Mahabharata · Chapter 13.220

bhagavandevadeveśa mama prītivivardhana / jātyandhāścaiva dṛśyante jātā vā naṣṭacakṣuṣaḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu kalyāṇi kāraṇam //

ye purā kāmakāreṇi paraveśmasu lolupāḥ /
parastriyo'bhivīkṣante duṣṭenaiva svacakṣuṣāḥ //

andhīkurvanti yanmartyānkrodhalobhasamanvitāḥ /
lakṣaṇajñāśca rūpeṣu ayathāvatpradarśakāḥ //

evaṃ yuktasamācārāḥ kāladharmavaśāstu te /
daṇḍitā yamadaṇḍena nirayasthāściraṃ priye //

yadi cenmānuṣaṃ janma labheraṃste tathāpi vā / svabhāvato vā jātā vā andhā eva bhavanti te /
akṣirogayutā vā'pi nāsti tatra vicāraṇā //
umovāca /

mukharogayutāḥ keciddṛśyante satataṃ narāḥ /
dantakaṇṭhakapolasthairvyādhibhirbahupīḍitāḥ //

ādiprabhṛti vai martyā jātā vā'pyatha kāraṇāt /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu devi samāhitā //

kuvaktārastu ye devi jihvayā kaṭukaṃ bhṛśam /
asatyaṃ paruṣaṃ ghoraṃ gurūnprati parānprati //

jihvābādhāṃ tadā'nyeṣāṃ kurvate kopakāraṇāt / prāyaśo'nṛtabhūyiṣṭhā narāḥ kāryavaśena vā /
teṣāṃ jihvāpradeśasthā vyādhayaḥ sambhavanti te //

kuśrotārastu ye cāryaṃ pareṣāṃ karṇanāśakāḥ /
karṇarogānbahuvidhām̐llabhante te punarbhave //

dantarogaśirorogakarṇarogāstathaiva ca /
anye duḥkhāśritā doṣāḥ sarve cātmakṛtaṃ phalam //
umovāca /

pīḍyante satataṃ deva mānuṣeṣveva kecana /
kukṣipakṣāśritairdoṣairvyādhibhiścodarāśritaiḥ //

tīkṣṇiśūlaiśca pīḍyante narā duḥkhapariplutāḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi kāmakrodhavaśā bhṛśam /
ātmārthameva cāhāraṃ bhuñjante nirapekṣakāḥ //

abhakṣyāhāradānaiśca viśvastānāṃ viṣapradāḥ /
abhakṣyabhakṣadāścaiva śaucamaṅgalavarjitāḥ //

māṃsayuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane /
kathañcitprāpya mānuṣyaṃ tatra te vyādhipīḍitāḥ //

taistairbahuvidhākārairvyādhibhirduḥkhasaṃśritāḥ /
bhavantyevaṃ tathā devi yathā caivaṃ tathā kṛtam //
umovāca /

dṛśyante satataṃ deva vyādhibhirmehanāśritaiḥ / pīḍyamānāstathā martyā aśmarīśarkarādibhiḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi paradārapradharṣakāḥ /
tiryagyoniṣu dhūrtā vai maithunārthaṃ caranti ca //

kāmadoṣeṇi ye dhūrtāḥ kanyāsu vidhavāsu ca /
balātkāreṇa gacchanti rūpadarpasamanvitāḥ //

tādṛśā maraṇaṃ punarjanmani śobhane / yadi cenmānuṣaṃ janma labheraṃste tathāvidhāḥ /
mehanasthaistathā ghoraiḥ pīḍyante vyadhibhiḥ priye //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ keciddṛśyante śoṣiṇaḥ kṛśāḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi māṃsalubdhāḥ sulolupāḥ /
ātmārthe svādugṛddhāśca parabhogopatāpinaḥ //

abhyasūyāścopatāpāḥ parabhogeṣu ye narāḥ /
evaṃ yuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane //

śeṣavyādhiyutāstatra narā dhamanisantatāḥ /
bhavantyeva narā devi pāpakarmopabhoginaḥ //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ kecitkliśyante kaṇṭharogiṇaḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi pareṣāṃ rūpanāśanāḥ /
āghātavadhabandhaiśca vṛthā daṇḍena mohitāḥ //

iṣṭanāśakarā ye tu apathyāhāradā narāḥ /
cikitsakā vā duṣṭāsca dveṣalobhasamanvitāḥ //

nirdayāḥ prāṇihiṃsāyāṃ maladāścittanāśanāḥ /
evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane //

yadi vai mānuṣaṃ janma labheraṃsteṣu duḥkhitāḥ /
atra te kleśasaṃyuktāḥ kaṇṭharogaśatairvṛtāḥ //

kecittvagdoṣasaṃyuktā vraṇakuṣṭhaiśca saṃyutāḥ / śvitrakuṣṭhayutā vā'pi bahudhā kṛcchrasaṃyutāḥ /
bhavantyeva narā devi yathā tena kṛtaṃ phalam //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ kecidaṅgahīnāśca paṅgava /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi lobhamohasamāvṛtāḥ / prāṇināṃ prāṇahiṃsārthamaṅgavighnaṃ prakurvate /
śastreṇotkṛtya vā devi prāṇināṃ ceṣṭanāśakāḥ //

evaṃ yuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane / tadaṅgahīnā vai pretya bhavantyeva na saṃśayaḥ /
svabhāvato vā jātā vā paṅgavaśca bhavanti te //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ kecidgranthibhiḥ pilakaistathā /
kliśyamānāḥ pradṛśyante tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi granthibhedakarā nṛṇām / muṣṭiprahāraparuṣā nṛśaṃsāḥ pāpakāriṇaḥ /
pāṭakāstoṭakāścaiva śūlatunnāstathaiva ca //

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane /
granthibhiḥ pilakaiścaiva kliśyante bhṛśaduḥkhitāḥ //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ kecitpādarogasamanvitāḥ /
dṛśyante satataṃ deva tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi krodhalobhasamanvitāḥ / manujā devatāsthānaṃ svapādairbhraṃśayantyuta /
jānubhiḥ pārṣṇibhiścaiva prāṇihiṃsāṃ prakurvate //

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane /
pādarogairbahuvidhairbādhyante vipadādibhiḥ //
umovāca /

bhagavanmānuṣāḥ keciddṛśyante bahavo bhuvi /
vātajaiḥ pittajai rogairyugapatsānnipātakaiḥ //

rogairbahuvidhairdeva kliśyamānāḥ suduḥkhitāḥ / asamastaiḥ samastaiśca āḍhyā vā durgatāstathā /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

tadahaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu kalyāṇi kāraṇam //

ye purā manujā devi tvāsuraṃ bhāvamāśritāḥ /
svavaśāḥ kopanaparā guruvidveṣiṇastathā //

pareṣāṃ duḥkhajanakā manovākkāyakarmabhiḥ /
chindanbhindanstudanneva nityaṃ prāṇiṣu nirdayāḥ //

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane / yadi vai mānuṣaṃ janma labheraṃste tathāvidhāḥ /
tatra te bahubhirghoraistapyante vyādhibhiḥ priye //

kecidvātādisaṃyuktāḥ kecitkāsasamanvitāḥ /
jvarātisāratṛṣṇābhiḥ pīḍyamānāstathā pare //

pādagulmaiśca bahubhiḥ śleṣmadoṣasamanvitāḥ / pādarogaiśca vividhairvraṇakuṣṭhabhagandaraiḥ /
āḍhyā vā durgatā vā'pi dṛśyante vyādhipīḍitāḥ /

evamātmakṛtaṃ karma bhuñjante tatratatra te / abhibhūtuṃ na śakyaṃ hi kenacitsvakṛtaṃ phalam /
iti te kathitaṃ devi bhūyaḥ śrotuṃ kimicchasi //