Mahabharata · Chapter 12.74
brahmakṣatrasya sāmarthyaṃ kathitaṃ te pitāmaha /
purohitaprabhāvaśca lakṣaṇaṃ ca purodhasaḥ //
idānīṃ śrotumicchāmi brahmakṣatravinirṇayam / brahmakṣatraṃ hi sarvasya kāraṇaṃ jagataḥ param /
yogakṣemo hi rāṣṭrasya tābhyāmāyatta eva ca //
bhīṣma uvāca /
yogakṣemo hi rāṣṭrasya rājanyāyatta ucyate /
yogakṣemo hi rājño hi samāyattaḥ purohite //
yatrādṛṣṭaṃ bhayaṃ brahma prajānāṃ śamayatyuta /
dṛṣṭaṃ ca rājā bāhubhyāṃ tadrājyaṃ sukhamedhate //
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
mucukundasya saṃvādaṃ rājño vaiśravaṇasya ca //
mucukundo vijityemāṃ pṛthivīṃ pṛthivīpatiḥ /
jijñāsamānaḥ sa balamabhyayādalakādhipam //
tato vaiśravaṇo rājā rākṣasānasṛjattadā /
te balānyavamṛdganta mucukundasya nairṛtāḥ //
sa hanyamāne sainye sve mucukundo narādhipaḥ /
garhayāmāsa vidvāṃsaṃ purohitamarindamaḥ //
tata ugraṃ tapastaptvā vasiṣṭho dharmavittamaḥ /
rakṣāṃsyupāvadhīttatra panthānaṃ cāpyavindata //
tato vaiśravaṇo rājā mucukundamagarhayat /
vadhyamāneṣu sainyeṣu vacanaṃ cedamabravīt //
dhanada uvāca /
balavantastvayā pūrve rājānaḥ sapurohitāḥ /
na caivaṃ samavartanta yathā tvamiva vartase //
te khalvapi kṛtāstrāśca balavantaśca bhūmipāḥ /
āgamya paryupāsante māmīśaṃ sukhaduḥkhayoḥ //
yadyasti bāhuvīryaṃ te taddarśayitumarhasi /
kiṃ brāhmaṇabalena tvamatimātraṃ pravartase //
mucukundastataḥ kruddhaḥ pratyuvāca dhaneśvaram /
nyāyapūrvamasaṃlabdhamasambhrāntamidaṃ vacaḥ //
brahmakṣatramidaṃ sṛṣṭamekayoni svayambhuvā /
pṛthagbalavidhānaṃ ca tallokaṃ paripālayet //
tapomantrabalaṃ nityaṃ brāhmaṇeṣu pratiṣṭhitam /
asrabāhubalaṃ nityaṃ kṣatriyeṣu pratiṣṭhitam //
tābhyāṃ sambhūya kartavyaṃ prajānāṃ paripālanam /
tathā ca māṃ pravartantaṃ kiṃ garhasyalakādhipa //
tato'bravīdvaiśravaṇo rājānaṃ sapurohitam /
nāhaṃ rājyamanirdiṣṭaṃ kasmaicidvidadhāmyuta //
nācchinde vā'pyanirdiṣṭamiti jānīhi pārthiva / praśādhi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ maddattāmakhilāmimām /
[evamuktaḥ pratyuvāca mucukundo mahīpatiḥ // ]
nāhaṃ rājyaṃ bhavaddattaṃ bhoktumicchāmi pārthiva /
bāhuvīryārjitaṃ rājyamaśnīyāmiti kāmaye //
bhīṣma uvāca /
tato vaiśravaṇo rājā vismayaṃ paramaṃ yayau /
kṣatradharme sthitaṃ dṛṣṭvā mucukundamarindamam //
tato rājā mucukundaḥ sonvaśāsadvasundharām /
bāhuvīryārjitāṃ samyakkṣatradharmamanuvrataḥ //
evaṃ yo brahmavidrājā brahmapūrvaṃ pravartate /
sa bhuṅkte vijitāmuvīṃ yaśaśca mahadaśnute //
nityodakī brāhmaṇaḥ syānnityaśastraśca kṣatriyaḥ /
tayorhi sarvamāyattaṃ yatkiñcijjagatīgatam //
yaśaśca tejaśva mahīṃ ca kṛtsnāṃ prāpnoti rājanvipulāṃ ca kīrtim /
pradhānadharmaṃ nṛpate niyaccha tathā ca dharmasya caturthamaṃśam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0