Mahabharata · Chapter 14.56

udaṅkaḥ kena tapasā saṃyukto vai mahāmanāḥ /
yaḥ śāpaṃ dātukāmo'bhūdviṣṇave prabhaviṣvave //
vaiśampāyana uvāca /

udaṅko mahatā yuktastapasā janamejaya /
gurabhaktaḥ sa tejasvī nānyatkiñcidapūjayat //

sarveṣāmṛṣiputrāṇāmeṣa āsīnmanorathaḥ /
audaṅkīṃ guruvṛttiṃ vai prāpnuyāmeti bhārata //

gautamasya tu śiṣyāṇāṃ bahūnāṃ janamejaya /
udaṅke'bhyadhikā prītiḥ snehaścaivābhavattadā //

sa tasya damaśaucābhyāṃ vikrāntena ca karmaṇā /
samyakcaivopacāreṇa gautamaḥ prītimānabhūt //

atha śiṣyasahasrāṇi samanujñāya gautamaḥ /
udaṅkaṃ parayā prītyā nābhyanujñātumaicchata //

taṃ krameṇa jarā tāta pratipede mahāmunim /
na cānvabudhyata tadā sa munirguruvatsalaḥ //

tataḥ kadācidrājendra kāṣṭhānyānayituṃ yayau /
udaṅkaḥ kāṣṭhabhāraṃ ca mahāntaṃ samupānayat //

sa tadbhārābhibhūtātmā kāṣṭhabhāramarindama /
nicikṣepa kṣitau rājanpariśrānto bubhukṣitaḥ //

tasya kāṣṭhe vilagnā'bhūjjaṭā rūpyasamaprabhā /
tataḥ kāṣṭhaiḥ saha tadā papāta dharaṇītalam //

tataḥ sa bhāraniṣpiṣṭaḥ kṣudhāviṣṭaśca bhārata /
dṛṣṭvā tāṃ vayaso'vasthāṃ rurodārtasvaraṃ tadā //

tato gurusutā tasya padmapatranibhānanā / jagrāhāśrūṇi suśroṇī kareṇa pṛthulocanā /
piturniyogādbhāvajñā śirasā'vanatā tadā //

tasyā nipetaturdagdhau karau tairaśrubindubhiḥ / na hi tānaśrupātāṃstu śaktā dhārayituṃ mahī /
gautamastvabravīdvipramudaṅkaṃ prītamānasaḥ //

kasmāttāta tavādyeha śokottaramidaṃ manaḥ /
sa svairaṃ brūhi viprarṣe śrotumicchāmi tattvataḥ //
udaṅka uvāca /

bhavadgatena manasā bhavatpriyacikīrṣayā /
bhavadbhaktigateneha bhavadbhāvānugena ca //

jareyaṃ nāghabuddhā me nābhijñātaṃ sukhaṃ ca me /
śatavarṣoṣitaṃ māṃ hi na tvamanyanujānithāḥ //

bhavatā tvabhyanujñātāḥ śiṣyāḥ pratyavarā mama /
upapannā dvijaśreṣṭha śataśo'tha sahasraśaḥ //
gautama uvāca /

tvatprītiyuktena mayā guruśuśrūṣayā tava /
vyatikrāmanmahākālo nāvabuddho dvijarṣabha //

kiṃ tvadya yadi te śraddhā gamanaṃ prati bhārgava /
anujñāṃ pratigṛhya tvaṃ svagṛhāngaccha māciram //
udaṅka uvāca /

gurvartaṃ kaṃ prayacchāmi brūhi tvaṃ dvijasattama /
tamupāhṛtya gaccheyamanujñātastvayā vibho //
gautama uvāca /

dakṣiṇāparitoṣo vai gurūṇāṃ sadbhirucyate / tavi hyācarato dharmaṃ tuṣṭo'haṃ vai na saṃśayaḥ /
itthaṃ ca parituṣṭaṃ māṃ vijānīhi bhṛgūdvaha //

yuvā ṣoḍaśavarṣo hi yadyadya bhavitā bhavān / dadāni patnīṃ kanyāṃ ca svāṃ te duhitaraṃ dvija /
etāmṛte'ṅganā nānyā tvattejo'rhati sevitum //

tatastāṃ pratijagrāha yuvā bhūtvā yaśasvinīm /
guruṇā cābhyanujñāto gurupatnīmathābravīt //

kiṃ bhavatyai prayacchāmi gurvarthaṃ viniyuṅkṣa mām /
priyaṃ hitaṃ ca kāṅkṣāmi prāṇairapi dhanairapi //

yaddurlabhaṃ hi loke'sminratnamatyadbhutaṃ mahat /
tadānayeyaṃ tapasā na hi me'trāsti saṃśayaḥ //
ahalyovāca /

parituṣṭā'smi te vipra nityaṃ bhaktyā tavānagha /
paryāptametadbhadraṃ te gaccha tāta yathepsitam //
vaiśampāyana uvāca /

udaṅkastu mahārāja punarevābravīdvacaḥ /
ājñāpayasva māṃ mātaḥ kartavyaṃ ca tava priyam //
ahalyovāca /

saudāsapatnyā vidhṛte divye ye maṇikuṇḍale /
te samānaya bhadraṃ te gurvarthaḥ sukṛto bhavet //
vaiśampāyana uvāca /

sa tatheti pratiśrutya jagāma janamejaya /
gurupatnīpriyārthaṃ vai te samānayituṃ tadā //

sa jagāma tataḥ śīghramudaṅko brāhmaṇarṣabhaḥ /
saudāsaṃ puruṣādaṃ vai bhikṣituṃ maṇikuṇḍale //

gautamastvabravītpatnīmudaṅko nātra dṛśyate /
iti pṛṣṭā tamācaṣṭa kuṇḍalārthe gataṃ ca sā //

tataḥ provāca patnīṃ sa na te samyagidaṃ kṛtam /
śaptaḥ sa pārthivo nūnaṃ brāhmaṇaṃ taṃ vadhiṣyati //
ahalyovāca /

ajānantyā niyuktaḥ sa bhagavanbrāhmaṇo mayā /
bhavatprasādānna bhayaṃ kiñcittasya bhaviṣyati //

ityuktaḥ prāha tāṃ patnīmevamastviti gautamaḥ /
udaṅko'pi vane śūnye rājānaṃ taṃ dadarśa ha //