Mahabharata · Chapter 13.111

vidhiṃ gavāṃ paraṃ śrotumicchāmi nṛpa tattvataḥ /
yena tāñśāśvatām̐llokānarthināṃ prāpnuyādiha //
bhīṣma uvāca /

na godānātparaṃ kiñcidvidyate vasudhādhipa /
gaurhi nyāyāgatā dattā sadyastārayate kulam //

satāmarthe samyagutpādito yaḥ sa vai klṛptaḥ samyagābhyaḥ prajābhyaḥ /
tasmātpūrvaṃ hyādikālapravṛttaṃ godānārthaṃ śṛṇu rājanvidhiṃ me //

purā goṣṭhe nilīnāsu goṣu sandigdhadarśinā /
māndhātrā prakṛtaṃ praśnaṃ bṛhaspatirabhāṣata //

dvijānāmantrya satkṛtya proktaṃ kālamupoṣya ca /
godānārthe prayuñjīta rohiṇīṃ niyatavrataḥ //

āhvānaṃ ca prayuñjīta samaṅge bahuleti ca /
praviśya ca gavāṃ madhyamimāṃ śrutimudāharet //

gaurme mātā vṛṣabhaḥ pitā me divaṃ garbhaṃ jagatī me pratiṣṭhā /
prapadyaivaṃ śarvarīmuṣya goṣu punarvāṇīmutsṛjedgopradāne //

sa tāmekāṃ niśāṃ gobhiḥ samasakhyaḥ samavrataḥ /
aikātmyagamanātsadyaḥ kaluṣādvipramucyate //

utsṛṣṭavṛṣavatsā hi pradeyā sūryadarśane /
tridivaṃ pratipattavyamarthavādāśiṣastava //

ūrjasvinya ūrjamedhāśca yajñe garbho'mṛtasya jagataśca pratiṣṭhā /
kṣite rohaḥ pravahaḥ śaśvadeva / prājāpatyāḥ sarvamityarthavādāḥ //

gāvo mamainaḥ praṇudantu sauryā- stathā saumyāḥ svargayānāya santu /
ātmānaṃ me mātṛvaccāśrayantu tathā'nuktāḥ santu sarvāśiṣo me //

śoṣotsarge karmabhirdehamokṣe sarasvatyaḥ śreyase sampravṛttāḥ /
yūyaṃ nityaṃ sarvapuṇyopavāhyāṃ diśadhvaṃ me gatimiṣṭāṃ prasannāḥ //

yā vai yūyaṃ so'hamadyaiva bhāvo yuṣmāndattvā cāhamātmapradātā /
manaścyutā mana evopapannāḥ sandhukṣadhvaṃ saumyarūpāgryadehāḥ //

dānasyāgre pūrvametadvadeta gavāṃ dātā vidhivatparvadṛṣṭam /
pratibrūyāccheṣamardhandvijātiḥ pratigṛhṇanvai gopradāne vidhijñaḥ //

gāṃ dadānīti vaktavyamarghyamutsṛjya suvrataḥ /
ūḍhavyā bharitavyā ca vaiṣṇavīti ca codayet //

nāma saṅkīrtayettasyā yathāsaṃkhyottaraṃ sa vai /
phalaṃ ṣaṭtriṃśadaṣṭau ca sahasrāṇi ca viṃśatiḥ //

evametānguṇānvidyādgavādīnāṃ yathākramam /
gopradātā samāpnoti samastānaṣṭame krame //

godaḥ śīlī nirbhayaścārghadātā na syādduḥkhī vasudātā ca kāmam /
upasyoḍhā bhārate yaśca vidvā- nvikhyātāste vaiṣṇavāścandralokāḥ //

gā vai dattvā govratī syāttrirātraṃ niśāṃ caikāṃ saṃvaseteha tābhiḥ /
kāmyāṣṭabhyāṃ vartitavyaṃ trirātraṃ rasairvā goḥ śakṛtā praśnavairvā //

devavratī syādvṛṣabhapradāne vedāvāptirgoyugasya pradāne /
tathā gavāṃ vidhimāsādya yajvā lokānagryānvindate govidhijñaḥ //

kāmānsarvānpārthivānekasaṃsthā- nyo vai dadyātkāmadughāṃ ca dhenum /
samyaktāḥ syurhavyakavyaughavatya stāsāmukṣṇāṃ jyāyasāṃ sampradānam //

na cāśiṣyāyāvratāyopakuryā- nnāśraddadhānāya na vakrabuddhaye /
guhyo hyayaṃ sarvalokasya dharmo nemaṃ dharmaṃ yatra tatra prajalpet //

santi loke śraddadhānā manuṣyāḥ santi kṣudrā rākṣasamānuṣeṣu /
eṣāmetaddīyamānaṃ hyaniṣṭaṃ ye nāstikyaṃ cāśrayante'lpapuṇyāḥ //

bārhaspatyaṃ vākyametanniśamya ye rājāno gopradānāni dattvā /
lokānprāptāḥ puṇyaśīlāḥ pravṛttā- stānme rājankīrtyamānānnibodha //

uśīnaro viśvagaśvo nṛgaśca bhagīratho viśruto yauvanāśvaḥ /
māndhātā vai mucukundaśca rājā bhūridyumno naiṣadhaḥ somakaśca //

purūravā bharataścakravartī yasyānvavāye bharatāḥ sarva eva /
tathā vīro dāśarathiśca rāmo ye cāpyanye viśrutāḥ kīrtimantaḥ //

tathā rājā pṛthukarmā dilīpo divaṃ prāpto gopradānairvidhijñaḥ /
yajñairdānaistapasā rājadharmai- rmāndhātā'bhūdgopradānaiśca yuktaḥ //

tasmātpārtha tvamapīmāṃ mayoktāṃ bārhaspatīṃ bhāratīṃ dhārayasva /
dvijāgryebhyaḥ samprayacchasva prīto gāḥ puṇyā vai prāpya rājyaṃ kurūṇām //
vaiśampāyana uvāca /

tathā sarvaṃ kṛtavāndharmarājo bhīṣmeṇokto vidhivadgopradāne
sa māndhāturveda devopadiṣṭaṃ samyagdharmaṃ dhārayāmāsa rājā //

iti nṛpa satataṃ gavāṃ pradāne yavaśakalānsaha gomayaiḥ pibānaḥ /
kṣititalaśayanaḥ śikhī yatātmā vṛṣa iva rājavṛṣastadā babhūva //

narapatirabhavatsadaiva tābhyaḥ prayatamanāstvabhisaṃstuvaṃśca gā vai /
nṛpatidhuri ca gāmayukta bhūpa- sturagavarairagamacca yatra tatra //