Mahabharata · Chapter 13.241

mānuṣeṣveva jīvatsu gatirvijñāyate na vā /
yathā śubhagatirjīvo nāsau tvaśubhabhāgiti //

etadicchāmyahaṃ śrotuṃ tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

tadahaṃ te pravakṣyāmi jīvitaṃ vidyate yathā /
dvividhāḥ prāṇino loke daivamāsuramāśritāḥ //

manasā karmaṇā vācā pratikalā bhavanti ye /
tādṛśānāsurānviddhi martyāste narakālayāḥ //

hiṃsrāścorāśca dhūrtāśca paradārābhimarśakāḥ /
nīcakarmaratā ye ca śaucamaṅgalavarjitāḥ //

śucividveṣiṇaḥ pāpā lokacāritradūṣakāḥ /
evaṃ yuktasamācārā jīvanto narakālayāḥ //

lokodvegakarāścānye paśavaśca sarīsṛpāḥ /
vṛkṣāḥ kaṇṭakino rūkṣāstādṛśānviddhi cāsurān //

aparāndevapakṣāṃstu śṛṇu devi samāhitā //

manovākkarmabhirnityamanukūlā bhavanti ye /
tādṛśānamarānviddhi te narāḥ svargagāminaḥ //

śaucārjavaparā dhīrāḥ parārthaṃ nāharanti ye /
ye samāḥ sarvabhūteṣu te narāḥ svargagāminaḥ //

bhayādvā vṛttihetorvā anṛtaṃ na vadanti ye /
satyaṃ vadanti satataṃ te narāḥ svargagāminaḥ //

dhārmikāḥ śaucasampannāḥ śuklā madhuravādinaḥ /
nākāryaṃ manasecchanti te narāḥ svargagāminaḥ //

svaduḥkhamiva manyante pareṣāṃ duḥkhavedanam / daridrā api ye kecidyācitāḥ prītipūrvakam /
dadatyeva ca yatkiñcitte narāḥ svargagāminaḥ //

āstikā maṅgalaparāḥ satataṃ vṛddhasevinaḥ /
puṇyakarmaparā nityaṃ te narāḥ svargagāminaḥ //

vratino dānaśīlāśca dharmaśīlāśca mānavāḥ //
ṛjavo mṛdavo nityaṃ te narāḥ svargagāminaḥ //

guruśuśrūṣaṇaparā devabrāhmaṇapūjakāḥ /
kṛjajñāḥ kṛtavidyāśca te narāḥ svargagāminaḥ //

jitendriyā jitakrodhā jitamānamadāḥ smṛtāḥ /
lobhamātsaryahīnā ye te narāḥ svargagāminaḥ //

nirmā nirahaṅkāraḥ sānukrośāḥ svabandhuṣu /
dīnānukampino nityaṃ te narāḥ svargagāminaḥ //

aihikena tu vṛttena pāratramanumīyate /
evaṃvidhā narā loke jīvantaḥ svargagāminaḥ //

yadanyacca śubhaṃ loke prajānugrahakāri ca / paśavaścaiva vṛkṣāśca prajānāṃ hitakāriṇaḥ /
tādṛśāndevapakṣasthāniti viddhi śubhānane //

śubhāśubhaprayaṃ loke sarvaṃ sthāvarajaṅgamam /
daivaṃ śubhamiti prāhurāsuraṃ cāśubhaṃ priye //