Mahabharata · Chapter 14.112

cakrāyudha namaste'stu deveśa garuḍadhvaja /
cāndrāyaṇavidhiṃ puṇyamākhyāhi bhagavanmama //
bhagavānuvāca /

śṛṇu pāṇḍava tatvena sarvapāpapraṇāśanam /
pāpino yena śuddhyanti tatte vakṣyāmi sarvaśaḥ //

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vā'pi vaiśyo vā caritavrataḥ /
yathāvatkartukāmo vai tasyaivaṃ prathamā kriyā //

śodhayettu śarīraṃ svaṃ pañcagavyena yantritaḥ /
saśiraḥ kṛṣṇapakṣasya tataḥ kurvīta vāpanam //

śuklavāsāḥ śucirbhūtvā mauñjīṃ badhnīta mekhalām /
pālāśadṇḍamādāya brahmacārivrate sthitaḥ //

kṛtopalāsaḥ pūrvaṃ tu śuklapratipadi dvijaḥ / nadīsangamatīrtheṣu śucau deśe gṛhe'pi vā /
gomayenopalipre'tha sthaṇḍile'gniṃ nidhāpayan //

āghārāvājyabhāgau ca praṇavaṃ vyāhṛtīstathā /
vāruṇaṃ caiva pañcaiva hutvā sarvānyathākramam //

satyāya viṣṇave ceti brahmarṣibhyo'tha brahmaṇe /
viśvebhyo hi ca devebhyaḥ saprajāpataye tathā //

ṣaḍuktvā juhuyātpaścātprāyaścittāhutiṃ dvijaḥ /
ataḥ samāpayedagniṃ śāntiṃ kṛtvā'tha pauṣṭikim //

praṇamy cāgniṃ somaṃ ca bhasma digdhvā yathāvidhi / nadīṃ gatvā viśuddhātmā somāya varuṇāya ca /
ādityāya namaskṛtvā tataḥ snāyātsamāhitaḥ //

uttīryodakamācamya cāsīnaḥ pūrvatomukhaḥ /
prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā pavitrairabhiṣecanam //

ācāntastvamivīkṣeta ūrdhvabāhurdivākaram /
kṛtāñjalipuṭaḥ sthitvā kuryāccaiva pradakṣiṇam //

nārāyaṇaṃ vā rudraṃ vā brahmaṇamathavā'pi ca /
vāruṇaṃ mantramūktaṃ vā prāgbhojanamathāpi vā //

vīraghnamṛṣabhaphaṃ vā'pi tathā cāpyaghamarṣaṇam / gāyatrīṃ mama devīṃ vā sāvitrīṃ vā japettataḥ /
śataṃ vā'ṣṭaśataṃ vā'pi sahasramathavā param //

tato madhyāhnakāle vai pāyasaṃ yāvakaṃ hi vā /
pācayitvā prayatnena prayataḥ susamāhitaḥ //

pātraṃ tu susamādāya sauvarṇaṃ rājataṃ tu vā / tāmraṃ vā mṛnmayaṃ vāpi audumbaramathāpi vā /

vṛkṣāṇāṃ yājñiyānaṃ tu parṇairārdrairakutsitaiḥ /
puṭakena tu gupteni caredbhaikṣaṃ samāhitaḥ //

brāhmaṇānāṃ gṛhāṇāṃ tu saptānāṃ nāparaṃ vrajet /
godohamātraṃ tiṣṭhittu vāgyataḥ saṃyatendriyaḥ //

na hasenna ca vīkṣeta nābhibhāṣeta vā striyam //

dṛṣṭvā mūtraṃ purīṣaṃ vā caṇḍālaṃ vā rajasvalām /
patitaṃ ca tathā śvānamādityamavalokayet //

yo hi pādukamāruhya sarvadā pracareddvijaḥ /
taṃ dṛṣṭvā pāpakarmāṇamādityamavalokayet //

tatastvāvasathaṃ prāpto bhikṣāṃ nikṣipya bhūtale / prakṣālya pādāvājānvorhastāvākūrparaṃ punaḥ /
ācamya vāriṇā tena vahniṃ viprāṃśca pūyayet //

pañca saptāthavā kuryādbhāgānbhaikṣasya tasya vai /
teṣāmanyatamaṃ piṇḍamādityāya nivedayet //

brahmaṇe cāgnaye caiva somāya varuṇāya ca /
viśvebhyaścaiva devebhyo dadyādannaṃ yathākramam //

avaśiṣṭamathaikaṃ tu vaktramātraṃ prakalpayet //

aṅgulyagre sthitaṃ piṇḍaṃ gāyatryā cābhimantrayet / aṅgulībhistribhiḥ piṇḍaṃ prāśnīyātprāṅmukhaḥka śuciḥ /

yathā ca vardhate somo hrasate ca yathā punaḥ /
tathā piṇḍāśca vardhante hrasante ca dinedine //

trikālaṃ snānamasyoktaṃ dvikālamathavā sakṛt /
brahmacārī sadā vā'pi na ca vastraṃ prapīḍayet //

sthāna na divasaṃ tiṣṭhedrātrau vīrāsanaṃ vrajet /
bhavetsthaṇḍilaśāyī vā'pyathā vṛkṣamūlikaḥ //

valkalaṃ yadi vā kṣaumaṃ śāṇaṃ kārpāsakaṃ tathā /
ācchādanaṃ bhavettasya vastrārthaṃ pāṇḍunandana //

evaṃ cāndrāyaṇe pūrṇe māsasyānte prayatnavān /
brāhmaṇānbhojayedbhaktyā dadyāccaiva ca dakṣiṇām //

cāndrāyaṇena cīrṇena yatkṛtaṃ tena duṣkṛtam /
tatsarvaṃ tatkṣaṇādeva bhasmībhavati kāṣṭhavat //

brahmahatyā ca gohatyā suvarṇastainyameva ca /
bhrūṇahatyā surāpānaṃ gurordāravyatikramaḥ //

evamanyāni pāpāni pātakīyāni yāni ca /
cāndrāyaṇena naśyanti vāyunā pāṃsavo yathā //

anirdaśāyā goḥ kṣīramauṣṭhramāvikameva ca /
mṛtasūtakayoścānnaṃ bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret //

upapātakinaścānnaṃ patitānnaṃ tathaiva ca /
śūdrasyoccheṣaṇaṃ caiva bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret //

ākāśasthaṃ tu hastasthamadhaḥ srastaṃ tathaiva ca /
parahastasthitaṃ caiva bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret //

athāgredhiṣorannaṃ didhiṣūpapatestatā /
parivettustathā cānnaṃ parivittānnameva ca //

kuṇḍānnaṃ golakānnaṃ ca devalānnaṃ tathaiva ca /
tathā purohitasyānnaṃ bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret //

surā'savaṃ viṣaṃ sarpirlākṣā lavaṇameva ca /
tailaṃ cāpi ca vikrīṇandvijaścāndrāyaṇaṃ caret //

ekoddiṣṭaṃ tu yo bhuṅkte janamadhyagato'pi yaḥ /
bhinnabhāṇḍeṣu yo bhuṅkte dvijaścāndrāyaṇaṃ caret //

yo bhuṅkte'nupanītena yo bhuṅkte ca striyā saha /
kanyayā saha yo bhuṅkte dvijaścāndrāyaṇaṃ caret //

ucchiṣṭaṃ sthāpayedvipro yo mohādbhojanāntare /
dadyādvā yadi vā mohādvijaścāndrāyaṇaṃ caret //

tumbakośātakaṃ caiva palāṇḍuṃ gṛñjanaṃ tathā /
chatrākaṃ laśunaṃ caiva bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret //

dvijaḥ paryuṣitaṃ cānnaṃ pakvaṃ paragṛhāgatam /
vipakvaṃ ca tathā māṃsaṃ bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret //

udakyayā śunā vā'pi caṇḍālairvā dvijottamaḥ /
dṛṣṭamannaṃ tu bhuñjāno dvijaścāndrāyaṇaṃ caret //

****tatpurā viśuddhyarthamṛṣibhiścaritaṃ vratam /
pāvanaṃ sarvabhūtānāṃ puṇyaṃ pāṇḍavacoditam //

etena vasavo rudrāścādityāśca divaṃ gatāḥ /
etadadya paraṃ guhyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam //

yathoktametadyaḥ kuryāddvijaḥ pāpapraṇāśanam //
sa divaṃ yāti pūtātmā nirmalādityasannibhaḥ //