Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.321

12.321.1

sāṅkhyajñānaṃ mayā proktaṃ yogajñānaṃ nibodha me /
yathāśrutaṃ yathādṛṣṭaṃ tattvena nṛpasattama //

12.321.2

nāsti sāṅkhyasamaṃ jñānaṃ nāsti yogasamaṃ balam /
tāvubhāvekacaryau tāvubhāvanidhanau smṛtau //

12.321.3

pṛthakpṛthakprapaśyanti ye'pyabuddhiratā narāḥ /
vayaṃ tu rājanpaśyāma ekameva tu niścayāt //

12.321.4

yadeva yogāḥ paśyanti tatsāṅkhyairapi dṛśyate /
ekaṃ sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa tattvavit //

12.321.5

rudrapradhānānaparānviddhi yogānarindam /
tenaiva cātha dehena vicaranti diśo daśa //

12.321.6

yāvaddhi pralayastāta sūkṣmeṇāṣṭaguṇena ha /
yogena lokānvicaransukhaṃ sannyasya cānagha //

12.321.7

tāvadevāṣṭaguṇinaṃ yogaprāhurmanīṣiṇaḥ /
sūkṣmamaṣṭaguṇaṃ prāhurnetaraṃ nṛpasattama //

12.321.8

dviguṇaṃ yogatyaṃ tu yogānāṃ prāhuruttamam /
saguṇaṃ nirguṇaṃ caiva yathāśāstranidarśanam //

12.321.9

dhāraṇaṃ caiva manasaḥ prāṇāyāmaśca pārthiva /
ekāgratā ca manasaḥ prāṇāyāmastathaiva ca //

12.321.10

prāṇāyāmo hi saguṇo nirguṇaṃ dhārayenmanaḥ / yadyadṛśyati muñcanvai prāṇānmaithilasattama /
vātādhikyaṃ bhavatyeva tasmāttaṃ na samācaret //

12.321.11

niśāyāḥ prathame yāme codanā dvādaśa smṛtāḥ /
madhye svapnātpare yāme dvādaśaiva tu codanāḥ //

12.321.12

tadevamupaśāntena dāntenaikāntaśīlinā /
ātmārāmeṇa buddhena yoktavyo'tmā na saṃśayaḥ //

12.321.13

pañcānāmindriyāṇāṃ tu doṣānākṣipya pañcadhā /
śabdaṃ rūpaṃ tathā sparśaṃ rasaṃ gandhaṃ tathaiva ca //

12.321.14

pratibhāmapavargaṃ ca pratisaṃhṛtya maithila /
indriyagrāmamakhilaṃ manasyabhiniveśya ha //

12.321.15

manastathaivāhankāre pratiṣṭhāpya narādhipa /
ahankāraṃ tathā buddhau buddhiṃ ca prakṛtāvapi //

12.321.16

evaṃ hi parisaṃkhyāya tato dhyāyanti kevalam /
virajaskamalaṃ nityamanantaṃ śuddhamavraṇam //

12.321.17

tasthuṣaṃ puruṣaṃ nityamabhedyamajarāmaram /
śāśvataṃ cāvyayaṃ caiva īśānaṃ brahma cākhyam //

12.321.18

yuktasya tu mahārāja lakṣaṇānyupadhāram /
lakṣaṇaṃ tu prasādasya yathā tṛptaḥ sukhaṃ svayet //

12.321.19

nirvāte tu yathā dīpo jvaletsnehasa --dhataḥ /
niścalordhvaśikhastadvadyuktamāhurmanīṣiṇa //

12.321.20

pāṣāṇa iva meghotthairyathā bindubhirāhataḥ /
nālaṃ cālayituṃ śakyastathā yuktasya lakṣaṇam //

12.321.21

śaktadundubhinirghoṣairvidhidhairgītavāditaiḥ /
kriyamāṇairna kampeta yuktasyaitannidarśanam //

12.321.22

tailapātraṃ yathā pūrṇaṃ karābhyāṃ gṛhya pūruṣaḥ /
sopānamāruhedbhītastarjyamāno'siṣaṇibhiḥ //

12.321.23

saṃyatātmā bhayātteṣāṃ na pātrādbindumutsṛjet /
tathaivottaramāgamya ekāgramanasastathā //

12.321.24

sthiratvādindriyāṇāṃ tu niścalastathaiva ca /
evaṃ yuktasya tu munerlakṣaṇānyupala---- //

12.321.25

svayuktaḥ paśyate brahma yattatparama----yam /
mahatastamaso madhye sthitaṃ jva nasā--bham //

12.321.26

etena kevalaṃ yāti tyaktvā dehamasākṣikam /
kālena mahatā rājañśrutireṣā sanātanī //

12.321.27

etaddhi yogaṃ yogānāṃ kimanyadyogalakṣaṇam /
vijñāya taddhi manyante kṛtakṛtyā manīṣiṇaḥ //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc