મહાભારત · અધ્યાય 13.72

અપૂર્વં વા ભવેત્પાત્રમથવાઽપિ ચિરોષિતમ્ ।
દૂરાદભ્યાગતં વાઽપિ કિં પાત્રં સ્યાત્પિતામહ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

ક્રિયા ભવતિ કેષાઞ્ચિદુપાંશુવ્રતમુત્તમમ્ ।
યો નો યાચેત યત્કિઞ્ચિત્સર્વં દદ્યામ ઇત્યપિ ॥

અપીડયન્ભૃત્યવર્ગમિત્યેવમનુશુશ્રુમ ।
પીડયન્ભૃત્યવર્ગં હિ આત્માનમપકર્ષતિ ॥

અપૂર્વં ચાપિ યત્પાત્રં યચ્ચાપિ સ્યાચ્ચિરોષિતમ્ ।
દૂરાદભ્યાગતં ચાપિ તત્પાત્રં ન વિદુર્બુધાઃ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

અપીડયા ચ ભૂતાનાં ધર્મસ્યાહિંસયા તથા ।
પાત્રં વિદ્યામતત્ત્વેન યસ્મૈ દત્તં ન સન્તપેત્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

ઋત્વિક્પુરોહિતાચાર્યાઃ શિષ્યસમ્બન્ધિબાન્ધવાઃ ।
સર્વે પૂજ્યાશ્ચ માન્યાશ્ચ શ્રુતવન્તોઽનસૂયકાઃ ॥

અતોઽન્યથા વર્તમાનાઃ સર્વે નાર્હન્તિ સત્ક્રિયામ્ ।
તસ્માદ્ગુણૈઃ પરીક્ષેત પુરુષાન્પ્રણિધાય વૈ ॥

અક્રોધઃ સત્યવચનમહિંસા દમ આર્જવમ્ ।
અદ્રોહોઽનભિમાનશ્ચ હ્રીસ્તિતિક્ષા દમઃ શમઃ ॥

યસ્મિન્નોતાનિ દૃશ્યન્તે ન ચાકાર્યાણિ ભારત ।
સ્વભાવતો નિવિષ્ટાનિ તત્પાત્રં માનમર્હતિ ॥

તથા ચિરોષિતં ચાપિ સમ્પ્રત્યાગતમેવ ચ ।
અપૂર્વં ચૈવ પૂર્વં ચ તત્પાત્રં માનમર્હતિ ॥

અપ્રામાણ્યં ચ વેદાનાં શાસ્ત્રાણાં ચાભિલઙ્ઘનમ્ ।
અવ્યવસ્થા ચ સર્વત્ર એતન્નાશનમાત્મનઃ ॥

ભવેત્પણ્ડિતમાની યો બ્રાહ્મણો વેદનિન્દકઃ ।
આન્વીક્ષિકીં તર્કવિદ્યામનુરક્તો નિરર્થિકાં ॥

હેતુવાદાન્બુવન્સત્સુ વિજેતાઽહેતુવાદકઃ ।
આક્રોષ્ટા ચાતિવક્તા ચ બ્રાહ્મણાનાં સદૈવહિ ॥

સર્વાભિશઙ્કી મૂઢશ્ચ બાલઃ કટુકવાગપિ ।
બોદ્ધવ્યસ્તાદૃશસ્તાત નરં શ્વાનં હિ તં વિદુઃ ॥

યથા શ્વા ભષિતું ચૈવ હન્તુ ચૈવાવસજ્જતે । એવં સમ્ભાષણાર્થાય સર્વશાસ્ત્રવધાય ચ ।
અલ્પશ્રુતાઃ કુતર્કાશ્ચ દૃષ્ટાઃ સૃષ્ટાઃ કુપણ્ડિતાઃ ॥

શ્રુતિસ્મૃતી ચેતિહાસપુરાણારણ્યવેદિનઃ । અનુરુન્ધ્યાદ્બહુજ્ઞાંશ્ચ સારજ્ઞાશ્ચૈવ પણ્ડિતાઃ ॥

લોકયાત્રા ચ દ્રષ્ટવ્યા ધર્મશ્ચાત્મહિતાનિ ચ ।
એવં નરો વર્તમાનઃ શાશ્વતીર્વર્ધતે સમાઃ ॥

ઋણમુન્મુચ્ય દેવાનામૃષીણાં ચ તથૈવ ચ ।
પિતૄણામથ વિપ્રાણામતિથીનાં ચ પઞ્ચમમ્ ॥

પર્યાયેણ વિમુક્તો યઃ સુનિર્ણિક્તેન કર્મણા ।
એવં ગૃહસ્થઃ કર્માણિ કુર્વન્ધર્માનન હીયતે ॥