Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.305

12.305.1

satyaṃ damaṃ kṣamāṃ prajñāṃ praśaṃsanti pitāmaha /
vidvāṃso manujā loke kathametanmataṃ tava //
bhīṣma uvāca /

12.305.2

atra te vartayiṣye'hamitihāsaṃ purātanam /
sādhyānāmiha saṃvādaṃ haṃsasya ca yudhiṣṭhira //

12.305.3

haṃso bhūtvā'tha sauvarṇastvajo nityaḥ prajāpatiḥ /
sa vai paryeti lokāṃstrīnatha sādhyānupāgamat //
sādhyā ūcuḥ /

12.305.4

śakune vayaṃ sma devā vai sādhyāstvāmanuyuṅkṣmahe /
pṛcchāmastvāṃ mokṣadharmaṃ bhavāṃśca kila mokṣavit //

12.305.5

śrutosi naḥ paṇḍito dhīravādī sādhuḥ śabdaścarate te patatrin /
kiṃ manyase śreṣṭhatamaṃ dvija tvaṃ kasminmanaste ramate mahātman //

12.305.6

tannaḥ kāryaṃ pakṣivara praśādhi yatkāryāṇāṃ manyase śreṣṭhamekam /
yatkṛtvā vai puruṣaḥ sarvabandhai rvimucyate vihagendreha śīghram //
haṃsa uvāca /

12.305.7

idaṃ kāryamamṛtāśāḥ śṛṇudhvaṃ tapo damaḥ satyamātmābhiguptiḥ /
granthīnvimucya hṛdayasya sarvā npriyāpriye svaṃ vaśamānayīta //

12.305.8

nārutudaḥ syānna nṛśaṃsavādī na hīnataḥ paramabhyādadīta /
yayā'sya vācā para udvijeta na tāṃ vadeduśatiṃ pāpalokyām //

12.305.9

vāksāyakā vadanānniṣyatanti yairāhataḥ śocati rātryahāni /
parasya nāmarmasu te patanti tānpaṇḍito nāvasṛjetpareṣu //

12.305.10

paraścedenamativādavāṇai rbhṛśaṃ vidhyecchama eveha kāryaḥ /
saṃroṣyamāṇaḥ pratihṛṣyate yaḥ sa ādatte sukṛtaṃ vai parasya //

12.305.11

kṣepāyamāṇamabhiṣaṅgavyalīkaṃ nigṛhṇāti jvalitaṃ yaśca manyum /
aduṣṭacetā mudito'nasūyuḥ sa ādatte sukṛtaṃ vai pareṣām //

12.305.12

ākruśyamāno na vadāmi kiñci tkṣamāmyahaṃ tāḍyamānaśca nityam /
śreṣṭhaṃ hyetadyatkṣamāmāhurāryāḥ satyaṃ tathaivārjavamānṛśaṃsyam //

12.305.13

vedasyopaniṣatsatyaṃ satyasyopaniṣaddamaḥ /
damasyopaniṣanmokṣa etatsarvānuśāsanam //

12.305.14

vāco vegaṃ manasaḥ krodhavegaṃ vidhitsāvegamudaropasthavegam /
etānvegānyo viṣahedudīrṇāṃ staṃ manye'haṃ brāhmaṇaṃ vai muniṃ ca //

12.305.15

akrodhanaḥ krudhyatāṃ vai viśiṣṭa stathā titikṣuratitikṣorviśiṣṭaḥ /
amānuṣānmānuṣo vai viśiṣṭa stathā'jñānājjñānavānvai viśiṣṭaḥ //

12.305.16

ākruśyamāno nākrośenmanyurevaṃ titikṣataḥ /
ākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati //

12.305.17

yo nāyuktaḥ prāha rūkṣaṃ priyaṃ vā yo vā hato na pratihanti dhairyāt /
pāpaṃ ca yo necchati tasya hantu stasyeha devāḥ spṛhayanti nityam //

12.305.18

pāpīyasaḥ kṣametaiva śreyasaḥ sadṛśasya ca /
vimānito hatokruṣṭa evaṃ siddhiṃ gamiṣyati //

12.305.19

sadā'hamāryānnibhṛtopyupāse na me vidhitsotsahate na roṣaḥ /
na cāpyahaṃ lipsamānaḥ paraimi na caiva kiñcidviṣameṇa yāmi //

12.305.20

nāhaṃ śaptaḥ pratiśapāmi kañci ddamaṃ dvāraṃ hyamṛtasyeha vedmi /
guhyaṃ brahma tadidaṃ bravīmi na mānuṣācchreṣṭhataraṃ hi kiñcit //

12.305.21

nirmucyamānaḥ pāpebhyo ghanebhya iva candramāḥ /
virajāḥ kālamākāṅkṣandhīro dhairyeṇa sidhyati //

12.305.22

yaḥ sarveṣāṃ bhavati hyarcanīya utsecane stambha ivābhijātaḥ /
yasmai vācaṃ suprasannāṃ vadanti sa vai devāngacchati saṃyatātmā //

12.305.23

na tathā vaktumicchanti kalyāṇānpuruṣe guṇān /
yathaiṣāṃ vaktumicchanti nairguṇyamanuyuñjakāḥ //

12.305.24

yasya vāṅbhanasī gupte samyakpraṇihite sadā /
vedāstapaśca tyāgaśca sa idaṃ sarvamāpnuyāt //

12.305.25

ākrośanavimānābhyāṃ nābudhānbodhayedbudhaḥ /
tasmānna vardhayedanyaṃ na cātmānaṃ vihiṃsayent //

12.305.26

amṛtasyeva santṛpyedavamānasya paṇḍitaḥ /
sukhaṃ hyavamataḥ śete yo'vamantā sa naśyati //

12.305.27

yatkrodhano yajati yaddadāti yadvā tapastapyati yajjuhoti /
vaivasvatastaddharate'sya sarvaṃ moghaḥ śramo bhavati hi krodhanasya //

12.305.28

catvāri yasya dvārāṇi suguptānyamarottamāḥ /
upasthamudaraṃ hastau vākcaturthī sa dharmavit //

12.305.29

satyaṃ damaṃ hyārjavamānṛśaṃsyaṃ dhṛtiṃ titikṣāmabhisevamānaḥ /
svādhyāyanityo'spṛhayanyareṣā mekāntaśīlyūrdhvagatirbhavetsaḥ //

12.305.30

sarvāndedānanucaranvatsavaccaturaḥ stanān /
na pāvanatamaṃ kiñcitsatyādgadhyagamaṃ kvacit //

12.305.31

ācakṣe'haṃ manuṣyebhyo devebhyaḥ pratisañcaran /
satyaṃ svargasya sopānaṃ pārāvārasya nauriva //

12.305.32

yādṛśaiḥ saṃvivadate yādṛśāṃścopasevate /
yādṛgicchecca bhavituṃ tādṛgbhavati pūruṣaḥ //

12.305.33

yadi santaṃ sevati yadyasantaṃ tapasvinaṃ yadi vā stenameva /
vāso yathā rāgavaśaṃ prayāti tathā sa teṣāṃ vaśamabhyupaiti //

12.305.34

sadā devāḥ sādhubhiḥ saṃvadante na mānuṣaṃ viṣayaṃ yānti draṣṭum /
nenduḥ samaḥ syādasamo hi vāyu ruccāvacaṃ viṣayaṃ yaḥ sa veda //

12.305.35

aduṣṭaṃ vartamāne tu hṛdayāntarapūruṣe /
tenaiva devāḥ prīyante satāṃ mārgasthitena vai //

12.305.36

viśnodare ye niratāḥ sadaiva stenā narā vākyaruṣāśca nityam /
apetadharmāniti tānviditvā dūrāddevaḥ samparivarjayanti //

12.305.37

na vai devā hīnasatvena toṣyāḥ sarvāśinā duṣkṛtakarmaṇā vā /
satyavratā ye tu narāḥ kṛtajñā dharme ratāstaiḥ saha sambhajante //

12.305.38

avyāhṛtaṃ vyāhṛtācchreya āhuḥ satyaṃ vadedvyāhṛtaṃ taddvitīyam /
dharmyaṃ vadedvyāhṛtaṃ tattṛtīyaṃ priyaṃ vadedvyāhṛtaṃ taccaturtham //
sādhyā ūcuḥ /

12.305.39

kenāyamāvṛto lokaḥ kena vā na prakāśate /
kena tyajati mitrāṇi kena svargaṃ na gacchati //
haṃsa uvāca /

12.305.40

ajñānenāvṛto loko mātsaryānna prakāśate /
lobhāttyajati mitrāṇi saṅgātsvargaṃ na gacchati //
sādhyā ūcaḥ /

12.305.41

kaḥ svideko ramate brāhmaṇānāṃ kaḥ svideko bahubhirjoṣamāste /
kaḥ svideko balavāndurbalopi kaḥ svideṣāṃ kalahaṃ nānvavaiti //
haṃsa uvāca /

12.305.42

prājña eko ramate brāhmaṇānāṃ prājñaścaiko bahubhirjoṣamāste
prājña eko balavāndurbalo'pi prājña eṣāṃ kalahaṃ nānvabaiti //
sādhyā ūcuḥ /

12.305.43

kiṃ brāhmaṇānāṃ devatvaṃ kiñca sādhutvamucyate /
asādhutve ca kiṃ teṣāṃ kimeṣāṃ mānuṣaṃ matam //
haṃsa uvāca /

12.305.44

svādhyāya eṣāṃ devatvaṃ vrataṃ sādhutvamucyate /
asādhutvaṃ parīvādo mṛtyurmānuṣyamucyate //
bhīṣma uvāca /

12.305.45

ityuktvā paramo devo bhagavānnitya avyayaḥ /
sādhyairdevagaṇaiḥ sārdhaṃ divamevāruroha saḥ //

12.305.46

etadyaśasyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ svargāya ca dhruvam / darśitaṃ devadevena parameṇāvyayena ca //

12.305.47

saṃvāda ityayaṃ śreṣṭhaḥ sādhyānāṃ parikīrtitaḥ /
kṣetraṃ vai karmaṇāṃ yoniḥ sadbhāvaḥ satyamucyate //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc