Mahabharata · Chapter 13.72
apūrvaṃ vā bhavetpātramathavā'pi ciroṣitam /
dūrādabhyāgataṃ vā'pi kiṃ pātraṃ syātpitāmaha //
bhīṣma uvāca /
kriyā bhavati keṣāñcidupāṃśuvratamuttamam /
yo no yāceta yatkiñcitsarvaṃ dadyāma ityapi //
apīḍayanbhṛtyavargamityevamanuśuśruma /
pīḍayanbhṛtyavargaṃ hi ātmānamapakarṣati //
apūrvaṃ cāpi yatpātraṃ yaccāpi syācciroṣitam /
dūrādabhyāgataṃ cāpi tatpātraṃ na vidurbudhāḥ //
yudhiṣṭhira uvāca /
apīḍayā ca bhūtānāṃ dharmasyāhiṃsayā tathā /
pātraṃ vidyāmatattvena yasmai dattaṃ na santapet //
bhīṣma uvāca /
ṛtvikpurohitācāryāḥ śiṣyasambandhibāndhavāḥ /
sarve pūjyāśca mānyāśca śrutavanto'nasūyakāḥ //
ato'nyathā vartamānāḥ sarve nārhanti satkriyām /
tasmādguṇaiḥ parīkṣeta puruṣānpraṇidhāya vai //
akrodhaḥ satyavacanamahiṃsā dama ārjavam /
adroho'nabhimānaśca hrīstitikṣā damaḥ śamaḥ //
yasminnotāni dṛśyante na cākāryāṇi bhārata /
svabhāvato niviṣṭāni tatpātraṃ mānamarhati //
tathā ciroṣitaṃ cāpi sampratyāgatameva ca /
apūrvaṃ caiva pūrvaṃ ca tatpātraṃ mānamarhati //
aprāmāṇyaṃ ca vedānāṃ śāstrāṇāṃ cābhilaṅghanam /
avyavasthā ca sarvatra etannāśanamātmanaḥ //
bhavetpaṇḍitamānī yo brāhmaṇo vedanindakaḥ /
ānvīkṣikīṃ tarkavidyāmanurakto nirarthikāṃ //
hetuvādānbuvansatsu vijetā'hetuvādakaḥ /
ākroṣṭā cātivaktā ca brāhmaṇānāṃ sadaivahi //
sarvābhiśaṅkī mūḍhaśca bālaḥ kaṭukavāgapi /
boddhavyastādṛśastāta naraṃ śvānaṃ hi taṃ viduḥ //
yathā śvā bhaṣituṃ caiva hantu caivāvasajjate / evaṃ sambhāṣaṇārthāya sarvaśāstravadhāya ca /
alpaśrutāḥ kutarkāśca dṛṣṭāḥ sṛṣṭāḥ kupaṇḍitāḥ //
śrutismṛtī cetihāsapurāṇāraṇyavedinaḥ / anurundhyādbahujñāṃśca sārajñāścaiva paṇḍitāḥ //
lokayātrā ca draṣṭavyā dharmaścātmahitāni ca /
evaṃ naro vartamānaḥ śāśvatīrvardhate samāḥ //
ṛṇamunmucya devānāmṛṣīṇāṃ ca tathaiva ca /
pitṝṇāmatha viprāṇāmatithīnāṃ ca pañcamam //
paryāyeṇa vimukto yaḥ sunirṇiktena karmaṇā /
evaṃ gṛhasthaḥ karmāṇi kurvandharmānana hīyate //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0