Mahabharata · Chapter 14.24

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
subhage pañcahotṝṇāṃ vidhānamiha yādṛśam //

prāṇāpānavudānaśca samāno vyāna eva ca /
pañcahotṝṃstathaitānvai paraṃ bhāvaṃ vidurbudhāḥ //
brāhmaṇyuvāca /

svabāvātsaptahotāra iti me pūrvikā matiḥ /
yathā vai pañca hotāraḥ paro bhāvastaducyatām //
brāhmaṇa uvāca /

prāṇena sambhṛto vāyurapāno jāyate tataḥ /
apāne sambhṛto vāyustato vyānaḥ pravartate //

vyānena sambhṛto vāyustatodānaḥ pravartate /
udāne sambhṛto vāyuḥ samāno nāma jāyate //

te'pṛcchanta puro gatvā pūrvajātaṃ pitāmaham /
yo naḥ śreṣṭhastamācakṣva sa naḥ śreṣṭho bhaviṣyati //
brahmovāca /

yasminpralīne pralayaṃ vrajanti sarve prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ śarīre /
yasminpravṛtte ca punaścaranti sa vai śreṣṭho gacchata yatra kāmaḥ //
prāṇa uvāca /

mayi pralīne pralayaṃ vrajanti sarve prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ śarīre /
mayi pravṛtte ca punaścaranti śreṣṭho hyahaṃ paśyata māṃ pralīnam //
brāhmaṇa uvāca /

prāmaḥ prālīyata tataḥ punaśca pracacāra ha /
samānaścāpyudānaśca vaco brūtāṃ punaḥ śubhe //

na tvaṃ sarvamidaṃ vyāpya tiṣṭhasīha yathā vayam / na tvaṃ śreṣṭho hi naḥ prāṇa apāno hi vaśe tava /
pracacāra punaḥ prāṇastato'pāno'bhyabhāṣata //
upāna uvāca /

mayi pralīne pralayaṃ vrajanti sarve prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ śarīre
mayi pravṛtte ca punaścaranti śreṣṭho hyahaṃ paśyata māṃ pralīnam //
brāhmaṇa uvāca /

vyānaśca tamudānaści bhāṣamāṇamathocatuḥ /
apāna na tvaṃ śreṣṭhosi prāṇo hi vaśagastava //

apānaḥ pracacārātha vyānastaṃ punarabravīt /
śreṣṭho'hamasmi sarveṣāṃ śrūyatāṃ yena hetunā //

mayi pralīne pralayaṃ vrajanti sarve prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ śarīre /
mayi pravṛtte ca punaścaranti śreṣṭho hyahaṃ paśyata māṃ pralīnam //
brāhmaṇa uvāca /

prālīyata tato vyānaḥ punaśca pracacāra ha /
prāṇāpānāvudānasca samānaśca tamabruvan //

na tvaṃ śreṣṭhosi no vyāna samānastu vaśe tava / pracacāra punarvyānaḥ samānaḥ punarabravīt /
śreṣṭho'hamasmi sarveṣāṃ śrūyatāṃ yena hetunā //

mayi pralīne pralayaṃ vrajanti sarve prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ śarīre /
mayi pravṛtte ca punaścaranti śreṣṭho hyahaṃ paśyata māṃ pralīnam //

tataḥ samānaḥ prālilye punaśca pracacāra ha / prāṇāpānāvudānasca vyānaścaiva tamabravīt /
na tvaṃ samāna śreṣṭhosi vyāna eva vaśe tava //

samānaḥ pracacārātha udānastamuvāca ha /
śreṣṭho'hamasmi sarveṣāṃ śrūyatāṃ yena hetunā //

mayi pralīne pralayaṃ vrajanti sarve prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ śarīre /
mayi pravṛtte ca punaścaranti śreṣṭho hyahaṃ paśyata māṃ pralīnam //

tataḥ prālīyatodānaḥ punaśca pracacāra ha / prāṇāpānau samānaśca vyānaścaiva tamabruvan /
udāni na tvaṃ śreṣṭhosi vyāni eva vaśe tava //
brāhmaṇa uvāca /

tatastānabravītsarvānsmayamānaḥ prajāpatiḥ /
sarve śreṣṭhā na ca śreṣṭhāḥ sarve cānyonyakāṅkṣiṇaḥ //

sarve svaviṣaye śreṣṭhāḥ sarve cānyonyadharmiṇaḥ /
iti tānabravītsarvānsamavetānprajāpatiḥ //

ekaḥ sthiraścarāścānye viśeṣātpañca vāyavaḥ /
eka eva ca sarvātmā bahudhā'pyupacīyate //

parasparasya suhṛdo bhāvayantaḥ parasparam /
svasti vrajata bhadraṃ vo dhārayadhvaṃ parasparam //