Mahabharata · Chapter 12.97
kṣatradharmāddhi pāpīyānna dharmo'sti narādhipa /
apayāne ca yuddhe ca rājā hanti mahājanam //
atha sma karmaṇā kena lokāñjayati pārthivaḥ /
vidvañjijñāsamānāya prabrūhi bharatarṣabha //
bhīṣma uvāca /
nigraheṇa ca pāpānāṃ sādhūnāṃ sangraheṇa ca /
yajñairdānaiśca rājāno bhavanti śucayo'malāḥ //
uparundhanti rājāno bhūtāni vijayārthinaḥ /
ta eva vijayaṃ prāpya vardhayanti punaḥ prajāḥ //
apavidhyanti pāpāni dānayajñatapobalaiḥ /
anugraheṇa bhūtānāṃ puṇyameṣāṃ vivardhate //
yathaiva kṣetraniryātā niryātaṃ kṣetrameva ca /
hinasti dhānyakakṣaṃ ca na ca dhānyaṃ vinaśyati //
evaṃ śastrāṇi muñcanto ghnanti vadhyānanekadhā /
tasyaiṣā niṣkṛtirdṛṣṭā bhūtānāṃ bhāvanaṃ punaḥ //
yo bhūtāni sadā'narthādvadhātkleśācca rakṣati /
dasyubhyaḥ prāṇadānātsa dhanadaḥ sukhado virāṭ //
sa sarvayajñārījāno rājā'thābhayadakṣiṇaiḥ /
anubhūyeha bhadrāṇi prāpnotīndrasalokatām //
brāhmaṇārthe samutpanne yo'bhiniṣpatya yudhyati /
ātmānaṃ yūpamutsṛjya sa yajño'nantadakṣiṇaḥ //
abhīto vikirañśatrūnpratigṛhya śarāṃstathā /
na tasmāntridaśāḥ śreyo bhuvi paśyanti kiñcana //
tasya śastrāṇi yāvanti tvacaṃ bhindanti saṃyuge /
tāvataḥ so'śnute lokānsarvakāmaduho'kṣayān //
yadasya rudhiraṃ gātrādāhave sampravartate /
saha tenaiva srāveṇa sarvapāpaiḥ pramucyate //
yāni duḥkhāni sahate prāṇānāmatipātane /
na tapo'sti tato bhūya iti dharmavido viduḥ //
pṛṣṭhato bhīravaḥ saṅkhye vartante dharmapūruṣāḥ /
śūrāccharaṇamicchantaḥ parjanyādiva jīvanam //
yadi śūraṃ tathā kṣeme pratīkṣeranyathā bhaye /
pratirūpaṃ janāḥ kuryurna ca tadvartate tathā //
yadi te kṛtamājñāya namaskuryuḥ sadaiva tam /
yuktaṃ nyāyyaṃ ca kuryuste na ca tadvartate tathā //
puruṣāṇāṃ samānānāṃ dṛśyate mahadantaram /
sangrāme'nīkavelāyāmutkṛṣṭeṣu patatsu ca //
patatyabhimukhaṃ śūraḥ parānbhīruḥ palāyate /
āsthāya svargyamadhvānaṃ sahāyānviṣame tyajan //
mā sma tāṃstādṛśāṃstāta janiṣṭā'dharmapūruṣān //
ye sahāyānraṇe hitvā svastimanto gṛhānyayuḥ /
asvasti tebhyaḥ kurvanti devā indrapurogamāḥ //
tyāgena yaḥ sahāyānāṃ svānprāṇāṃstrātumicchati / taṃ hanyuḥ kāṣṭhalohairvā daheyurvā kaṭāgninā /
paśuvanmārayeyurvā kṣatriyā ye syurīdṛśāḥ //
adharmaḥ kṣatriyasyaiṣa yacchayyāmaraṇaṃ bhavet /
visṛjañśleṣmapittāni kṛpaṇaṃ paridevayan //
avikṣatena dehena pralayaṃ yo'dhigacchati /
kṣatriyo nāsya tatkarma praśaṃsanti purāvidaḥ //
na gṛhe maraṇaṃ tāta kṣatriyāṇāṃ praśasyate /
śauṇḍīrāṇāmaśauṇḍīryamadharmaṃ kṛpaṇaṃ ca tat //
idaṃ kṛcchramaho duḥkhaṃ pāpīya iti niṣṭanan /
pratidhvastamukhaḥ pūtiramātyānanuśocayan //
arogāṇāṃ spṛhayate muhurmṛtyumapīcchati /
vīro dṛpto manasvī ca nedṛśaṃ mṛtyumarhati //
raṇeṣu kadanaṃ kṛtvā suhṛdbhiḥ pratipūjita /
tīkṣṇaiḥ śastrairabhikliṣṭaḥ kṣatriyo mutyumarhati //
śūro hi satvamanyubhyāmāviṣṭo yudhyate maśam /
kṛtyamānāni gātrāṇi parairnaivāvabudhyate //
sa saṅkhye nidhanaṃ prāpya praśastaṃ lokapūjitam /
svadharmaṃ vipulaṃ prāpya śakrasyaiti salokatām //
sarvopāyai raṇamukhamātiṣṭhaṃstyaktajīvitaḥ /
prāpnotīndrasya sālokyaṃ śūraḥ pṛṣṭhamadarśayan //
yatrayatra hataḥ śūraḥ śatrubhiḥ parivāritaḥ /
akṣayāṃllabhate lokānyadi dainyaṃ na sevate //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0