Mahabharata · Chapter 13.221

bhagavandevadeveśa bhūtapāla namostu te /
hrasvāṅgāścaiva vakrāṅgāḥ kubjā vāmanakāstathā //

apare mānuṣā deva dṛśyante kuṇibāhavaḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi lobhamohasamanvitāḥ /
dhānyamānānvikurvanti krayavikrayakāraṇāt //

kuladoṣaṃ tadā devi dhṛtamāneṣu nityaśaḥ /
ardhāpakarṣaṇaṃ caiva sarveṣāṃ krayavikraye //

aṅgadoṣakarā ye tu pareṣāṃ kopakāraṇāt /
māṃsādāścaiva ye mūrkhā ayathāvatprathāḥ sadā //

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane /
hrasvāṅgā vāmanāścaiva kubjāścaiva bhavanti te //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ keciddṛśyante mānuṣeṣu vai / unmattāśca piśācāśca paryaṭanto yatastataḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi darpāhankārasaṃyutāḥ /
bahudhā pralapantyeva hasanti ca parānbhṛśam //

mohayanti parānbhogairmadanairlobhakāraṇāt / vṛddhāngurūṃśca ye mūrkhā vṛthaivāpahasanti ca /
śauṇḍā vidagdhāḥ śāstreṣu sadaivānṛtavādinaḥ //

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane /
unmattāśca piśācāśca bhavantyeva na saṃśayaḥ //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ kecinnirapatyāḥ suduḥkhitāḥ / yatanto na labhantyeva apatyāni yatastataḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi sarvaprāṇiṣu nirdayāḥ /
ghnanti bālāṃśca bhuñjante mṛgāṇāṃ pakṣiṇāmapi //

guruvidveṣiṇaścaiva paraputrābhyasūyakāḥ /
pitṛpūjāṃ na kurvanti yathoktāṃ cāṣṭakādibhiḥ //

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane / mānuṣyaṃ vā cirātprāpya nirapatyā bhavanti te /
putraśokayutāścāpi nāsti tatra vicāraṇā //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ kecitpradṛśyante suduḥkhitāḥ /
udvegavāsaniratāḥ sodvegāśca yatavratāḥ //

nityaṃ śokasamāviṣṭā durgatāśca tathaiva ca /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā nityamutkrośanaparāyaṇāḥ /
bhīṣayanti parānityaṃ vikurvanti tathaiva ca //

ṛṇavṛddhikarāścaiva daridrebhyo yatheṣṭataḥ /
ṛṇārthamabhigacchanti satataṃ vṛddhirūpakāḥ //

udvijante hi tāndṛṣṭvā dhārakāḥ svārthakāraṇāt /
ativṛddhirna kartavyā daridrebhyo yatheṣṭataḥ //

ye śvabhiḥ krīḍamānāśca trāsayanti vane mṛgān /
prāṇihiṃsāṃ tathā devi kurvanti ca yatastataḥ //

yeṣāṃ gṛheṣu vai śvānastrāsayanti vṛthā narān /
evaṃyuktasamācārāḥ kāladharmagatāḥ punaḥ //

pīḍitā yamadaṇḍena nirayasthāściraṃ priye /
kathañcitprāpya mānuṣyaṃ tatra te duḥkhasaṃyutāḥ //

kudeśe duḥkhabhūyiṣṭhe vyāghātaśatasaṅkule /
jāyante tatra śocantaḥ sodvegāśca yatastataḥ //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ kecidaiśvaryajñānasaṃyutāḥ / mlecchabhūmiṣu dṛśyante mlecchaiśvaryasamanvitāḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi dhanadhānyasamanvitāḥ /
ayathāvatprayacchanti śraddhāvarjitameva vā //

apātrebhyaśca ye dānaṃ śaucamaṅgalavarjitāḥ /
dadatyeva ca ye mūrkhāḥ ślāghayā'vajñayā'pi vā //

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane / kudeśe mlecchabhūyiṣṭhe durgame vanasankaṭe /
mlecchādhipatyaṃ samprāpya jāyante tatratatra vai //
umovāca /

bhagavanbhaganetraghna mānuṣeṣu ca kecana /
klībā napuṃsakāścaiva dṛśyante ṣaṇḍakāstathā //

nīcakarmaratā nīcā nīcasakyāstathā bhuvi /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

tadahaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu kalyāṇi kāraṇam //

ye purā manujā bhūtvā ghorakarmaratāstathā /
paśupaṃstvopagātena jīvanti ca ramanti ca //

puṃstvopaghātinaścaiva narāṇāṃ kopakāraṇāt /
ye dhūrtāḥ strīṣu gacchanti ayathāvadyatheṣṭataḥ //

kāmavighnakarā ye tu dveṣapaiśunyakāraṇāt / evaṃyuktasamācārāḥ kāladharmaṃ gatāstu te /
daṇḍitā yamadaṇḍena nirayasthāściraṃ priye //

yadi cenmānuṣaṃ janma labheraṃste tathāvidhāḥ /
klībā varṣavarāścaiva ṣaṇḍakāśca bhavanti te //

nīcakarmaparā loke nirlajjā vītasambhramāḥ /
parāndīnānbahiṣkṛtya te bhavanti svakarmaṇā //

yadi cetsamprapaśyeraṃste mucyante hi kalmaṣāt /
atrāpi te pramādyeyuḥ patanti narakālaye //

strīṇāmapi tathā devi yathā puṃsāṃ tu karmajam /
iti te kathitaṃ devi bhūyaḥ śrotuṃ kimicchasi //