Mahabharata · Chapter 13.26
kathaṃ tau bhagavañśakyau mayā vāraṇakacchapau //
yugapadgṛhītaṃ taṃ me tvamupāyaṃ vaktumarhasi //
kaśyaya uvāca /
yoddhukāme gaje tasminmuhūrtaṃ sa jalecaraḥ /
uttiṣṭhati jalāttūrṇaṃ yoddhukāmaḥ punaḥpunaḥ //
jalajaṃ nirgataṃ tāta pramattaṃ caiva vāraṇam /
grahīṣyasi pataṅgeśa nānyo yogo'tra vidyate //
bhīṣma uvāca /
ityemukto vihagastadgatvā vanamuttamam /
dadarśa vāraṇendraṃ taṃ meghācalasamaprabham //
tāṃ sa nāgo girervīthiṃ samprāpta iva bhārataḥ /
sa taṃ dṛṣṭvā mahābhāgaḥ samprahṛṣṭatanūruhaḥ //
bibhakṣayiṣato rājandāruṇasya mahātmanaḥ //
mātaṅgaṃ kacchapaṃ caiva praharṣaḥ sumahānabhūt //
atha vegena mahatā khecaraḥ sa mahābalaḥ /
saṅkucya sarvagātrāṇi kṛcchreṇaivānvapadyata //
tathā gatvā tamadhvānaṃ vāraṇapravaro balī /
niśaśvāsa mahāśvāsaḥ śramādviśramaṇāya ca //
tasya niśvāsavātena madagandhena caiva ha /
udatiṣṭhanmahākūrmo vāraṇapratiṣedhakaḥ //
tayoḥ sutumulaṃ yuddhaṃ dadarśa patageśvaraḥ /
kacchapendradviradayorindraprahvādayoriva //
spṛśantamagrahastena toyaṃ vāraṇayūthapam /
dantairnastaiśca jalajo vārayāmāsa bhārata //
jalajaṃ vāraṇo'pyevaṃ caraṇaiḥ puṣkareṇa ca /
pratyaṣedhannimajjantamunmajjantaṃ tathaiva ca //
muhūrtamabhavadyuddhaṃ tayorbhīmapradarśanam /
atha tasmājjalādrājankacchapaḥ sthalamāsthitaḥ //
sa tu nāgaḥ prabhagro'pi pipāsurna nyavartata /
toyagṛdhnuḥ śanaistarṣādapāsarpata pṛṣṭhataḥ //
taṃ dṛṣṭvā jalajastūrṇamapasarpantamāhavāt /
abhidudrāva vegena vajrayāṇirivāsuram //
taṃ roṣātsthalamuttīrṇamasamprāptaṃ gajottamam /
ubhāveva samastau tu jagrāha vinatāsutaḥ //
caraṇena tu savyena jagrāha sa gajottamam /
praspandamānaṃ balavāndakṣiṇena tu kacchapam //
utpapāta tatastūrṇaṃ pannagendraniṣūdataḥ /
divaṃ khaṃ ca samutpatya pakṣābhyāmaparājitaḥ //
tena cotpatatā tūrṇaṃ saṅgṛhītau nakhairbhṛśam /
vajragarbhaiḥ suniśitaiḥ prāṇāṃstūrṇaṃ mumocatuḥ //
tau gṛhya balavāṃstūrṇaṃ srastapādaśirodharau /
vivalganniva khe krīḍankhecaro'bhijagāma ha //
attukāmastato vīraḥ pṛthivyāṃ pṛthivīpate /
niraikṣata na cāpaśyaddrumaṃ paryāptamāsitum //
naimiṣaṃ tvatha samprāpya devāraṇyaṃ mahādyutiḥ /
apaśyata drumaṃ kañcicchākhāskandhasamāvṛtam //
himavacchikharaprakhyaṃ yojanadvayamucchritam /
pariṇāhena rājendra nalvamātraṃ samantataḥ //
tasya śākhā'bhavatkācidāyatā pañcayojanam /
dṛḍhamūlā dṛḍhaskandhā vajrapatrasamācitā //
tatropaviṣṭaḥ sahasā vainateyo nigṛhya tau /
attukāmastataḥ śākhā tasya vegādavāpatat //
tāṃ patantīmabhiprekṣya prekṣya carṣigaṇānadhaḥ /
āsīnānvasubhiḥ sārdhaṃ satreṇa jagatīpate //
vaikhānasānnāma yatīnvālakhilyagaṇānapi /
tatra bhīrāviśattasya patagendrasya bhārata //
tāndṛṣṭvā sa yatīṃstatra samāsīnānsuraiḥ saha / tuṇḍena gṛhya tāṃ śākhāmutpapāta khageśvaraḥ /
tauca pakṣī bhujaṅgāśo vyomni krīḍannivāvrajat //
taṃ dṛṣṭvā gurusambhāraṃ pragṛhyotpatitaṃ khagam / ṛṣayaste'bruvansarve garuḍo'yamiti sma ha /
na tvanyaḥ kṣamate kaścidyathā'yaṃ vīryavānkhagaḥ //
asau yacchati dharmātmā gurubhārasamanvitaḥ /
ayaṃ krīḍannivākāśe tasmādgaruḍa eva saḥ //
evaṃ te samayaṃ sarve vasavaśca divaukasaḥ /
akārṣuḥ pakṣirājasya garuḍetyeva nāma ha //
sa pakṣī pṛthivīṃ sarvāṃ paridhāvaṃstatastataḥ /
mumukṣaḥ śākhinaḥ śākhāṃ na sma deśamapaśyata //
sa vācamaśṛṇoddivyāmuparyupari jalpataḥ /
devadūtasya vispaṣṭamābhāṣya garuḍeti ca //
vainateya kuvindeṣu samudrānte mahābala /
pātyatāṃ śākhinaḥ śākhā na hi te dharmaniścayāḥ //
tacchrutvā garuḍastūrṇaṃ jagāma lavaṇāmbhasaḥ /
uddeśaṃ yatra te mandāḥ kuvindāḥ pāpakarmiṇaḥ //
tato gatvā tataḥ śākhāṃ mumoca patatāṃvaraḥ /
tayā hatā ********* dāstadā ṣaḍviṃśato nṛpa //
sa deśo rājaśārdūla khyātaḥ paramadāruṇaḥ / śākhāpataga ityeva kuvindānāṃ mahātmanām //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0