Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.74

12.74.1

brahmakṣatrasya sāmarthyaṃ kathitaṃ te pitāmaha /
purohitaprabhāvaśca lakṣaṇaṃ ca purodhasaḥ //

12.74.2

idānīṃ śrotumicchāmi brahmakṣatravinirṇayam / brahmakṣatraṃ hi sarvasya kāraṇaṃ jagataḥ param /
yogakṣemo hi rāṣṭrasya tābhyāmāyatta eva ca //
bhīṣma uvāca /

12.74.3

yogakṣemo hi rāṣṭrasya rājanyāyatta ucyate /
yogakṣemo hi rājño hi samāyattaḥ purohite //

12.74.4

yatrādṛṣṭaṃ bhayaṃ brahma prajānāṃ śamayatyuta /
dṛṣṭaṃ ca rājā bāhubhyāṃ tadrājyaṃ sukhamedhate //

12.74.5

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
mucukundasya saṃvādaṃ rājño vaiśravaṇasya ca //

12.74.6

mucukundo vijityemāṃ pṛthivīṃ pṛthivīpatiḥ /
jijñāsamānaḥ sa balamabhyayādalakādhipam //

12.74.7

tato vaiśravaṇo rājā rākṣasānasṛjattadā /
te balānyavamṛdganta mucukundasya nairṛtāḥ //

12.74.8

sa hanyamāne sainye sve mucukundo narādhipaḥ /
garhayāmāsa vidvāṃsaṃ purohitamarindamaḥ //

12.74.9

tata ugraṃ tapastaptvā vasiṣṭho dharmavittamaḥ /
rakṣāṃsyupāvadhīttatra panthānaṃ cāpyavindata //

12.74.10

tato vaiśravaṇo rājā mucukundamagarhayat /
vadhyamāneṣu sainyeṣu vacanaṃ cedamabravīt //
dhanada uvāca /

12.74.11

balavantastvayā pūrve rājānaḥ sapurohitāḥ /
na caivaṃ samavartanta yathā tvamiva vartase //

12.74.12

te khalvapi kṛtāstrāśca balavantaśca bhūmipāḥ /
āgamya paryupāsante māmīśaṃ sukhaduḥkhayoḥ //

12.74.13

yadyasti bāhuvīryaṃ te taddarśayitumarhasi /
kiṃ brāhmaṇabalena tvamatimātraṃ pravartase //

12.74.14

mucukundastataḥ kruddhaḥ pratyuvāca dhaneśvaram /
nyāyapūrvamasaṃlabdhamasambhrāntamidaṃ vacaḥ //

12.74.15

brahmakṣatramidaṃ sṛṣṭamekayoni svayambhuvā /
pṛthagbalavidhānaṃ ca tallokaṃ paripālayet //

12.74.16

tapomantrabalaṃ nityaṃ brāhmaṇeṣu pratiṣṭhitam /
asrabāhubalaṃ nityaṃ kṣatriyeṣu pratiṣṭhitam //

12.74.17

tābhyāṃ sambhūya kartavyaṃ prajānāṃ paripālanam /
tathā ca māṃ pravartantaṃ kiṃ garhasyalakādhipa //

12.74.18

tato'bravīdvaiśravaṇo rājānaṃ sapurohitam /
nāhaṃ rājyamanirdiṣṭaṃ kasmaicidvidadhāmyuta //

12.74.19

nācchinde vā'pyanirdiṣṭamiti jānīhi pārthiva / praśādhi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ maddattāmakhilāmimām /
[evamuktaḥ pratyuvāca mucukundo mahīpatiḥ // ]

12.74.20

nāhaṃ rājyaṃ bhavaddattaṃ bhoktumicchāmi pārthiva /
bāhuvīryārjitaṃ rājyamaśnīyāmiti kāmaye //
bhīṣma uvāca /

12.74.21

tato vaiśravaṇo rājā vismayaṃ paramaṃ yayau /
kṣatradharme sthitaṃ dṛṣṭvā mucukundamarindamam //

12.74.22

tato rājā mucukundaḥ sonvaśāsadvasundharām /
bāhuvīryārjitāṃ samyakkṣatradharmamanuvrataḥ //

12.74.23

evaṃ yo brahmavidrājā brahmapūrvaṃ pravartate /
sa bhuṅkte vijitāmuvīṃ yaśaśca mahadaśnute //

12.74.24

nityodakī brāhmaṇaḥ syānnityaśastraśca kṣatriyaḥ /
tayorhi sarvamāyattaṃ yatkiñcijjagatīgatam //

12.74.25

yaśaśca tejaśva mahīṃ ca kṛtsnāṃ prāpnoti rājanvipulāṃ ca kīrtim /
pradhānadharmaṃ nṛpate niyaccha tathā ca dharmasya caturthamaṃśam //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc