Mahabharata · Chapter 12.33

kāni kṛtveha karmāṇi prāyaścittīyate naraḥ /
kiṃ kṛtvā mucyate tatra tanme brūhi pitāmaha //
vyāsa uvāca /

akurvanvihitaṃ karma pratiṣiddhāni cācaran /
prāyaścittīyate hyevaṃ naro mithyā'nuvartayan //

sūryeṇābhyudito yaśca brahmacārī bhavatyuta /
tathā sūryābhinirmuktaḥ kunakhī śyāvadannapi //

parivittiḥ parivettā brahmejyāyāśca dūṣakaḥ /
didhiṣūpatistathā yaḥ syādagredidhiṣureva ca //

avakīrṇī bhavedyaśca dvijātivadhakastathā /
atīrthe brāhmaṇastyāgī tīrthe cāpratipādakaḥ //

grāmayājī ca kaunteya māṃsasya parivikrayī /
yaścāgnīnapavidhyeta tathaiva brahmavikrayī //

śūdrastrīvadhako yaśca pūrvaḥ pūrvastu garhitaḥ /
vṛthā paśusamālambhī vanadāhasya kārakaḥ //

anṛtenopavartī ca pratiṣeddhā gurostathā /
svadattasyāpahartā ca paradattanirodhakaḥ //

vāgdattaṃ ca manodattaṃ dhārādattaṃ ca yo haret /
pākabhedena bhoktā ca bhuñjānasyāpyanādaraḥ //

svajanaiḥ kalahaṃ caiva āśritānāmarakṣaṇam / etānyenāṃsi sarvāṇi vyutkrāntasamayaśca yaḥ //

akāryāṇi tu vakṣyāmi yāni tāni nibodha me /
lokavedaviruddhāni tānyekāgramanāḥ śṛṇu //

svadharmasya parityāgaḥ paradharmasya ca kriyā /
ayājyayājanaṃ caiva tathā'bhakṣyasya bhakṣaṇam //

śaraṇāgatasantyāgo bhṛtyasyābharaṇaṃ tathā /
rasānāṃ vikrayaścāpi tiryagyonivadhastathā //

ādhānādīni karmāṇi śaktimānna karoti yaḥ /
aprayacchaṃśca sarvāṇi nityadeyāni bhārata //

dakṣiṇānāmadānaṃ ca brāhmaṇasvābhimarśanam /
sarvāṇyetānyakāryāṇi prāhurdharmavido janāḥ //

pitrā vivadate putro yaśca syādgurutalpagaḥ /
aprajāyannaravyāghra bhavatyadhārmiko naraḥ //

uktānyetāni karmāṇi vistareṇetareṇa ca //

yāni kurvannikurvaṃśca prāyaścittīyate naraḥ / etānyeva tu karmāṇi kriyamāṇāni mānavaiḥ /
yeṣuyeṣu nimitteṣu na lipyante'tha tāñśṛṇu //

pragṛhya śastramāyāntamapi vedāntagaṃ raṇe /
jighāṃsantaṃ jighāṃsīyānna tena brahmahā bhavet //

iti cāpyatra kaunteya mantro vedeṣu paṭhyate /
vedapramāṇavihitaṃ dharmaṃ ca prabravīmi te //

apetaṃ brāhmaṇaṃ vṛttādyo hanyādātatāyinam /
na tena brahmahā sa syānmanyustanmanyumṛcchati //

prāṇātyaye tathā jñānādācaranmadirāmapi /
ādeśito dharmaparaiḥ punaḥ saṃskāramarhati //

etatte sarvamākhyātaṃ kaunteyābhakṣyabhakṣaṇam /
prāyaścittavidhānena sarvametena śuddhyati //

gurutalpaṃ hi gurvarthaṃ na dūṣayati mānavam /
uddālakaḥ śvetaketuṃ janayāmāsa śiṣyataḥ //

steyaṃ kurvaṃśca gurvarthamāpatsu na niṣidhyate /
bahuśaḥ kāmakāreṇa na cedyaḥ sampravartate //

anyatra brāhmaṇasvebhya ādadāno na duṣyati /
svayamaprāśitā yaśca na sa pāpena lipyate //

prāṇatrāṇe'nṛtaṃ vācyamātmano vā parasya ca /
gurvarthe strīṣu caiva syādvivāhakaraṇeṣu ca //

nāvartate vrataṃ svapne śukramokṣe kathañcana /
ājyahomaḥ samiddhe'gnau prāyaścittaṃ vidhīyate //

pārivittyaṃ tu patite nāsti pravrajite tathā /
bhikṣite pāradāryaṃ ca taddharmasya na dūṣakam //

vṛthā paśusamālambhaṃ naiva kuryānna kārayet /
bhranugrahaḥ paśūnāṃ hi saṃskāro vidhinoditaḥ //

anarhe brāhmaṇe dattamajñānāttanna dūṣakam /
satkārāṇāṃ tathā tīrthe nityaṃ vā pratipādanam //

striyāstathāpacāriṇyā niṣkṛtiḥ syādadūṣikā /
api sā pūyate tena na tu bhartā praduṣyati //

tattvaṃ jñātvā tu somasya vikrayaḥ syādadoṣavān /
asamarthasya bhṛtyasya visargaḥ syādadoṣavān //

vanadāho gavāmarthe kriyamāṇo na dūṣakaḥ /
uktānyetāni karmāṇi yāni kurvanna duṣyati //

prāyaścittāni vakṣyāmi vistareṇaiva bhārata / yāni kṛtvā naraḥ pūto bhaviṣyati narādhipa //