Mahabharata · Chapter 13.232
vidhānaṃ sukṛtasyāpi bhūyaḥ śṛṇu śucismite /
procyate tattridhā devi sukṛtaṃ ca samāsataḥ //
yadauparamikaṃ caiva sukṛtaṃ nirupadravam /
tathaiva sopakaraṇaṃ tāvatā sukṛtaṃ viduḥ //
nivṛttiḥ pāpakarmabhyastadauparamikaṃ priye /
manovākkāyajā doṣāḥ śṛṇu me varjanācchubham //
traividhyadoṣoparame yastu doṣavyapekṣayā /
sa hi prāpnoti sakalaṃ sarvaduṣkṛtavarjanāt //
prathamaṃ varjayeddoṣānyugapatpṛthageva vā / tathā dharmamavāpnoti doṣatyāgo hi duṣkaraḥ /
doṣasākalyasantyāgānmunirbhavati mānavaḥ //
saukaryaṃ pasya dharmasya kāryārambhādṛte'pi ca /
ātmā ca labdhoparamo labhante sukṛtaṃ param //
aho nṛśaṃsāḥ pacyante mānuṣāḥ svalpabuddhayaḥ /
etādṛśaṃ na budhyante ātmādhīnaṃ na nirvyathāḥ //
duṣkṛtatyāgamātreṇa padamūrdhvaṃ hi labhyate //
pāpabhīrutvamātreṇa doṣāṇāṃ parivarjanāt / suśobhano bhaveddevi krajurdharmavyapekṣayā /
ityauparamikaṃ devi kathitaṃ sukṛtaṃ tava //
śrutvā ca vṛddhasaṃyogādindriyāṇāṃ ca nigrahāt /
santoṣācca dhṛteścaiva śakyate doṣavarjanam //
tadeva dharmamityāhurdoṣasaṃyamanaṃ priye / yamadharmeṇa dharmosti nānyaḥ śubhataraḥ priye /
yamadharmeṇa yatayaḥ prāpnuvantyuttamāṃ gatim //
īśvarāṇāṃ prabhavatāṃ daridrāṇāṃ ca vai nṛṇām /
saphalo doṣasantyāgo dānādapi śubhādapi //
tapo dānaṃ mahādevi doṣamalpaṃ hi nirbharet /
sukṛtaṃ yāmikaṃ coktaṃ vakṣye nirupasādhanam //
sukhābhisandhirlokānāṃ satyaṃ śaucamathārjavam /
vratopavāsaḥ prītiśca brahmacaryaṃ damaḥ śamaḥ //
evamādi śubhaṃ karma sukṛtaṃ niyamāśritam /
śṛṇu teṣāṃ viśeṣāṃśca kīrtayiṣyāmi bhāmini //
satyaṃ svargasya sopānaṃ pārāvārasya nauriva /
nāsti satyātparaṃ dānaṃ nāsti satyātparaṃ tapaḥ //
yathā śrutaṃ yathā dṛṣṭamātmanā yadyathā kṛtam /
tathā tasyāvikāreṇa vacanaṃ satyalakṣaṇam //
yacchalenābhisaṃyuktaṃ satyarūpaṃ mṛṣaiva tat /
satyameva pravaktavyaṃ pārāvaryaṃ vijānatā //
dīrghāyuśca bhavetsatyātkulasantānapālakaḥ /
lokasaṃsthitipālaśca bhavetsatyena mānavaḥ //
umovāca /
kathaṃ sandhārayanmartyo vrataṃ śubhamavāpnuyāt //
maheśvara uvāca /
pūrvamuktaṃ tu yatpāpaṃ manovākkāyakarmabhiḥ /
vratavattasya santyāgastapovratamiti smṛtam //
tyājyaṃ vā yadi vā joṣyamavrateni vṛthā caran /
tathā phalaṃ na labhate tasmāddharmaṃ vṛthā caret //
śuddhakāyo naro bhūtvā snātvā tīrtha yathāvidhi /
pañcabhūtāni candrārkau sandhye dharmayamau pitṝn //
ātmanaiva tathā'tmānaṃ nivedya vratavaccaret /
vratamāmaraṇādvā'pi kālacchedena vā haret //
śākādiṣu vrataṃ kuryāttathā puṣpaphalādiṣu /
brahmacaryavrataṃ kuryādupavāsavrataṃ tathā //
evamanyeṣu bahuṣu vrataṃ kāryaṃ hitaiṣiṇā / vratabhaṅgo yathā na syādrakṣitavyaṃ tathā budhaiḥ /
vratabhaṅge mahatpāpamiti viddhi śubhekṣaṇe //
auṣadhārthaṃ yadajñānādgurūṇāṃ vacanādapi /
anugrahārthaṃ bandhūnāṃ vratabhaṅgo na duṣyate //
vratāpavargakāle tu daivabrāhmaṇapūjanam /
nareṇa tu yathā viddhi kāryasiddhiṃ yathā'ptuyāt //
umovāca /
kathaṃ śaucavidhistatra tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /
bāhmamābhyantaraṃ ceti dvividhaṃ śaucamiṣyate /
mānasaṃ sukṛtaṃ yattacchaucamābhyantaraṃ smṛtam //
sadā'hāraviśuddhiśca kāyaprakṣālanaṃ ca yat /
bāhyaśaucaṃ bhavedetattathaivācamanādinā //
mṛccaiva śuddhadeśasthā gośakṛnmūtrameva ca / dravyāṇi gandhayuktāni yāni puṣṭikarāṇi ca /
etaiḥ sammārjayetkāyamambhasā ca punaḥ punaḥ //
akṣobhyaṃ yatprakīrṇaṃ ca nityasrotaṃ ca yajjalam /
prāyaśastādṛśe majjedanyathā ca vivarjayet //
tristrirācamanaṃ śreṣṭhaṃ niṣphenairnirmalairjalaiḥ / tathā viṇmūtrayoḥ śuddhiradbhirbahumṛdā bhavet /
tathaiva jalasaṃśuddhiryatsaṃśuddhaṃ tu saṃspṛśet //
śakṛtā bhūmiśuddhiḥ syāllauhānāṃ bhasmanā smṛtam /
takṣaṇaṃ gharṣaṇaṃ caiva dāravāṇāṃ viśodhanam //
dahanaṃ mṛṇmayānāṃ ca martyānāṃ kṛcchradhāraṇam / śeṣāṇāṃ devi sarveṣāmātapena jalena ca /
brāhmaṇānāṃ ca vākyena sadā saṃśodhanaṃ bhavet //
adṛṣṭamadbhirnirṇiktaṃ yacca vācā praśasyate / evamāpadi saṃśuddhirevaṃ śaucaṃ vidhīyate /
umovāca /
āhāraśuddhistu kathaṃ devadeva maheśvara //
maheśvara uvāca /
amāṃsamadyamakledyamaparyuṣitameva ca /
atikaṭvamlalavaṇahanaṃ ca śubhagandhi ca //
krimikeśamalairhīnaṃ saṃvṛtaṃ śuddhadarśam /
evaṃvidhaṃ sadāhāryaṃ devabrāhmaṇasātkṛtam //
śrutamityeva tajjñeyamanyathā manyase'śubham /
grāmyādāraṇyakaiḥ siddhaṃ śreṣṭhamityavadhāraya //
atimātragṛhītāttu alpadattaṃ bhavecchuci / yajñaśeṣaṃ haviḥśeṣaṃ pitṛśeṣaṃ ca nirmalam /
iti te kathitaṃ devi bhūyaḥ kiṃ śrotumicchasi //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0