Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 14.45

14.45.1

buddhisāraṃ manastambhamindriyagrāmabandhanam /
mahābhūtāraviṣkambhaṃ nimeṣapariveṣṭanam //

14.45.2

jarāśokasamāviṣṭaṃ vyādhivyasanasañcaram /
deśakālavicārīdaṃ śramavyāyāmaniḥsvanam //

14.45.3

ahorātraparikṣepaṃ śītoṣṇaparimaṇḍalam /
sukhaduḥkhāntasaṃśleṣaṃ kṣutpipāsāvakīlakam //

14.45.4

chāyātapavilekhaṃ ca nimeṣonmeṣavihvalam /
śokamohajarākīrṇaṃ vartamānamacetanam //

14.45.5

māsārdhamāsaguṇitaṃ viṣamaṃ lokasañcaram /
tamonicayapaṅkaṃ ca rajovegapravartakam //

14.45.6

sattvālaṅkāradīptaṃ ca guṇasanghātamaṇḍalam /
viratigrahaṇābhīkaṃ śokasaṃhāravartanam //

14.45.7

kriyākāraṇasaṃyuktaṃ rāgavistāramāyatam /
lobhepsāparivikṣobhaṃ viviktajñānasambhavam //

14.45.8

bhayamohaparīvāraṃ bhūtasammohakārakam /
ānandaprīticāraṃ ca kāmakrodhaparigraham //

14.45.9

mahadādiviśeṣāntamavyaktaṃ prabhavāpyayam /
manojavanamaśrāntaṃ kālacakraṃ pravartate //

14.45.10

etaddvandvasamāyuktaṃ kālacakramacetanam /
visṛjetsankṣipeccāpi bodhayetsvāpayejjagam //

14.45.11

kālacakrapravṛttiṃ ca nivṛttiṃ caiva tattvataḥ /
yastu veda naro nityaṃ na sa bhūteṣu muhyati //

14.45.12

vimuktaḥ sarvasaṅkleśaiḥ sarvadvandvātigo muniḥ /
vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ prāpnoti paramāṃ gatim //

14.45.13

gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho'tha bhikṣukaḥ /
catvāra āśramāḥ proktāḥ sarve gārhasthyamūlakāḥ //

14.45.14

yaḥ kaścidiha loke'sminnāśramaḥ parikīrtitaḥ /
tasyāntagamanaṃ śreyaḥ kīrtireṣā sanātanī //

14.45.15

saṃskāraiḥ saṃskṛtaḥ pūrvaṃ yathāvaccaritavrataḥ /
jātau guṇaviśiṣṭāyāṃ samāvarteta vedavit //

14.45.16

svadāranirato nityaṃ śiṣṭācāro jitendriyaḥ /
pañcabhiśca mahāyajñaiḥ śraddadhāno yajediha //

14.45.17

devatātithiśiṣṭāśī nirato vedakarmasu /
ijyāpradānayuktaśca yathāśakti yathāvidhi //

14.45.18

na pāṇipādacapalo na netracapalo muniḥ /
na ca vāgaṅgacapala iti śiṣṭasya gocaraḥ //

14.45.19

nityaṃ yajñopavītī syācchuklavāsāḥ śucivrataḥ /
niyato yamadānābhyāṃ sadā śiṣṭaiśca saṃviśet //

14.45.20

jitaśiśnodaro maitraḥ śiṣṭācārasamanvitaḥ /
vaiṇavīṃ dhārayedyaṣṭiṃ sodakaṃ ca kamaṇḍalum //

14.45.21

trīṇi dhārayate nityaṃ kamaṇḍalumatandritaḥ / ekamācamanārthāya ekaṃ vai pādadhāvanam /
ekaṃ śaucavidhānārthamityetattritayaṃ tathā //

14.45.22

adhītyādhyāpanaṃ kuryāttathā yajanayājane /
dānaṃ pratigrahaṃ vā'pi ṣaṅguṇāṃ vṛttimācaret //

14.45.23

trīṇi karmāṇi jānīta brāhmaṇānāṃ tu jīvikāḥ /
yājanādhyāpane cobhe śuddhāccāpi pratigrahaḥ //

14.45.24

atha śeṣāṇi cānyāni trīṇi karmāṇi yāni tu /
dānamadhyayanaṃ yajño dharmayuktāni tāni tu //

14.45.25

teṣvapramādaṃ kurvīta triṣu karmasu dharmavit /
dānto maitraḥ kṣamāyuktaḥ sarvabhūtasamo muniḥ //

14.45.26

sarvametadyathāśakti vipro nirvartayañśuciḥ /
evaṃ yukto jayetsvargaṃ gṛhasthaḥ saṃśitavrataḥ //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc