Mahabharata · Chapter 13.257

kāṃ tu brāhmaṇapūjāyāṃ vyuṣṭiṃ dṛṣṭvā janādhipa /
kaṃ vā dharmodayaṃ matvā tānarcasi mahāmate //
bhīṣma uvāca /

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
pavanasya ca saṃvādamarjunasya ca bhārata //

sahasrabhujabhṛcchrīmānkārtavīryo'bhavatprabhuḥ /
asya lokasya sarvasya māhiṣmatyāṃ mahābalaḥ //

sa tu ratnākaravatīṃ saptadvīpāṃ sasāgarām /
śaśāsa pṛthivīṃ sarvāṃ haihayaḥ satyavikramaḥ //

svavittaṃ tena dattaṃ tu dattātreyāya karmaṇe /
kṣatradharmaṃ puraskṛtya vinayaṃ śrutameva ca //

ārādhayāmāsa ca taṃ kṛtavīryātmajo munim /
nyamantrayata santuṣṭo dvijaścainaṃ varaistribhiḥ //

sa varaiśchanditastena nṛpo vacanamabravīt /
sahasrabāhutā me'stu yūpamadhye graho yathā //

mama bāhusahasraṃ tu paśyantāṃ sainikā raṇe /
vikrameṇi mahīṃ kṛtsnāṃ jayeyaṃ saṃśitavrata //

tāṃ ca dharmeṇa samprāpya pālayeyamatandritaḥ /
caturthaṃ tu varaṃ yāce tvāmahaṃ dvijasattama //

taṃ mamānugrahakṛte dātumarhasyanindita /
anuśāśantu māṃ santo mithyāvṛttaṃ tvadāśrayam //

ityuktaḥ sa dvijaḥ prāha tathāstviti narādhipam /
evaṃ samabhavaṃstasya varāste dīptatejasaḥ //

gataḥ sa rathamāsthāya jvalanārkasamadyutim /
abravīdvīryasammohātko vā'sti sadṛśo mama //

dhairyairvīryairyaśaḥśauryaurvikrameṇaujasā'pi vā /
tadvākyānte cāntarikṣe vāguvācāśarīriṇī //

na tvaṃ mūḍha vijānīṣe brāhmaṇaṃ kṣatriyādvaram /
sahito brāhmaṇeneha kṣatriyaḥ śāsti vai prajāḥ //
arjuna uvāca /

kuryāṃ bhūtāni tuṣṭo'haṃ kruddho nāśaṃ tathā naye /
karmṇā manasā vācā na mattosti varo dvijaḥ //

pūrvo brahmottaro vādo dvitīyaḥ kṣatriyottaraḥ /
tvayoktau hetuyuktau tau viśeṣastatra dṛśyate //

brāhmaṇāḥ saṃśritāḥ kṣatraṃ na kṣatraṃ brāhmaṇāśritam /
śritā brahmopadhā viprāḥ khādanti kṣatriyānbhuvi //

kṣatriyeṣvāśrito dharmaḥ prajānāṃ paripālanam /
kṣatrādvṛttirbrāhmaṇānāṃ taiḥ kathaṃ brāhmaṇo varaḥ //

sarvabhūtapradhānāṃstānbhaikṣavṛttīnahaṃ sadā /
ātmasambhāvitānviprānsthāpayāmyātmano vaśe //

kathitaṃ tvanayā'satyaṃ gāyantyā kanyayā divi /
vijeṣyāmyavaśānsarvānbrāhmaṇāṃścarmavāsasaḥ //

na ca māṃ cyāvayedrāṣṭrāttriṣu lokeṣu kaścana /
devo vā mānuṣo vā'pi tasmājjyeṣye dvijānaham //

adya brahmottaraṃ lokaṃ kariṣye kṣatriyottaram /
nahi me saṃyuge kaścitsoḍhumutsahate balam //

arjunasya vacaḥ śrutvā vitrastā'bhūnniśācarī /
athainamantarikṣasthastato vāyurabhāṣata //

tyajainaṃ kaluṣaṃ bhāvaṃ brāhmaṇebhyo namaskuru /
eteṣāṃ kurvataḥ pāpaṃ rāṣṭrakṣobho bhaviṣyati //

atha ca tvāṃ mahīpāla śamayiṣyanti vai dvijāḥ /
nirasiṣyanti te rāṣṭrāddhatotsāhā mahābalāḥ //

taṃ rājā kastvamityāha tatastaṃ prāha mārutaḥ /
vāyurvai devadūtosmi hitaṃ tvāṃ prabravīmyaham //
arjuna uvāca /

aho tvayā'yaṃ vipreṣu bhaktirāgaḥ pradarśitaḥ /
yādṛśaṃ pṛthivībhūtaṃ tādṛśaṃ brūhi me dvijam //

vāyorvā sadṛśaṃ kiñcidbrūhi tvaṃ brāhmaṇottamam /
apāṃ vai sadṛśaṃ vahneḥ sūryasya nabhaso'pi vā //