Mahabharata · Chapter 14.25

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
nāradasya ca saṃvādamṛṣerdevamatasya ca //
devamata uvāca /

jantoḥ sañjāyamānasya kinnu pūrvaṃ pravartate /
prāṇo'pānaḥ samāno vā vyāno vodāna eva ca //
nārada uvāca /

yenāyaṃ sṛjyate jantustato'nyaḥ pūrvameti tam /
prāṇadvandvaṃ hi vijñeyaṃ tiryagūrdhvamadhaśca yat //
devamata uvāca /

kenāyaṃ sṛjyate jantuḥ kaścānyaḥ pūrvameti tam /
prāṇadvandvaṃ ca me brūhi tiryagūrdhvamadhaśca yat //
nārada uvāca /

saṅkalpājjāyate harṣaḥ śabdādapi ca jāyate /
rasātsañjāyate cāpi rūpādapi ca jāyate //

sparśātsañjāyate cāpi gandhādapi ca jāyate / śukrācchoṇitasaṃsṛṣṭātpūrvaṃ prāṇaḥ pravartate /
prāṇena vikṛte śukre tato'pānaḥ pravartate //

śukrātsañjāyate cāpi rasādapi ca jāyate /
etadrūpamudānasya harṣo mithunamantarā //

kāmātsañjāyate śukraṃ śukrātsañjāyate rajaḥ /
samānavyānajanite sāmānye śukraśoṇite //

prāṇāpānāvidaṃ dvandvamavāk cordhvaṃ ca gacchataḥ /
vyānaḥ samānaścaivobhau tiryagdvandvatvamucyate //

agnirvai devatāḥ sarvā iti devasya śāsanāt /
sañjāyate hi prāṇeṣu jñānaṃ buddhisamanvitam //

tasya dhūmastamorūpaṃ rajo bhasma sutejasaḥ /
sarvaṃ sañjāyate tasya yatra prakṣipyate haviḥ //

haviḥ samāno vyānaśca iti yajñavido viduḥ /
prāṇāpānāvājyabhāgau tayormadhye hutāśanaḥ //

etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ /
nirdvandvamiti yattvetattanme nigadataḥ śṛṇuḥ //

ahorātramidaṃ dvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ /
etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ //

ubhe satyānṛte dvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ / etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ //

saccāsaccaiva taddvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ /
etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ //

ubhe śubhāśubhe dvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ / etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ //

ūrdhvaṃ samāno vyānaśca vyasyate karma tena tat /
dvitīyaṃ tu samānena punareva vyavasyate //

śāntyarthaṃ vāmadevyaṃ ca śāntirbrahma sanātanam /
etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ //