Mahabharata · Chapter 12.9

muhūrtaṃ tāvadekāgro manaḥ śrotre'ntarātmani /
dhārayannapi te śrutvā rocate vacanaṃ mama //

sārthagamyamahaṃ mārgaṃ na jātu tvatkṛte punaḥ /
gaccheyaṃ taṃ gamiṣyāmi hitvā grāmyasukhānyuta //

kṣemyaścaikākinā gamyaḥ panthā kostīti pṛccha mām /
athavā necchasi praṣṭumapṛcchannapi me śṛṇu //

hitvā grāmyasukhācāraṃ tapyamāno mahattapaḥ /
araṇye phalamūlāśī cariṣyāmi mṛgaiḥ saha //

juhvāno'gniṃ yathākālamubhau kālāvupaspṛśan /
kṛśaḥ parimitāhāraścarmacīrajaṭādharaḥ //

śītavātātapasahaḥ kṣutpipāsāśramakṣamaḥ /
tapasā vidhidṛṣṭena śarīramupaśoṣayan //

manaḥkarṇasukhā nityaṃ śrṛṇvannuccāvacā giraḥ / muditānāmaraṇyeṣu nadatāṃ mṛgapakṣiṇām /

ājighranpeśalāngandhānphullānāṃ vṛkṣavīrudhām //
nānārūpānvane paśyanramaṇīyānvanaukasaḥ //

vānaprasthajanasyāpi darśanaṃ kūlavāsinaḥ /
nāpriyāṇyācariṣyāmi kimpunargrāmavāsinām //

ekāntaśīlī vimṛśanpakvāpakvena vartayan /
pitṝndevāṃśca vanyena vāgbhiradbhiśca tarpayan //

evamāraṇyaśāstrāṇāmugramugrataraṃ vidhim /
sevamānaḥ pratīkṣiṣye dehasyāsya samāpanam //

athavaiko'hamekāhamekaikasminvanaspatau /
caranbhaikṣaṃ munirmuṇḍaḥ kṣapayiṣye kalevaram //

pāṃsubhiḥ samabhicchannaḥ śūnyāgārapratiśrayaḥ /
vṛkṣamūlaniketo vā tyaktasarvapriyāpriyaḥ //

na śocanna prahṛṣyaṃśca tulyanindātmasaṃstutiḥ /
nirāśīrnirmamo bhūtvā nirdvandvo niṣparigrahaḥ //

ātmārāmaḥ prasannātmā jaḍāndhabadhirākṛtiḥ /
akurvāṇaḥ paraiḥ kāñcitsaṃvidaṃ jātu kairapi //

jaṅgamājaṅgamānsarvānavihiṃsaṃścaturvidhān /
prajāḥ sarvāḥ svadharmasthāḥ samaḥ prāṇabhṛtaḥ prati //

na cāpyavahasankañcinna kurvanbhrukuṭīḥ kvacit /
prasannavadano nityaṃ sarvendriyasusaṃyataḥ //

apṛcchankasyacinmārgaṃ pravrajanneva kenacit /
na deśaṃ na diśaṃ kāñcidgantumicchanviśeṣataḥ //

gamane nirapekṣaśca paścādanavalokayan /
ṛjuḥ praṇihito gacchanstrīsaṃsthāparivarjakaḥ //

svabhāvastu prayātyagre prabhavantyaśanānyapi /
dvandvāni ca viruddhāni tāni sarvāṇyacintayan //

alpaṃ vā svādu vā bhojyaṃ pūrvālābhena jātucit /
anyeṣvapi caram̐llābhamalābhe sapta pūrayan //

vidhūme nyastamusale vyaṅgāre bhuktavajjane /
atītapātrasañcāre kāle vigatabhikṣuke //

ekakālaṃ caranbhaikṣaṃ trīnatha dve ca pañca vā /
snehapāśaṃ vimucyāhaṃ cariṣyāmi mahīmimām //

alābhe sati vā lābhe samadarśī mahātapāḥ /
na jijīviṣuvatkiñcinna mumūrṣuvadācaran //

jīvitaṃ maraṇaṃ caiva nābhinandanna ca dvipan / vāsyaikaṃ takṣato bāhuṃ candanenaikapukṣataḥ /
nākalyāṇaṃ na kalyāṇaṃ cintayannubhayostayoḥ //

yāḥ kāścijjīvatā śakyāḥ kartumabhyudayakriyāḥ /
sarvāstāḥ samabhityajya nimeṣādivyavasthitaḥ //

teṣu nityamasaktaśca tyaktasarvendriyakriyaḥ /
aparityaktasankalpaḥ sunirṇiktātmakalmapaḥ //

vimuktaḥ sarvasaṅgebhyo vyatītaḥ sarvavāgurāḥ /
na vaśe kasyacittiṣṭhansadharmā mātariśvanaḥ //

vītarāgaścarannevaṃ tuṣṭiṃ prāpsyāmi mānasīm /
tṛṣṇayā hi mahatpāpamajñānādasmi kāritaḥ //

kuśalākuśalānyeke kṛtvā karmāṇi mānavāḥ /
kāryakāraṇasaṃśliṣṭaṃ svajanaṃ nāma bribhrati //

āyupo'nte prahāyedaṃ kṣīṇaprāṇaṃ kalevaram /
pratigṛhṇāti tatpāpaṃ kartuḥ karmaphalaṃ hi tat //

evaṃ saṃsāracakre'sminvyāviddhe rathacakravat /
sameti bhūtagrāmo'yaṃ bhūtagrāmeṇa kāryavān //

janmamṛtyujarāvyādhivedanābhirabhidrutam /
apāramiva cāsvasthaṃ saṃsāraṃ tyajataḥ sukham //

divaḥ patatsu deveṣu sthānebhyaśca maharṣiṣu /
ko hi nāma bhavenārthī bhavetkāraṇatattvavit //

kṛtvā hi vividhaṃ karma tattadvividhalakṣaṇam /
pārthivairnṛpatiḥ svalpaiḥ kāraṇaireva badhyate //

tasmātprajñāmutamidaṃ cirānmāṃ pratyupasthitam /
tatprāpya prārthaye sthānamavyayaṃ śāśvataṃ dhruvam //

etayā santataṃ dhṛtyā carannevamprakārayā / janmamṛtyujarāvyādhivedanābhirabhidrutam /
dehaṃ saṃsthāpayiṣyāmi nirbhayaṃ mārgamāsthitaḥ //