Mahabharata · Chapter 12.36

śrotumicchāmi bhagavanvistareṇa mahāmune /
rājadharmāndvijaśreṣṭha cāturvarṇyasya cākhilān //

āpatsu ca yathā nītiḥ praṇetavyā dvijottama /
dharmyamālambya panthānaṃ vijayeyaṃ kathaṃ mahīm //

prāyaścittakathā hyeṣā bhakṣyābhakṣyasamanvitā /
kautūhalānupravaṇā harṣaṃ janayatīva me //

dharmacaryā ca rājyaṃ ca nityameva virudhyate /
evaṃ muhyati me cetaścintayānasya nityaśaḥ //
vaiśampāyana uvāca /

tamuvāca mahārāja vyāso vedavidāṃ varaḥ /
nāradaṃ samabhiprekṣya sarvaṃ jānanpurātanam //

śrotumicchasi ceddharmaṃ nikhilena narādhipa /
prehi bhīṣmaṃ mahābāho vṛddhaṃ kurupitāmaham //

sa te dharmarahasyeṣu saṃśayānmanasi sthitān /
chettā bhāgīrathīputraḥ sarvajñaḥ sarvadharmavit //

janayāmāsa yaṃ devī divyā tripathagā nadī /
sākṣāddadarśa yo devānsarvānindrapurogamān //

bṛhaspatipurogāṃstu devarṣīnasakṛtprabhuḥ /
toṣayitvopacāreṇa rājanītimadhītavān //

uśanā veda yacchāstraṃ devāsuragururdvijaḥ /
sa ca dharmaṃ savaiyākhyaṃ prāptavānkurusattamaḥ //

bhārgavāccyavanāccāpi vedānaṅgopabṛṃhitān /
pratipede mahābuddhirvasiṣṭhāccaritavrataḥ //

pitāmahasutaṃ jyeṣṭhaṃ kumāraṃ dīptatejasam /
adhyātmagatitattvajñamupāśikṣata yaḥ purā //

mārkaṇḍeyamukhātkṛtsnaṃ yatidharmamavāptavān /
rāmādastrāṇi śakrācca prāptavānpuruparṣabhaḥ //

mṛtyurātmecchayā yasya jātasya manujeṣvapi /
tathā'napatyasya sataḥ puṇyalokādiviśrutāḥ //

yasya brahmarṣayaḥ puṇyā nityamāsansa bhasādaḥ /
yasya nāviditaṃ kiñcijjñānaṃ jñeyeṣu dṛśyate //

sa te vakṣyati dharmajñaḥ sūkṣmadharmārthatattvavit /
tamabhyehi purā prāṇānsa vimuñcati dharmavit //

evamuktastu kaunteyo dīrghaprajño mahāmatiḥ /
uvāca vadatāṃ śreṣṭhaṃ vyāsaṃ satyavatīsutam //
yudhiṣṭhira uvāca /

vaiśasaṃ sumahatkṛtvā jñātīnāṃ romaharṣaṇam /
āgaskṛtsarvalokasya pṛthivīnāśakārakaḥ //

ghātayitvā tamevājau chalenājihnayodhinam /
upasampraṣṭumarhāmi tamahaṃ kena hetunā //
vaiśampāyana uvāca /

tatastaṃ nṛpatiśreṣṭhaṃ cāturvarṇyahitepsayā /
punareva mahābāhuryaduśreṣṭho'bravīdvacaḥ //
vāsudeva uvāca /

nedānīmatinirbandhaṃ śoke tvaṃ kartumarhasi /
yadāha bhagavānvyāsastatkuruṣva nṛpottama //

brāhmaṇāstvāṃ mahābāho bhrātaraśca mahaujasaḥ /
parjanyamiva gharmānte nāthamānā upāsate //

hataśiṣṭāśca rājānaḥ kṛtsnaṃ caiva samāgatam /
cāturvarṇyaṃ mahārāja rāṣṭraṃ te kurujāṅgalam //

priyārthamapi caiteṣāṃ brāhmaṇānāṃ mahātmanām /
niyogādasya ca gurorvyāsasyāmitatejasaḥ //

suhṛdāmasmadādīnāṃ draupadyāṃśca parantapa /
kuru priyamamitraghna lokasya ca hitaṃ kuru //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktaḥ sa kṛṣṇena rājā rājīvalocanaḥ /
hitārthaṃ sarvalokasya samuttasthau mahāmanāḥ //

so'nunīto naravyāghra viṣṭaraśravasā svayam /
dvaipāyanena ca tathā devasthānena jiṣṇunā //

etaiścānyaiśca bahubhiranunīto yudhiṣṭhiraḥ /
vyajahānmānasaṃ duḥkhaṃ santāpaṃ ca mahāyaśāḥ //

śrutavākyaḥ śrutanidhiḥ śrutaśrāvyaviśāradaḥ /
vyavasya manasā śāntimagacchatpāṇḍunandanaḥ //

sa taiḥ parivṛto rājā nakṣatrairiva candramāḥ /
dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya svapuraṃ praviveśa ha //

pravivikṣuḥ sa dharmajñaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
arcayāmāsa devāṃśca brāhmaṇāṃśca sahasraśaḥ //

tato navaṃ rathaṃ śubhraṃ kambalājinasaṃvṛtam /
yuktaṃ ṣoḍaśabhistvaścaiḥ pāṇ़ḍuraiḥ śubhalakṣaṇaiḥ //

mantrairabhyarcitaṃ paṇyaiḥ stūyamānaśca bandibhiḥ /
āruroha yathā devaḥ somo'mratamayaṃ yatham //

jagrāha raśmīnkaunteyo bhīmo bhīmaparākramaḥ /
arjunaḥ pāṇḍuraṃ chatraṃ dhārayāmāsa bhānumat //

dhriyamāṇaṃ ca tacchatraṃ pāṇḍuraṃ rājamūrdhani /
śuśubhe tārakārājaḥ sitābhra iva cāmbare //

cāmaravyajane tvasya vīrau jagṛhatustadā /
candraraśmipraye śubhre mādrīputrāvalankṛte //

te pañca rathamāsthāya bhrātaraḥ samalankṛtāḥ /
bhūtānīva samastāni rājandadṛśire tadā //

āsthāya tu rathaṃ śubhraṃ yuktamaśvairmanojavaiḥ /
anvayātpṛṣṭhato rājanyuyutsuḥ pāṇḍavāgrajam //

rathaṃ hemamayaṃ śubhraṃ śaivyasugrīvayājitam /
saha sātyakinā kṛṣṇaḥ samāsthāyānvayātkurūn //

narayānena tu jyeṣṭhaḥ pitā pārthasya bhārata /
agrato dharmarājasya gāndhārīsahito yayau //

kurustriyaśca tāḥ sarvāḥ kuntī kṛṣṇā ca mādhavī /
yānairuccāvacairjagmurvidureṇa puraskṛtāḥ //

tato rathāśca bahulā nāgāśvasamalankṛtāḥ /
pādātāśca hayāścaiva pṛṣṭhataḥ samanuvrajan //

tato vaitālikaiḥ sūtairmāgadhaiśca subhāṣitaiḥ /
stūyamāno yayau rājā nagaraṃ nāgasāhvayam //

tatprayāṇaṃ māhabāhorbabhūvāpratimaṃ bhuvi /
ākulākulamutkruṣṭaṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulam //

abhiyāne tu pārthasya narairnagaravāsibhiḥ /
nagaraṃ rājamārgāśca yathāvatsamalankṛtāḥ //

pāṇḍureṇa ca mālyena patākābhiśca medinī /
saṃskṛto rājamārgo'bhūddhūpanaiśca pradhūpitaḥ //

atha cūrṇaiśca gandhānāṃ nānāpuṣpapriyaṅgubhiḥ /
mālyadāmabhirāsaktai rājaveśmābhisaṃvṛtam //

kumbhāśca nagaradvāri vāripūrṇā navā dṛḍhāḥ /
sitāḥ sumanaso gaurāḥ sthāpitāstatra tatra ha //

tathā svalankṛtaṃ dvāraṃ nagaraṃ pāṇḍunandanaḥ /
stūyamānaḥ śubhairvākyaiḥ praviveśa suhṛdvṛtaḥ //