ paramāṃ gatim //

kule mahati jātāsi kṣatriyāṇāṃ mahātmanām /
mā śucaścapalākṣaṃ tvaṃ padmapatranibhekṣaṇe //

uttarāṃ tvamavekṣasva gurviṇīṃ mā śucaḥ śubhe /
putrameṣā hi tasyāśu janayiṣyati bhāminī //

evamāśvāsayitvaināṃ kuntī yadukulodvaha /
vihāya śokaṃ durdharṣaṃ śrāddhamasya hyakalpayat //

samanujñāpya dharmajñaṃ rājānaṃ bhīmameva ca /
yamau yamopamau caiva dadau dānānyanekaśaḥ //

tataḥ pradāya bahvīrgā brāhmaṇebhyo yadūdvaha /
samāhṛṣya tu vārṣṇeyī vairāṭīmabravīdidam //

vairāṭi neha santāpastvayā kāryo hyanindite /
bhartāraṃ prati suśroṇi garbhasthaṃ rakṣa vai śiśum //

evamuktvā tataḥ kuntī virarāma mahādyute /
tāmanujñāpya caivemāṃ subhadrāṃ samupānayam //

evaṃ sa nidhanaṃ prāpto dauhitrastava mānada /
santāpaṃ tyaja durdharṣa mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ //