Mahabharata · Chapter 13.218

bhagavandevadeveśa tryakṣa bho vṛṣabhadhvaja /
mānuṣāstrividhā deva dṛśyante satataṃ vibho //

āsīnā eva bhuñjante sthānaiśvaryaparigrahaiḥ /
apare yatnapūrvaṃ tu labhante bhogasaṅgraham //

apare yatamānāśca na labhante tu kiñcana /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

nyāyatastvaṃ mahābhāge śrotukāmā'si bhāmini //

ye loke mānuṣā devi dānadharmaparāyaṇāḥ /
pātrāṇi vidhivajjñātvā dūratopyanumānataḥ //

abhigamya svayaṃ tatra grāhayanti prasādya ca /
dānādi ceṅgitaireva tairavijñātameva vā //

punarjanmani te devi tādṛśāḥ śobhanā narāḥ /
ayatnatastu tānyeva phalāni prāpnuvantyuta //

āsīnā eva bhuñjante bhogānsukṛtabhoginaḥ //

apare ye ca dānāni dadatyeva prayācitāḥ /
yadāyadā'rthine dattvā punardānaṃ ca yācitāḥ //

tāvatkālaṃ tato devi punarjanmani te narāḥ /
yatnataḥ śramasaṃyuktāḥ punastānprāpnuvanti ca //

yācitā api kecittu adattvaiva kathañcana /
abhyasūyāparā martyā lobhopahatacetasaḥ //

te punarjanmani śubhe yatanto bahudhā narāḥ /
na prāpnuvanti manujā mārgantaste'pi kiñcana //

nānuptaṃ rohate sasyaṃ tadvaddānaphalaṃ viduḥ /
yadyaddadāti puruṣastattatprāpnoti kevalam //

iti te kathitaṃ devi bhūyaḥ śrotuṃ kimicchasi //
umovāca /

bhagavanbhaganetraghna kecidvārdhakasaṃyutāḥ /
abhogayogyakāle tu bhogāṃścaiva dhanāni ca //

labhante sthavirā bhūtā bhogaiśvaryaṃ yatastataḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu tatvaṃ samāhitā //

dharmakāryaṃ ciraṃ kālaṃ vismṛtya dhanasaṃyutāḥ /
prāṇāntakāle samprāpte vyādhibhiśca nipīḍitāḥ //

ārabhante punardharmaṃ dātuṃ dānāni vā narāḥ /
te punarjanmani śubhe bhūtvā duḥkhapariplutāḥ //

atītayauvane kāle sthaviratvamupāgatāḥ /
labhante pūrvadattānāṃ phalāni śubhalakṣaṇe //

etatkarmaphalaṃ devi kālayogādbhavatyuta //
umovāca /

bhogayuktā mahādeva kecidvyādhipariplutāḥ /
asamarthāśca tānbhoktaṃ bhavanti kimu kāraṇam //
maheśvara uvāca /

vyādhiyogaparikliṣṭā ye nirāśāḥ svajavite /
ārabhante tadā kartuṃ dānāni śubhalakṣaṇam //

te punarjanmani śubhe prāpya tāni phalānyuta /
asamarthāśca tānbhoktuṃ vyādhitāste bhavantyuta //
umovāca /

bhagavandevadeveśa mānuṣeṣveva kecana / rūpayuktāḥ pradṛśyante śubhāṅgā priyadarśanāḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu tatvaṃ samāhitā //

ye purā manujā devi lajjāyuktāḥ priyaṃvadāḥ /
śaktāḥ sumadhurā nityaṃ bhūtvā caiva svabhāvataḥ //

amāṃsabhojinaścaiva sadā prāṇidayāyutāḥ / pratikarmapradā vā'pi vastradā dharmakāraṇāt /
bhūmiśuddhikarā vā'pi kāraṇādagnipūjakāḥ //

evaṃ yuktasamācārāḥ punarjanmani te narāḥ /
rūpeṇa spṛhaṇīyāstu bhavantyeva na saṃśayaḥ //
umovāca /

virūpāśca pradṛśyante mānuṣeṣveva kecana /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

tadahaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu kalyāṇi kāraṇam //

rūpayogātpurā martyā darpāhankārasaṃyutāḥ /
virūpahāsakāscaiva stutinindādibhirbhṛśam //

paropatāpanāścaiva māṃsādāśca tathaiva ca /
abhyasūyāparāścaiva aśuddhāśca tathā narāḥ //

evaṃ yuktasamācārā yamaloke sudaṇḍitāḥ / kathañcitprāpya mānuṣyaṃ tatra te rūpavarjitāḥ /
virūpāḥ sambhavantyeva nāsti tatra vicāraṇā //
umovāca /

bhagavandevadeveśa kecitsaubhāgyasaṃyutāḥ / rūpabhogyavihīnāśca dṛśyante pramadāpriyāḥ /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

ye purā manujā devi saumyaśīlāḥ priyaṃvadāḥ /
svadāraireva santuṣṭā dāreṣu samavṛttayaḥ //

dākṣiṇyenaiva vartante pramadāsvapriyāsvapi / na tu pratyādiśantyeva strīdoṣānguṇasaṃśritān /

annapānīyadāḥ kāle nṛṇāṃ svādupradāśca ye /
svadāravartinaścaiva dhṛtimanto niratyayāḥ //

evaṃ yuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane / mānuṣāste bhavantyeva satataṃ subhagā bhṛśam /
arthādṛte'pi te devi bhavanti pramadāpriyāḥ //
umovāca /

durbhagāḥ sampradṛśyante āḍhyā bhogayutā api /
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

tadahaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu sarvaṃ samāhitā //

ye purā manujā devi svadāreṣvanapekṣayā /
yatheṣṭavṛttayaścaiva nirlajjā vītasambhramāḥ //

pareṣāṃ vipriyakarā vāṅmanaḥkāyakarmabhiḥ /
nirāśrayā nirānandāḥ strīṇāṃ hṛdayakopanāḥ //

evaṃ yuktasamācārāḥ panarjanmani te narāḥ / durbhagāstu bhavantyeva strīṇāṃ hṛdayavipriyāḥ /

nāsti teṣāṃ ratisukhaṃ svadāreṣvapi kiñcana //