Mahabharata · Chapter 12.296
ataḥ paraṃ mahābāho yacchreyastadbravīhi me /
na tṛpyāmyamṛtasyeva vacasaste pitāmaha //
kiṃ karma puruṣaḥ kṛtvā śubhaṃ puruṣasattama /
śreyaḥ paramavāpnoti pretya ceha ca tadvada //
bhīṣma uvāca /
atra te vartayiṣyāmi yathā pūrvaṃ mahāyaśāḥ /
parāśaraṃ mahātmānaṃ papraccha janako nṛpaḥ //
kiṃ śreyaḥ sarvabhūtānāmasmim̐lloke paratra ca /
yadbhavetpratipattvyaṃ tadbhavānprabravītu me //
tataḥ sa tapasā yuktaḥ sarvadharmavidhānavit /
nṛpāyānugrahamanā munirvākyamathābravīt //
parāśara uvāca /
dharma eva kṛtaḥ śreyāniha loke paratra ca /
tasmāddhi paramaṃ nāsti yathā prāhurmanīṣiṇaḥ //
pratipadya naro dharmaṃ svargaloke mahīyate /
dharmātmakaḥ karmavidhirdehināṃ nṛpasattama //
tasmintrāśramiṇaḥ santaḥ svakarmāṇīha kurvate //
caturvidhā hi loke'sminyātrā tāta vidhīyate /
martyā yatrāvatiṣṭhante sā ca kāmātpravartate //
sukṛtāsukṛtaṃ karma niṣevya vividhaiḥ kramaiḥ /
daśārdhapravibhaktānāṃ bhūtānāṃ vividhā gatiḥ //
sauvarṇaṃ rājataṃ cāpi yathā bhāṇḍaṃ niṣicyate /
tathā nipicyate jantuḥ pūrvakarmavaśānugaḥ //
nābījājjāyate kiñcinnākṛtvā sukhamedhate /
sukṛtairvindate saukhyaṃ prāpya dehakṣayaṃ naraḥ //
daivaṃ tāta na paśyāmi nāsti daivasya sādhanam /
svabhāvato hi saṃsiddhā devagandharvadānavāḥ //
pretya yāntyakṛtaṃ karma na smaranti sadā janāḥ /
te vai tasya phalaprāptau karma cāpi caturvidham //
lokayātrāśrayaścaiva śabdo vedāśrayaḥ kṛtaḥ /
śāntyarthaṃ manasastāta naitadvṛddhānuśāsanam //
cakṣuṣā manasā vācā karmaṇā ca caturvidham /
kurute yādṛśaṃ karma tādṛśaṃ pratipadyate //
nirantaraṃ ca miśraṃ ca labhate karma pārthiva /
kalyāṇaṃ yadi vā pāpaṃ na tu nāśo'sya vidyate //
kadācitsukṛtaṃ tāta kūṭasthamiva tiṣṭhati /
majjamānasya saṃsāre yāvadduḥkhādvimucyate //
tato duḥkhakṣayaṃ kṛtvā sukṛtaṃ karma sevate /
sukṛtakṣayācca duṣkṛtaṃ tadviddhi manujādhipa //
damaḥ kṣamā dhṛtistejaḥ santoṣaḥ satyavāditā /
hrīrahiṃsā'vyasanitā dākṣyaṃ ceti sukhāvahāḥ //
duṣkṛte sukṛte cāpi na janturniyato bhavet /
nityaṃ manaḥ samādhāne prayateta vicakṣaṇaḥ //
nāyaṃ parasya sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ cāpi sevate /
karoti yādṛśaṃ karma tādṛśaṃ pratipadyate //
sukhaduḥkhe samādhāya pumānanyena gacchati /
anyenaiva janaḥ sarvaḥ sangato yaśca pārthivaḥ //
pareṣāṃ yadasūyeta na tatkuryātsvayaṃ naraḥ /
yo hyasūyustathā yuktaḥ so'vahāsaṃ niyacchati //
bhīrū rājanyo brāhmaṇaḥ sarvabhakṣyo vaiśyo'nīhāvānhīnavarṇo'lasaśca /
vidvāṃśrāśīlo vṛttahīnaḥ kulīnaḥ satyādvibhraṣṭo brāhmaṇastrī ca tuṣṭā //
rāgī yuktaḥ pacamāno'tmaheto rmūrkho vaktā nṛpahīnaṃ ca rāṣṭram /
ete sarve śocyatāṃ yānti rāja nyaśrāyuktaḥ snehahīnaḥ prajāsu //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0