Mahabharata · Chapter 13.154

gārhasthyaṃ dharmamakhilaṃ prabrūhi bharatarṣabha /
ṛddhimāpnoti kiṃ kṛtvā manuṣya iha pārthiva //
bhīṣma uvāca /

atra te vartayiṣyāmi purāvṛttaṃ janādhipa /
vāsudevasya saṃvādaṃ pṛthivyāścaiva bhārata //

saṃstutya pṛthivīṃ devīṃ vāsudevaḥ pratāpavān /
papraccha bharataśreṣṭha māṃ tvaṃ yatpṛcchase'dya vai //
vāsudeva uvāca /

gārhasthyaṃ dharmamāśritya mayā vā madvidhena vā /
kimavaśyaṃ dhare kāryaṃ kiṃ vā kṛtvā sukhaṃ bhavet //
pṛthivyuvāca /

ṛṣayaḥ pitaro devā manuṣyāścaiva mādhava /
pūjyāścaivārcanīyāśca yathā caiva nibodha me //

sadā yajñena devāṃśca sadā'tithyena mānuṣān /
chandatastarpaṇenāpi pitṝnyuñjanti nityaśaḥ //

tena hyṛṣigaṇāḥ prītā brahmacayeṇi cānagha /
nityamagniṃ paricaredabhuktvā balikarma ca //

kuryāttathaiva devānvai priyaṃ me madhusūdana /
kuryādaharahaḥ śrāddhamannādyenodakena ca //

payomūlaphalairvā'pi pitṝṇāṃ prītimāvahet /
siddhānnādvaiśvadevaṃ vai kuryādagnau yathāvidhi //

āgnīṣomaṃ vaiśvadevaṃ dhānvantaryamanantaram /
prajānāṃ pataye caiva pṛthagghomo vidhīyate //

tathaiva cānupūrvyeṇa balikarma prayojayet /
dakṣiṇāyāṃ yamāyeti pratīcyāṃ varuṇāya ca //

somāya cāpyudīcyāṃ vai vāstumadhye prajāpateḥ /
dhanvantareḥ prāgudīcyāṃ prācyāṃ śakrāya mādhava //

manuṣyebhya iti prāhurbaliṃ dvāri gṛhasya vai /
marudbhyo daivatebhyaśca balimantargṛhe haret //

tathaiva viśvedevebhyo balimākāśato haret /
niśācarebhyo bhūtebhyo baliṃ naktaṃ yathā haret //

evaṃ kṛtvā baliṃ samyagdadyādbhikṣāṃ dvijāya vai /
alābhe brāhmaṇasyāgnāvagramuddhṛtya nikṣipet //

yadā śrāddhaṃ pitṛbhyopi dātumiccheta mānavaḥ /
tadā paścātprakurvīta nivṛtte śrāddhakarmaṇi //

pitṝnsantarpayitvā tu baliṃ kuryādvidhānataḥ /
veśvadaivaṃ tataḥ kuryātpaścādbrāhmṇabhojanam //

tato'nnenāvaśeṣeṇa bhojayedatithīnapi / arghyapūrvaṃ mahārāja tataḥ prīṇāti mānavān /
anityaṃ hi sthito yasmāttasmādatithirucyate //

ācāryasya pituścaiva sakhyurāptasya cātitheḥ /
idamasti gṛhe mahyamiti nityaṃ nivedayet //

te yadvadeyustatkuryāditi dharmo vidhīyate /
gṛhasthaḥ puruṣaḥ kṛṣṇa śiṣṭāśī ca sadā bhavet //

rājartvijaṃ snātakaṃ ca guruṃ śvaśurameva ca /
arcayenmadhuparkeṇa parisaṃvatsaroṣitān //

śvabhyaśca śvapacebhyaśca vayobhyaścāvapedbhuvi //

vaiśvadevaṃ hi nāmaitatsāyaṃ prātarvidhīyate //

etāṃstu dharmāngārhasthyānyaḥ kuryādanasūyakaḥ /
sa iharddhiṃ parāṃ prāpya pretya loke mahīyate //
bhīṣma uvāca /

iti bhūmervacaḥ śrutvā vāsudevaḥ pratāpavān /
tathā cakāra satataṃ tvamapyevaṃ sadā'cara //

etadgṛhasthadharmaṃ tvaṃ ceṣṭamāno janādhipa /
iha loke yaśaḥ prāpya pretya svargamavāpsyasi //